|
ÖZET: 2024 yılı bilançosunda, geçmiş yıllara ait olumsuz faaliyet sonuçları hesabında tespit edilen hata, 2023 yılı bilançosundaki verilerle çelişmektedir. 2023 yılına ait “58 Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları” ile “580-Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları” hesapları arasında 4.662.740 TL’lik bir fark bulunmaktadır. Bu durum, 2024 yılı bilançosunun güvenilirliğini olumsuz etkilemektedir. İlgili yönetmelik hükümleri, yerel yönetimlerin muhasebe kayıtlarının doğru ve şeffaf bir şekilde tutulmasını zorunlu kılmaktadır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği, geçmiş yıllar olumsuz faaliyet sonuçlarının izlenmesi ve enflasyon düzeltmesi gibi işlemleri düzenlemektedir. Ancak, 2023 yılına ait verilerin yalnızca manuel olarak düzenlenmesi ve elektronik ortamda gerekli belgelerin gönderilmemesi, bu hatanın ortaya çıkmasına neden olmuştur. Kamu İdaresi, farklılığın önceki yıllardan gelen aktarmalardan kaynaklandığını ve yeni yazılım programıyla hataların düzeltilmeye çalışıldığını belirtmiştir. Sonuç olarak, 2023 yılı bilançosundaki hesaplar arasındaki tutarsızlık, 2024 yılı bilançosunu da etkilemektedir. Hatanın tespiti ve düzeltilmesi, mali tabloların doğruluğu açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: 2024 Yılından Önceki Yılın Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabında Hata Olması Nedeniyle 2024 yılı Bilançosundaki 580 Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabının Hatalı Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Manuel olarak düzenlenip gönderilen 2023 yılı Bilançosundaki 58 Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları ile 580-Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabında kayıtlı rakamlar arasında farklılık olması nedeniyle 2024 yılı Bilançosundaki 580-Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabının hatalı olduğu saptanmıştır.
27.05.2016 tarihli ve 29724 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 1’inci maddesinde;
” (1) Bu Yönetmeliğin amacı, il özel idaresi, belediye, bağlı idare ve birliklerin; gelir ve gider bütçelerinin hazırlanması, kesin hesabın çıkarılması, hesap ve kayıt düzeninde saydamlık, hesap verilebilirlik ve tekdüzenin sağlanması, işlemlerinin kayıt dışında kalmasının önlenmesi, faaliyetlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak sağlıklı ve güvenilir bir biçimde muhasebeleştirilmesi; mali tablolarının zamanında, doğru, muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş bütçe ve muhasebe ilkeleri çerçevesinde, uluslararası standartlara uygun, yönetimin ve ilgili diğer kişilerin bilgi ihtiyaçlarını karşılayacak ve kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak şekilde hazırlanması ve yayımlanmasına ilişkin usul, esas, ilke ve standartların belirlenmesidir.” hükümleri mevcuttur.
“58 Geçmiş yıllar olumsuz faaliyet sonuçları” başlıklı 357’nci maddesinde;
“(1) Bu hesap grubu, geçmiş yıllar olumsuz faaliyet sonuçlarının izlenmesi için kullanılır.
Geçmiş yıllar olumsuz faaliyet sonuçları hesap grubuna ilişkin enflasyon düzeltmesi işlemleri aşağıdaki şekildedir.
Bu Yönetmelik kapsamındaki idarelerin, geçmiş yıllar olumsuz faaliyet sonuçları, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde Maliye Bakanlığınca belirlenecek esas ve usullere göre enflasyon düzeltmesine tabi tutulur.
Geçmiş yıllar olumsuz faaliyet sonuçları, enflasyon düzeltmesinin yapılacağı yılda düzeltme katsayısı, daha önce düzeltilmiş tutarlar ise taşıma katsayısı ile çarpılmak suretiyle düzeltilir.
Enflasyon düzeltmesi neticesinde ortaya çıkan artışlar geçmiş yıllar olumsuz faaliyet sonuçları hesabına, karşılıkları enflasyon düzeltmesi hesabına kaydedilir.
Bu hesap grubundaki hesaplar en az beş yıllık geçmiş faaliyet sonuçlarını gösterecek şekilde bölümlenir ve ayrı ayrı gösterilir.
Geçmiş yıllar olumsuz faaliyet sonuçları niteliklerine göre bu grup içinde açılacak 580-Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabından oluşur.” hükmü vardır.
“580-Geçmiş yıllar olumsuz faaliyet sonuçları hesabı (-)” başlıklı 358’nci maddesinde;
“(1) Bu hesap, geçmiş faaliyet dönemlerinde ortaya çıkan olumsuz faaliyet sonuçlarının izlenmesi için kullanılır.”
“Hesabın işleyişi” başlıklı 359’uncu maddesinde;
“(1) Geçmiş yıllar olumsuz faaliyet sonuçları hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
Borç
Açılış kaydını takiben bir önceki dönem olumsuz faaliyet sonucu bu hesaba borç, 591- Dönem Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabına alacak kaydedilir.
Geçmiş yıllar olumsuz faaliyet sonuçları hesabında kayıtlı tutarların yılsonunda enflasyon düzeltmesine tabi tutulması sonucu ortaya çıkan artışlar bu hesaba borç, 698- Enflasyon Düzeltmesi Hesabına alacak kaydedilir.
Dönem sonunda bu hesabın bölümlenmiş alt hesaplarında kayıtlı tutarlar, sürelerin güncellenmesi amacıyla bu hesaba borç ve alacak kaydedilir.
Alacak
Dönem sonunda bu hesabın bölümlenmiş alt hesaplarında kayıtlı tutarlar, sürelerin güncellenmesi amacıyla bu hesaba borç ve alacak kaydedilir.
Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabında kayıtlı tutarlardan beş yılı dolduranlar bu hesaba alacak, 500-Net Değer/Sermaye Hesabına borç kaydedilir.”
Denilmektedir.
İlgili Yönetmelik hükümleri ile mahalli idarelerin hesap ve kayıtlarında tekdüzenin sağlanması, işlemlerinin kayıt dışında kalmasının önlenmesi ve mali tablolarının doğru ve bütçe ve muhasebe ilkeleri çerçevesinde ve kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak şekilde hazırlanması amaçlanmıştır. Yerel yönetimler muhasebe kayıtlarını İlgili Yönetmelik hükümlerine göre yapmakla yükümlüdürler.
2023 yılı Bilançosunda 58 Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları (eksi) -7.880.430 TL iken; 580-Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabı (eksi) -12.543.170 TL ‘dir. Aynı olması gereken iki rakam arasında 4.662.740 TL fark bulunmaktadır.
Kurumdan resmi yazı ile istenmesine rağmen; 2023 yılına ait Birleşik Veriler Defteri ve 2023 yılına ait Faaliyet Sonuçları Tablosu elektronik ortamda Sayıştay’a gönderilmemiş; sadece manuel düzenlenmiş olan bir 2023 yılı Bilançosu Sayıştay’a gönderilmiş olup; bu Bilançodaki 2023 yılına ait 58 Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları ile 580-Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabında kayıtlı rakamlar arasında 4.662.740 TL fark bulunmaktadır. Bu durum 2024 yılı Bilançosundaki 580-Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabını etkilemektedir.
Hatanın nedeninin bulunarak bildirilmesi ve hatanın düzeltilmesi gerekmektedir.
Kamu İdaresi cevabında farklılığın nedeninin önceki yıllardan devam eden aktarmalardan kaynaklandığını; kurulan yeni web tabanlı yazılım programı ile geçmiş hataların düzeltilmesine çalışıldığını belirtmiştir.
Sonuç olarak; 2023 yılı Bilançosundaki 58 Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları ile 580-Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabında kayıtlı rakamlar arasında farklılık düzelmediği için, bu hata 2024 yılı Bilançosundaki 580-Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabını etkilemektedir.