|
ÖZET: 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 3. Maddesi (E) bendi çerçevesinde gerçekleştirilen alımlarda, yaklaşık maliyetin belirlenmediği ve sözleşme yapılmadığı tespit edilmiştir. Millî Eğitim Bakanlığına bağlı üretim yapan okullar ve merkezler tarafından yapılan alımlarda, bu durumun mevzuat hükümlerine aykırı olduğu ortaya çıkmıştır. İlgili yönetmelik, alımların gerçekleştirilmesi için gerekli usul ve esasları belirlemekte ve yaklaşık maliyetin hesaplanmasında izlenmesi gereken yöntemleri açıklamaktadır.
Yönetmelik gereği, idareler alım yapmadan önce fiyat teklifi alarak veya yayımlanan fiyat listelerinden yararlanarak yaklaşık maliyet tespiti yapmalıdır. Ayrıca, alım komisyonu oluşturulması ve sözleşme ya da protokol düzenlenmesi de zorunludur. Ancak, bazı durumlarda mevzuatın izin vermesi halinde sözleşme yapılmayabilir. Bu bağlamda, İş Adamları Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi’nden yapılan alımlarda, gerekli prosedürlere uyulmadan işlemlerin gerçekleştirildiği gözlemlenmiştir. Kamu İdaresi, gelecekte benzer sorunların yaşanmaması adına alım komisyonu kurulduğunu ve alımların sözleşme veya protokol ile yapılacağını belirtmiştir. Sonuç olarak, 4734 sayılı Kanun’un 3. maddesi (e) bendi kapsamında yapılan alımların, mevzuata uygun olarak yaklaşık maliyet tespiti ve sözleşme imzalanarak gerçekleştirilmesi gerekmektedir. |
BULGU: 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 3’üncü Maddesinin (E) Bendi Kapsamında Yapılan Alımlarda Yaklaşık Maliyetin Hazırlanmaması ve Sözleşme Yapılmaması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
İdarenin Millî Eğitim Bakanlığına bağlı üretim yapan okullar ve merkezlerden istisna kapsamında yaptığı alımlarda yaklaşık maliyetin tespit edilmediği ve bu kurumlarla sözleşme imzalanmadığı görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun istisnaları düzenleyen 3’üncü maddesinin (e) bendi gereği bu Kanun kapsamına giren kuruluşların Millî Eğitim Bakanlığına bağlı üretim yapan okullar ve merkezler tarafından bizzat üretilen mal ve hizmetler için anılan kuruluşlardan yapacakları alımlar ceza ve ihalelerden yasaklama hükümleri hariç bu Kanuna tâbi değildir.
24.04.2009 tarih ve 27209 sayılı 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 3’üncü Maddesinin (e) Bendine Göre Yapılacak Alımlarda Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik ile idarelerin bu kapsamda yapacakları mal ve hizmet alımlarında uygulayacakları usul ve esaslar Kamu İhale Kurumu tarafından belirlenmiştir.
Anılan Yönetmeliğin 6’ncı maddesinde İdare, yaklaşık maliyeti alımın yapıldığı kurum veya kuruluştan fiyat isteyerek ya da bu kurum veya kuruluş tarafından yayımlanan fiyat listeleri var ise bu listelerden yararlanarak, ilave olarak diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından; piyasada alım konusu hizmeti sunan, malı üreten veya pazarlayan gerçek veya tüzel kişilerden fiyat isteyerek belirleyecektir. Bu iki usulden biri esas alınarak yaklaşık maliyet hesaplanabilir. Diğer taraftan her iki şekilde de elde edilen fiyatlar birlikte kullanılarak da yaklaşık maliyet hesaplanabilir.
Aynı Yönetmeliğin 8’inci maddesi gereği alım yetkilisi, alımın niteliğini ve idarenin tabi olduğu mevzuatı esas alarak, alımın gerçekleştirilmesi için idari birim veya personel ya da alım komisyonu görevlendirir. Alım komisyonu, tek sayı olmak üzere en az üç üyeden oluşur. Yönetmeliğin 9’uncu maddesi gereği ise bu Yönetmelik kapsamında yapılacak alımlar sonucunda sözleşme veya protokol ya da mutat sözleşme düzenlenir. Ancak idarenin tabi olduğu mevzuatın izin vermesi ve harcama talimatı veya onay belgesinde belirtilmesi kaydıyla sözleşme, protokol veya mutat sözleşme yapılmayabilir. Sözleşme ve protokolde bulunacak hususlar, alımın niteliği esas alınarak 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 7’nci maddesi göz önünde bulundurularak belirlenir.
Yani mevzuat hükümlerine göre bu istisna kapsamında alım yapılabilmesi için alım yapılmadan önce Yönetmeliğe göre yaklaşık maliyet tespiti yapılmalı ve alımlar sonucunda protokol ya da sözleşme yapılmalıdır.
İdare tarafından İş Adamları Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesinden bu istisna kapsamında mevzuat hükümlerine uyulmaksızın yaklaşık maliyet belirlenmeden okulun teklif ettiği fiyat üzerinden İdarece belirlenen miktarlarda sözleşme yapılmaksızın yıl içerisinde parça parça hasta takip çizelgesi formu, malzeme takip defteri, aşı kartı ve nöbet defteri gibi alımların yapıldığı görülmüştür.
Kamu İdaresi cevabında, bu kapsamda yapılan alımlarda yaklaşık maliyetin hazırlanması için üç üyeden oluşan bir alım komisyonu kurulduğu ve bundan sonraki alımlarda bulgunun tekrar etmemesi adına, söz konusu alımların sözleşme ya da protokol imzalanarak gerçekleştirileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak 4734 sayılı Kanun’un 3’üncü maddesi (e) bendi istisnası kapsamında yapılan alımların mevzuat gereği alım öncesinde yaklaşık maliyet tespit edilerek ve sözleşme ya da protokol imzalanarak temin edilmesi gerekmektedir.