7. Dönem Toplu Sözleşmeden Kaynaklı “Kontrol Hizmetlerinde İlave Ödeme” Kapsamının Yönerge ile Genişletilmesi (Sayıştay)

BULGU: 7. Dönem Toplu Sözleşmeden Kaynaklı “Kontrol Hizmetlerinde İlave Ödeme” Kapsamının Yönerge ile Genişletilmesi

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri

Bakanlığın taşra teşkilatı birimlerinin harcamalarının incelenmesi sonucunda, 7. Dönem Toplu Sözleşmeden kaynaklı “Kontrol Hizmetlerinde İlave Ödeme” kapsamının yönerge ile genişletilmesi suretiyle aşağıda belirtilen kadro ve pozisyonlarda çalışan taşra personelinin neredeyse tamamına yakınına; personelin raporlu, izinli veya görevli olduğu günlerin dışında fiilen çalıştığı her gün için “belge kontrolü” ve ‘ofis çalışması’ yaptıkları gerekçesiyle kontrol hizmetlerinde ilave ödemenin yapıldığı görülmüştür.

03.09.2023 tarihli ve 32298 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2024 ve 2025 Yıllarını Kapsayan 7. Dönem Toplu Sözleşme”nin “Tarım ve Ormancılık Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme” başlıklı dokuzuncu bölümün 14’üncü maddesinde aynen;

“Kontrol hizmetlerinde ilave ödeme

MADDE 14- (1) Tarım ve Orman Bakanlığı taşra teşkilatında mühendis, veteriner, veteriner hekim, biyolog ve kimyager unvanlı kadro ve pozisyonlarda olanlar ile ilgili meslek alanlarında eğitim alan tekniker, teknisyen ve yardımcı sağlık personeline, en az 5 saat süreyle 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Kanun, 22/3/1971 tarihli ve 1380 sayılı Kanun, 25/2/1998 tarihli ve 4342 sayılı Kanun, 3/1/2002 tarihli ve 4733 sayılı Kanun, 01/07/2003 tarihi ve 4915 sayılı Kanun, 3/7/2005 tarihli ve 5403 sayılı Kanun, 1/12/2004 tarihli ve 5262 sayılı Kanun, 18/04/2006 tarihli 5488 sayılı Kanun,31/10/2006 tarihli ve 5553 sayılı Kanun ve Tarımda Kullanılan Gübrelerin Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği kapsamında kontrol görevi yürüttükleri her gün için 200 gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda ilave ödeme yapılır. Kontrol hizmetlerinin yürütüldüğü birimlerde müdür, müdür yardımcısı, şube müdürü, ilçe müdürü görevini yapan personel de aynı usul ve esaslarda fiilen kontrol görevi yürüttüğü her gün için bu madde hükmünden yararlanır.” denilmektedir

Sözleşme hükmünden, günde en az 5 saat fiilen kontrol hizmeti yürüten mühendis, veteriner, veteriner hekim, biyolog ve kimyager unvanlı kadro ve pozisyonlarda olanlar ile ilgili meslek alanlarında eğitim alan tekniker, teknisyen ve yardımcı sağlık personeline ve eğer fiilen kontrol hizmeti yaparlarsa, kontrol hizmetlerinin yürütüldüğü birimlerde müdür, müdür yardımcısı, şube müdürü, ilçe müdürlerine, kontrol hizmeti yaptıkları günler için bahsi geçen ödemenin yapılacağı anlaşılmaktadır. Ancak, yukarıdaki maddede belirtilen kadro ve pozisyonlarda çalışan taşra personelinin neredeyse tamamına yakınına; personelin raporlu, izinli veya görevli olduğu günlerin dışında fiilen çalıştığı her gün için bahsi geçen ödemenin yapıldığı görülmüştür. Özellikle, il müdür yardımcıları, şube müdürleri ve ilçe müdürleri ve diğer taşra birimlerinin müdür ve müdür yardımcılarının neredeyse tamamının fiilen çalıştıkları her gün için ilave kontrol ödemesi aldıkları, bu kişilere ait puantajların incelenmesi sonucunda da, kontrol ödemesi alma gerekçesinin genelde “belge kontrolü” olduğu görülmüştür. Diğer personele ilişkin puantajlarda da kontrol ödemesi alma gerekçesinin bazılarının “belge kontrolü” veya “ofis çalışması” şeklinde yer aldığı görülmüştür.

Toplu Sözleşme hükmünde bahsi geçen, 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu, 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu, 4342 sayılı Mera Kanunu, 4733 sayılı Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkol Piyasasının Düzenlenmesine Dair Kanun, 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu, 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu, 5262 sayılı Organik Tarım Kanunu, 5488 sayılı Tarım Kanunu, 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu ve Tarımda Kullanılan Gübrelerin Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliğinin incelenmesinde, belge kontrolü veya ofis çalışmalarının kontrol görevi kapsamında sayılabileceğine ilişkin bir hükme rastlanmamıştır.

Tarım ve Orman Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünce hazırlanıp Bakan onayı ile yürürlüğe giren Kontrol Hizmetlerinde İlave Ödeme Kapsamının Belirlenmesi ve Uygulama Birlikteliğinin Sağlanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönerge ile belge kontrolünün de kontrol faaliyeti olduğu ve kontrol faaliyetlerinin kurum içinde de yapılabileceği ifade edilerek, Toplu Sözleşmenin 14’üncü madde hükmündeki kapsam genişletilmiştir. Şöyle ki yönergenin tanımlar başlıklı 4’üncü maddesinin ç ve o bentlerinde;

“ç) Belge kontrolü: İlgi mevzuat kapsamında kontrol görevi olarak öngörülmesi kaydıyla, kontrol faaliyetlerine ilişkin ilgi mevzuatın gerektirdiği belgelerin incelenmesini,

o) (Değişik:1/2/2024 tarihli ve 12843329 sayılı Olur/4.md.) Kontrol görevi: İlgi mevzuat kapsamındaki faaliyetlerin, yine ilgi mevzuat hükümlerinde belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde uygunluğunun doğrulanması için kontrol görevi yürüten personelin, verilen yetki çerçevesinde gerçekleştirdikleri izleme, gözetim, denetim, muayene, karantina, numune alma, analiz, doğrulama, tetkik, belge kontrolü, fiziksel kontrol, kimlik kontrolü, kordon, gözetim bölgesi işlemleri, sahada yapılan test veya testler, kimliklendirme, aşılama, tohumluk kontrolü, avlakların ve avcıların kontrolü, entegre idare ve kontrol sistemi kapsamında yapılan kontrolleri ve benzeri kontrolleri,” denilmiş;

Yönergenin 6’ncı maddesinde de;

“6- (1) Personelin kontrol hizmetlerinde ilave ödeme ücretinden faydalanabilmesi için;

Personelin Bakanlık taşra teşkilatında görevli olması,

Personelin; 1) (Ek ibare:1/2/2024 tarihli ve 12843329 sayılı Olur/5.md.) Mühendis, veteriner, veteriner hekim, biyolog, kimyager unvanlı kadro ve pozisyonlarında olması veya,

(Mülga:1/2/2024 tarihli ve 12843329 sayılı Olur/5.md.)

İlgili meslek alanlarında eğitim alarak tekniker, teknisyen ya da yardımcı sağlık personeli olarak görev yapması veya,

Kontrol hizmetlerinin yürütüldüğü birimlerde müdür, müdür yardımcısı, şube müdürü ve ilçe müdürü görevini yürütüyor olması,

Personelin yürüttüğü kontrol görevinin ilgi mevzuat kapsamında olması,

ç) (Değişik:1/2/2024 tarihli ve 12843329 sayılı Olur/5.md.) Personelin yürüttüğü kontrol görevinin, ilgi mevzuatta yer alan, resmi kontrol, izleme, gözetim, denetim, muayene, karantina, numune alma, analiz, doğrulama, tetkik, belge kontrolü, fiziksel kontrol, kimlik kontrolü, kordon, gözetim bölgesi işlemleri, sahada yapılan test veya testler, kimliklendirme, aşılama, tohumluk kontrolü, avlakların ve avcıların kontrolü, entegre idare ve kontrol sistemi kapsamında yapılan kontrolleri ve benzeri kontroller kapsamında olması,

Personelin, yürüttüğü kontrol görevinin ödemeye esas her gün için en az 5 saat süre ile yürütmesi, gerekmektedir.

(2) Birinci fıkrada belirtilen tüm şartların sağlanması durumunda, söz konusu personel kontrol hizmetlerinde ilave ödeme ücretinden yararlandırılır.

(3) Birinci fıkrada belirtilen şartların sağlanması halinde personelin, kontrol hizmetlerinde ilave ödeme ücretinden yararlanmasında yürütmüş olduğu kontrol görevinin kurum içinde ya da kurum dışında yürütmüş olması şartı aranmaz.” denilerek, Toplu Sözleşme hükmünde bahsedilen kadro ve pozisyonlardaki personelin izinli, raporlu veya görevli olmadığı ve fiilen çalıştığı her gün için ilave kontrol ödemesi yapılmasının önü açılmıştır. Böylelikle kontrol hizmetlerinin yürütüldüğü birimlerde müdür, müdür yardımcısı, şube müdürü ve ilçe müdürlerine, fiilen kontrol hizmeti yaparlarsa verilebilecek olan ilave kontrol ödemesi fiilen çalıştıkları her gün verilmiştir.

Sonuç olarak; 7.Dönem Toplu Sözleşmede belirlenen sınırlar içerisinde kalınmasının ve “kontrol” tanımının ve sınırlarının, puantajlar dışında kontrol hizmetinin yapıldığına dair ek kanıtlayıcı belgelerin sunulmasını da içerecek şekilde yönerge de açıkça belirlenmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.