|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay denetim raporları, İl Belediyesi’ne ait hesap ve işlemler üzerinde yapılan incelemelerde, amortisman kayıt işlemlerinde hatalı uygulamaların varlığını ortaya koymuştur. 25 Maddi Duran Varlıklar hesap grubunda, bazı duran varlıklar için amortisman ayrılmadığı tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 187’nci maddesi, bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılması gerektiğini belirtmektedir. Ayrıca, 257’nci maddede birikmiş amortismanların hesaplanması ve izlenmesi gerektiği vurgulanmıştır.
Yapılan incelemelerde, amortisman ayrılmayan maddi duran varlıkların toplam değeri 586.839.243,07 TL olarak belirlenmiştir. Bu varlıklar arasında su ve kanalizasyon hatları, köprüler, yollar ve çeşitli hizmet binaları yer almaktadır. Kamu İdaresi, ilgili düzeltmelerin başlatıldığını belirtse de, 2023 yılı kayıtlarının 2022 dönem sonu mali tablolarındaki hatayı düzeltici bir etkisi bulunmamaktadır. Sonuç olarak, ayrılmayan amortisman tutarı kadar 630 Giderler Hesabı eksik kullanılmış ve bu durum, yıl sonu mali tablolarının gerçeği yansıtmamasına yol açmıştır. |
BULGU: Amortisman Kayıt İşlemlerinde Hatalı Uygulamaların Olması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Kuruma ait hesap ve işlemlerin incelenmesi neticesinde; 25 Maddi Duran Varlıklar hesap grubunda kayıtlı bir kısım duran varlık için amortisman ayrılmadığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 187’nci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde, bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılacağı belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabının niteliğini açıklayan 202’nci maddesinde bu hesabın, maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanılacağı hüküm altına alınmıştır. Söz konusu Yönetmelik’in 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabının işleyişini açıklayan 203’üncü maddesine göre maddi duran varlıklar hesapları için ayrılan amortisman tutarları yıl sonunda bu hesaba alacak, 630 Giderler Hesabına borç kaydedilmelidir.
Yapılan incelemede; bazı maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmadığı tespit edilmiştir. Bahse konu maddi duran varlıklara ilişkin bilgiler aşağıdaki tabloda yer almaktadır.
Tablo 9:Amortisman Ayrılmayan Kalemler
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Varlıkların Toplam Değeri (TL) |
| 251 | Su İsale Hatları | 65.526.387,89 |
| 251 | Kanalizasyon Hatları | 21.807.321,83 |
| 251 | Tüneller | 172.870,00 |
| 251 | Köprüler | 5.720.204,58 |
| 251 | Alt Geçitler | 201.780,00 |
| 251 | Üst Geçitler | 171.741,92 |
| 251 | Yollar | 127.366.889,26 |
| 251 | Su Kuyuları | 45.250,00 |
| 251 | Teleferik Hatları ve İstasyonları | 608.290,00 |
| 251 | Meydanlar | 892.397,00 |
| 251 | Parklar ve Yeşil Alanlar | 11.528.520,39 |
| 251 | Mesire Yerleri | 177.472,00 |
| 251 | Otoparklar | 11.307.624,96 |
| 251 | Pazar Yeri | 1.657.465,96 |
| 251 | Diğer Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri | 257.990.160,13 |
| 252 | Hizmet Binaları | 17.093.608,52 |
| 252 | Diğer | 39.321.771,57 |
| 252 | Müzeler,Sanat Galerileri | 533.074,66 |
| 252 | Spor Sahaları | 531.000,00 |
| 252 | Kültür ve Eğlence Merkezleri | 5.050.226,46 |
| 253 | Görüntüleme, Bilgi Toplama ve Takip Sistemleri | 6.707,12 |
| 256 | Hizmet İmtiyaz Varlıkları Hesabı | 19.128.478,82 |
| TOPLAM | TOPLAM | 586.839.243,07 |
Kamu İdaresi cevabında, ilgili düzeltmelerin yapılmaya başlanıldığı ifade edilmiştir. Ancak, bulgu konusu hususa yönelik 2023 yılında yapılan kayıtların 2022 yılı dönem sonu mali tablolarındaki hatayı düzeltici bir etkisi bulunmamaktadır.
Sonuç olarak, ayrılmayan amortisman tutarı kadar 630 Giderler Hesabı eksik kullanılmış ve yıl sonu mali tablolarında dönem faaliyet sonuçları hesabının gerçeğe uygun görünmemesine sebep olunmuştur.