|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir ilçe belediyesinin gelir tahsilat oranlarının bazı kalemlerde düşük kaldığını ortaya koymuştur. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 38. maddesi, belediye başkanının görevleri arasında gelirlerin takip ve tahsilatını da içermektedir. Ayrıca, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun 60. maddesinde mali hizmetler biriminin gelirlerin tahakkuk ettirilmesi ve tahsilat işlemlerini yürütme sorumluluğu vurgulanmaktadır. Ancak yapılan incelemeler, belirli gelir kalemlerinde tahsilat oranlarının beklenenin altında kaldığını göstermektedir.
Belediye, tahsilat oranlarının düşüklüğünü Organize Sanayi Bölgeleri’ndeki bazı işyerlerinin vergi muafiyetleri ve bazı işletmelerin faaliyetlerini durdurmalarına rağmen belediyeye bildirimde bulunmamalarına bağlamaktadır. Bu durum, belediye kayıtlarında söz konusu işyerlerinin hâlâ aktif olarak görünmesine yol açmakta ve dolayısıyla tahakkuk tahsilat oranlarını olumsuz etkilemektedir. Belediye, bu sorunu çözmek amacıyla vergi dairesi ile yazışmalara başladığını belirtmiştir. Sonuç olarak, kamu kaynaklarının etkin bir şekilde yönetilmesi için yetkili kişilerin gelirlerin takip ve tahsilatını mevzuata uygun bir biçimde gerçekleştirmeleri büyük önem taşımaktadır. Bu durum, belediyenin mali sürdürülebilirliği açısından kritik bir rol oynamaktadır. |
BULGU: Belediye Gelirlerini Oluşturan Bazı Kalemlerde Tahakkukun Tahsilata Dönüşme Oranının Düşük Kalması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye tarafından tahakkuku yapılan gelirlerden bazılarına ait tahsilat oranlarının düşük olduğu görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediye başkanının görev ve yetkileri” başlıklı 38’inci maddesinde; Belediye teşkilâtının en üst amiri olarak belediye teşkilâtını sevk ve idare etmek, belediyenin hak ve menfaatlerini korumak, belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek belediye başkanının görevleri arasında sayılmıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun “Malî hizmetler birimi” başlıklı 60’ıncı maddesinin (e) bendinde ise; ilgili mevzuatı çerçevesinde idare gelirlerini tahakkuk ettirmek, gelir ve alacaklarının takip ve tahsil işlemlerini yürütmek mali hizmetler biriminin görevleri arasında sayılmıştır.
Aynı Kanun’un “Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinde; gelirlerin ve alacakların tahsili muhasebe hizmeti olarak görülmüş ve muhasebe yetkilisinin, bu hizmetlerin yapılmasından sorumlu olduğu, “Gelirlerin toplanması sorumluluğu” başlıklı 38’inci maddesinde ise; kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsiliyle yetkili ve görevli olanların ilgili kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerini zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumlu olduğu belirtilmiştir.
Yapılan incelemede, aşağıdaki tabloda belirtilen bazı gelirlerin tahsilat oranlarının düşük olduğu görülmüştür. Bununla beraber Belediye cevabında, Organize Sanayi Bölgelerinde bulunan işyerlerinin bazı vergilerden muaf olduklarına yönelik mahkeme kararları olmasından dolayı ve bazı işyerlerinin faaliyetlerini durdurduktan sonra vergi dairesine bildirimde bulunmasına karşın belediyeye bildirimde bulunmadıklarından belediye kayıtlarında halen aktif işyeri olarak göründüklerini bu nedenlerle tahakkuk tahsilat oranlarının düşük göründüğünü, bu durumun düzeltmesi için vergi dairesi ile yazışmaların başladığını ifade etmiştir.
Tablo 12: Gelir Tahsilat Oranı
| Gelir Türü | 2022 Yılı Toplam Tahakkuk (TL) | 2022 Yılı Toplam Tahsilat (TL) | Tahsilat Oranı |
| İlan Reklam Vergisi | 2.496.095,45 | 1.395.671,84 | 55,91 |
| Biletle Girilen Yerlere Ait Eğlence Vergisi |
412.936,00 | 198.379,82 | 48,04 |
| İşyeri ve Diğer Şekillerde Kullanılan Binalara Ait Çevre Temizlik Vergisi | 17.514.581,70 | 7.154.231,75 | 40,84 |
Sonuç olarak, kamu kaynağının elde edilmesinde görevli ve yetkili olanların, gelirlerin takip ve tahsilini mevzuata uygun olarak yerine getirmeleri gerekmektedir.