|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin malzeme ve stok yönetiminde önemli hatalar tespit etmiştir. Satın alınan tüketim malzemeleri, stok hesaplarıyla ilişkilendirilmeden doğrudan giderleştirilmiştir. Taşınır Mal Yönetmeliği’ne göre, kamu idaresine teslim edilen taşınırların, kullanım durumlarına göre doğru bir şekilde kaydedilmesi gerekmektedir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği de ilk madde ve malzemelerin izlenmesi için 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı’nın kullanılmasını zorunlu kılmaktadır.
İncelemeler sonucunda, 2022 yılı içerisinde akaryakıt ve madeni yağ alımları dahil olmak üzere 23 kalem malzeme alındığı, ancak yalnızca 6 kalem alımın stok hesaplarına kaydedildiği belirlenmiştir. Diğer 662.906,07 TL değerindeki malzeme, 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı’nda izlenmek yerine doğrudan gider olarak kaydedilmiştir. Bu durum, satın alınan malzemelerin hangi aşamada olduğunu ve hangilerinin stokta bulunduğunu belirlemeyi zorlaştırmakta, dolayısıyla etkili bir stok kontrolü sağlanamamaktadır. Yönetmelik hükümleri, malzemelerin öncelikle stok hesaplarına alınmasını ve kullanıma verildikçe giderleştirilmesini öngörmektedir. Bu bağlamda, belediyenin malzeme yönetiminde daha dikkatli ve düzenli bir yaklaşım benimsemesi gerekmektedir. |
BULGU: İlk Madde ve Malzeme Hesabının Hatalı Kullanılması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Satın alınan tüketim malzemelerinin stok hesaplarıyla ilişkilendirilmeksizin doğrudan giderleştirildiği tespit edilmiştir.
Taşınır Mal Yönetmeliği’nin 13’üncü maddesinin birinci fıkrasında; taşınırlar, edinme şekline bakılmaksızın kamu idaresince kullanılmak üzere teslim alındığında girişinin yapılacağı; tüketime verildiğinde, satıldığında, başka harcama birimlerine devredildiğinde, bağışlandığında veya yardım yapıldığında, çeşitli nedenlerle kullanılamaz hale geldiğinde, hurdaya ayrıldığında veya kaybolma, çalınma, canlı taşınırın ölümü gibi yok olma hallerinde çıkışının kaydedileceği belirtilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı ile ilgili “Hesabın niteliği” başlıklı 115’inci maddesinde; kurumlarca satılmak, üretimde veya diğer faaliyetlerde kullanılmak ya da tüketilmek üzere edinilen ilk madde ve malzeme, yarı mamul, mamul, ticari mal, artık ve hurda gibi bir yıl veya faaliyet dönemi içinde tüketilecek veya paraya çevrilecek varlıkların izlenilmesi için kullanılacağı ifade edilmiş,
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 116’ncı maddesinde; satın alınan veya üretilen ilk madde ve malzemelerin bir taraftan maliyet bedelleri ile 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabına borç, 103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedileceği; tüketilmek amacıyla kamu idaresinin ilgili birimlerine verilen veya kullanılan ilk madde ve malzemelerin ise 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabına alacak ve 630 Giderler Hesabına borç kaydedileceği hüküm altına alınmıştır.
Belirtilen Yönetmelik hükümlerinde, kullanılmak ya da tüketilmek üzere edinilen ilk madde ve malzemelerin, 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabına kaydedilmesi ile bu hesaba ilişkin alacak kayıtlarının, ilgili ilk madde ve malzemelerin tüketilmek üzere diğer birimlere verilmesi veya kullanılması halinde yapılabileceği hususuna açıklık getirilmiştir.
İdarenin stok ve ilgili gider hesapları üzerinde yapılan incelemelerde 2022 yılı içerisinde akaryakıt ve madeni yağ alımlarda dahil olmak üzere 23 kalem ilk madde ve malzeme alındığı halde yalnızca madeni yağlar ve akaryakıt alımlarından kaynaklanan 6 kalem alımın stoklar hesabına kaydedildiği, 662.906,07 TL değerinde olan diğer çeşitli stok hareketlerinin ise 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabında izlenmek yerine doğrudan giderleştirildiği görülmüştür.
Söz konusu durum satın alınan ilk madde ve malzemelerin hangilerinin kullanıma verildiği veya hangilerinin ambarda bulunduğu yönünde yeterli bilgiye ulaşılmasına dolayısıyla sağlıklı bir stok kontrolünün yapılmasına engel teşkil etmektedir.
Belirtilen mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere kullanılmak ya da tüketilmek üzere edinilen ilk madde ve malzeme, yarı mamul, mamul, ticari mal, artık ve hurda gibi bir yıl veya faaliyet dönemi içinde tüketilecek veya paraya çevrilecek varlıkların öncelikle ilgili stok hesaplarına alınması, kullanıma verildikçe Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda giderleştirilmesi gerekmektedir.