|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay denetim raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürlüğü tarafından ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapılarla ilgili alınan encümen kararlarının uygulanmadığını ortaya koymaktadır. İlgili mevzuata göre, ruhsatsız yapılar için belirlenen süre içinde ruhsat alınmadığı veya yapının ruhsata uygun hale getirilmediği durumlarda, encümen kararlarının yerine getirilmemesi ek mali yükümlülükler doğurabilecektir. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 32. maddesi, ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların tespit edilmesi durumunda inşaatın derhal durdurulmasını ve yapının mühürlenmesini öngörmektedir.
Yapılan incelemelerde, ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı 102 yapı için tatil zaptı düzenlenmiş olmasına rağmen, bu yapılara yönelik yıkım işlemlerinin gerçekleştirilmediği belirlenmiştir. Belediyenin yıkım için gerekli ekip ve ekipman eksikliği nedeniyle 2023 yılında düzenlenen ihale katılım olmaması sebebiyle iptal edilmiştir. İlgili idare, ilerleyen süreçte yeni ihalelerle imara aykırılıkların giderileceğini belirtse de, mevcut durumdaki aykırılıkların devam ettiği anlaşılmaktadır. Bu bağlamda, yıkım kararı alınan ruhsatsız yapılar için mevzuat hükümleri çerçevesinde encümen kararlarının uygulanması, hem ek mali yükümlülüklerin önlenmesi hem de ileride telafisi mümkün olmayan zararların yaşanmaması açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: İmara Aykırı Yapılara İlişkin Encümen Kararlarının Uygulanmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İmar ve Şehircilik Müdürlüğü tarafından ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapılar için düzenlenen yapı tatil zabıtlarına ilişkin mevzuatta öngörülen süre içerisinde ruhsat alınmayan veya ruhsata uygun hale getirilmeyen yapılara yönelik encümen kararlarının yerine getirilmediği, imara aykırılığın giderilmemesi halinde ek mali külfetlerin doğabileceği anlaşılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Ruhsatsız veya Ruhsat ve Eklerine Aykırı Olarak Başlanan Yapılar” başlıklı 32’nci maddesinde, ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine veya ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılarda projelerine ve ilgili mevzuatına aykırı yapı yapıldığının ilgili idarece tespitinin yapılacağı, yapının mühürlenerek inşaatın derhal durdurulacağı hüküm altına alınmıştır.
Aynı maddenin devamında; durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılacağı, bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibinin, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak mührün kaldırılmasını isteyeceği, aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mührün kaldırılarak inşaatın devamına izin verileceği ifade edilmiştir.
Aksi durumda ruhsatın iptal edileceği, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan binaların, belediye encümeni kararını müteakip belediye tarafından yıktırılacağı ve masrafının yapı sahibinden tahsil edileceği, yapı tatil tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren bir ay içinde yapı sahibi tarafından yapının ruhsata uygun hale getirilmediğinin veya ruhsat alınmadığının ilgili idaresince tespit edilmesine rağmen iki ay içinde hakkında yıkım kararı alınmayan yapılar ile hakkında yıkım kararı alınmış olmasına rağmen altı ay içinde ilgili idaresince yıkılmayan yapıların, yıkım maliyetleri döner sermaye işletmesi gelirlerinden karşılanmak üzere Bakanlıkça yıkılabileceği veya yıktırılabileceği, bu durumda yıkım maliyetlerinin %100 fazlası ile ilgili idareden tahsil edileceği, ilgili idarenin ödememesi durumunda 5779 sayılı Kanun gereğince aktarılan paylarından kesilerek tahsil olunacağı belirtilmiştir.
Yapılan incelemede, ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapılara ilişkin düzenlenen 102 adet yapı tatil zaptının bulunduğu, ancak hiçbiri için yıkım işleminin uygulanmadığı tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında bahsi geçen 102 adet yapıda yapılacak yıkım işlemi için belediyenin yeterli ekip ve ekipman olmaması nedeniyle 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu göre 04.04.2023 tarih ve 2023/218489 sayılı kaçak yapı yıkım hizmet alım işi ihalesi düzenlendiği ancak ihalenin katılım olmaması nedeniyle iptal edildiği için yıkım işlemlerinin yapılamadığı, ilerleyen süreçte söz konusu yapılardaki aykırılıkların yıkımına ilişkin ihalelerin tekrar yapılarak imara aykırılıkların giderileceği ifade edilse de halihazırda imara aykırılıkların devam ettiği anlaşılmaktadır.
Yıkım kararı alınan ruhsatsız ya da ruhsat eklerine aykırı yapılara ilişkin gerek ek mali külfet gerekse ileride telafisi mümkün olmayan zararlar ile karşılaşılmaması için mevzuat hükümleri çerçevesinde encümen kararlarının uygulanması gerekmektedir.