|
ÖZET: Kamu idaresinin kontrolündeki yol ve meydanların uzun süreli işgalleri üzerine, ecrimisil yerine işgal harcı alınması uygulaması, 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda dikkat çekmiştir. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 52. maddesi, geçici işgaller için işgal harcı alınmasını öngörmekte; bu durumun uzun vadeli kullanımlara dönüşmemesi gerektiğini vurgulamaktadır. Ancak, belediye tasarrufundaki alanların sürekli işgali, işgal harcı uygulamasının kapsamına girmemektedir.
İşgal durumunda, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 75. maddesi gereğince, idarenin izni olmaksızın yapılan işgallerde ecrimisil talep edilmesi gerekmektedir. Bu madde, işgalden dolayı idarenin bir zarara uğramış olmasının şart olmadığını belirtmekte ve işgal edilen taşınmazların, mülki amir tarafından tahliye edilmesi gerektiğini düzenlemektedir. Ecrimisil, hukuka aykırı yararlanma nedeniyle alınan bir tazminat olup, kamu mallarının sürekli işgali anlamına gelmemelidir. 2022 yılı itibarıyla, kamu idaresinin tasarrufundaki 154 alanın uzun süreli işgali üzerine ecrimisil alınması gerekirken, bazı alanlardan işgal harcı alındığı tespit edilmiştir. Bu durum, mevzuat hükümlerine uygun olarak ecrimisilin tahsil edilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. |
BULGU: Kamu İdaresinin Tasarrufunda Bulunan Yol ve Meydanların İşgalinden Ecrimisil Yerine İşgal Harcı Alınması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresinin tasarrufunda bulunan yol ve meydan gibi genel hizmetlere ayrılmış alanların uzun sürelerle işgalinden ecrimisil yerine işgal harcı alındığı görülmüştür.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 52’nci maddesine göre; belediye sınırları içinde bulunan ve maddede sayılan yerlerden herhangi birinin satış yapmak veya sair maksatlarla ve yetkili mercilerden usulüne uygun izin alınarak geçici olarak işgal edilmesi işgal harcına tabidir. Kanun’da işgal harcı alınması için işgalin geçici olması gerektiği vurgulanmıştır. İşgal harcı uygulaması, sınırları çok belirli, ancak belli şartlarda başvurulan ve geçici işgallerde uygulanan bir usuldür. İşgal harcında esas olan işgal durumunun geçici olması, kiralamada olduğu gibi uzun vadeli kullanıma dönüşmemesidir. Bu nedenle geçici bir süre için işgal konusu olmayan, belediye tasarrufundaki yol, park, yeşil alan, otopark gibi alanların uzun süre kullandırılması işgal harcının konusuna girmemektedir.
Taşınmazların idarenin izni olmaksızın işgalli kullanılması durumunda uygulanacak yaptırımlar, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Ecrimisil ve Tahliye” başlıklı 75’inci maddesinde düzenlenmiş olup, buna göre idarenin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malların gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden ecrimisil alınması gerekmektedir. Aynı maddede ecrimisil talep edilebilmesi için, idarenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olmasının gerekmediği ve fuzuli şagilin kusurunun aranmadığı, işgal edilen taşınmaz malın idarenin talebi üzerine bulunduğu yer mülki amiri tarafından tahliye ettirilerek idareye teslim edileceği hüküm altına alınmıştır.
Buna göre, fuzuli şagilin tahliyesi ve kamu malını haksız olarak işgal etmesi nedeniyle işgal süresince ecrimisil alınması mevzuat gereğidir. Ancak bu durum, kamu mallarının sürekli ecrimisil alınarak idare edilebileceği, ecrimisilin kira niteliğine dönüştürülebileceği şeklinde yorumlanmamalıdır. Ecrimisil hukuka aykırı bir yararlanmadan dolayı ilgiliden alınan bir tazminattır. Kamu idaresinin mülkiyet veya kullanımında bulunan taşınmaza yönelik olarak ecrimisil alarak işgalin devamına müsaade edilmemeli, kamu malının boşaltılmasına yönelik mevzuat uygulanmalıdır.
Yapılan incelemede; 31.12.2022 tarihi itibariyle Kamu İdaresinin tasarrufunda bulunan 154 adet yol ve meydan benzeri genel hizmetlere ayrılmış alanların uzun sürelerle işgali üzerine ecrimisil alınması gerekirken bazı alanlardan işgal harcı alındığı tespit edilmiştir.
Söz konusu taşınmazların işgalinden mevzuat hükümlerine göre tespit ve takdir edilecek ecrimisilin tahsil edilmesi gerekmektedir.