|
ÖZET: İşçilerin yıllık izin haklarının mevzuata uygun şekilde kullandırılmadığı, 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda tespit edilmiştir. Büyükşehir İlçe Belediyesi Kamu İdaresi, 4857 sayılı İş Kanunu’na aykırı olarak işçilerin yıllık izinlerini vermemekte ve bu durum sonucunda izinlerin birikmesine yol açmaktadır. Kanunun 53. maddesi, işçilerin yıllık izin haklarının korunmasını ve bu izinlerin belirli süreler içerisinde kullanılmasını zorunlu kılmaktadır. Ayrıca, iş sözleşmesinin sona ermesi durumunda kullanılmayan izinlerin ücretinin ödenmesi gerektiği de belirtilmiştir.
Yıllık izinlerin düzenli bir şekilde kullandırılmaması, işçilerin emekli olmaları veya iş akitlerinin sona ermesi durumunda yüksek maliyetler doğurmakta ve idareler için ek yükümlülükler getirmektedir. İşçilerin, yıllık izinlerini kullanmak yerine son ücretleri üzerinden bu izinlerin karşılığını almak istemeleri, idarelerin mali açıdan zor durumda kalmasına neden olmaktadır. Yapılan incelemeler sonucunda, Kamu İdaresi bünyesinde çalışan 129 işçinin toplam 16.028 gün kullanılmamış yıllık izne sahip olduğu tespit edilmiştir. Bu durum, idarelerin yasal yükümlülüklerini yerine getirmesi ve işçilerin yıllık izin haklarını kullanmalarını sağlaması açısından önem arz etmektedir. Yıllık izinlerin zamanında kullandırılması, hem işçilerin haklarının korunması hem de idarelerin mali yükümlülüklerini azaltması açısından kritik bir gerekliliktir. |
BULGU: İşçilerin Kanunda Belirtilen Yıllık İzinlerinin Kullandırılmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından işçilerin yıllık izinleri mevzuata uygun şekilde kullandırılmadığı ve bu nedenle yıllık izinlerin biriktiği görülmüştür.
4857 sayılı İş Kanunu’nun 53’üncü maddesinde işçilere yıllık izin verileceği ve yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemeyeceği; 56’ncı maddesinde yıllık iznin 53’üncü maddede gösterilen süreler içinde işveren tarafından sürekli bir şekilde verilmesinin zorunlu olduğu; 59’uncu maddesinde iş sözleşmesinin, herhangi bir nedenle sona ermesi halinde işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücretin sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödeneceği; 60’ıncı maddesinde yıllık ücretli izinlerin, yürütülen işlerin niteliğine göre yıl boyunca hangi dönemlerde kullanılacağı, izinlerin ne suretle ve kimler tarafından verileceği veya sıraya bağlı tutulacağı, yıllık iznin faydalı olması için işveren tarafından alınması gereken tedbirler ve izinlerin kullanılması konusuna ilişkin usuller ve işverence tutulması zorunlu kayıtların şekli Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından hazırlanacak bir yönetmelikte gösterileceği belirtilmiştir.
03.03.2004 tarihli ve 25391 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği’nde de, yıllık izinlerin kullanımı konusunda Kanun’a paralel bir düzenleme yapılmıştır.
Ayrıca, 4857 sayılı Kanun’un “Yıllık Ücretli İzin Hükümlerine Aykırılık” başlıklı 103’üncü maddesinde; 59’uncu madde gereğince hak edilmiş izni kullanmadan iş akdinin sona ermesi halinde, bu izne ait ücreti ödemeyen veya 60’ıncı maddede belirtilen yönetmeliğin esas ve usullerine aykırı olarak izni kullandırmayan veya eksik kullandıran işveren veya işveren vekiline bu durumda olan her işçi için yediyüzellibeş TL idari para cezası verileceği hükme bağlanmıştır.
Yukarıda belirtilen yasal düzenlemeye göre, işçiler yıllık izin haklarından feragat edemezler. İdarelerin de düzenli olarak yıllık izinleri kullandırmaları gerekmektedir.
İşçilerin emekli olmaları halinde veya herhangi bir şekilde iş akitleri sona erdiğinde mevzuatı gereği yıllık izin hakları ücrete dönüşmektedir. Kullanılmayan yıllık izinlerin karşılığı olarak yapılacak ödeme en son ücreti üzerinden olacağı için, işçiye yüksek miktarda ücret ödemesi yapılacaktır. Bu uygulama da işçilerin yıllık izinlerini kullanmak yerine son ücretleri üzerinden karşılığını almayı tercih etmelerine neden olmaktadır. Ancak belirtilen uygulama, idarelerin daha fazla mali külfet yüklenmeleri anlamına gelmektedir: Zira, anayasal bir hak olan yıllık izinlerin kullandırılmaması durumunda, idareler, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 103’üncü maddesi gereğince idari para cezası ödeyebilecek; ayrıca, biriken yıllık izinlerin ücrete dönüşmesi halinde idareler açısından yüksek miktarda ödeme yapma söz konusu olacaktır.
Yapılan incelemede; işçilerin yıllık izinlerinin mevzuata uygun şekilde kullandırılmadığı ve bu nedenle de Kamu İdaresi bünyesinde çalışan 129 işçinin toplam 16.028 gün kullanılmamış yıllık izni bulunduğu tespit edilmiştir.
Mevzuata uygunluk açısından ve İdareye ek mali külfet getirmemesi amacıyla yıllık izinlerin kullandırılması gerekmektedir.