|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir ilçe belediyelerine ait işletme hakkının devri niteliğindeki taşınmaz kiralamalarında kira bedellerinden Katma Değer Vergisi (KDV) tahsil edilmediğini ortaya koymuştur. 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun ilgili maddeleri, gelir vergisi kapsamında kiralanan mal ve hakların KDV’ye tabi olduğunu belirtmektedir. Ayrıca, Gelir Vergisi Kanunu’nda işletme hakkının kiralanmasından elde edilen gelirlerin gayrimenkul sermaye iradı olarak değerlendirileceği ifade edilmiştir.
KDV Kanunu’nun bazı hükümleri, iktisadi işletmelere dahil olmayan gayrimenkullerin kiralanmasının KDV’den istisna olduğunu belirtse de, işletme hakkının devri niteliğindeki kiralamalar KDV’ye tabi olmaktadır. Bu durum, kiralanan taşınmazların işyeri olarak kullanılması veya iktisadi faaliyetlere tahsis edilmesi durumunda geçerlidir. Örneğin, büfe veya halı saha gibi işletmelerin kiralanması, KDV’nin %18 oranında tahsil edilmesini gerektirmektedir. Yapılan incelemeler sonucunda, kiralama sözleşmelerinde belirtilen havuz, hamam ve halı saha gibi işletme hakkının devri niteliğindeki taşınmazlarda KDV’nin tahsil edilmediği tespit edilmiştir. Bu nedenle, işletme hakkının devri niteliğindeki taşınmaz kiralamalarında kira bedelleri üzerinden KDV’nin eksiksiz bir şekilde tahakkuk ve tahsil edilmesi zorunludur. |
BULGU: İşletme Hakkının Devri Niteliğindeki Kiralamalarda KDV’nin Tahsil Edilmemesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İşletme hakkının devri niteliğindeki taşınmaz kiralamalarında kira bedellerinden Katma Değer Vergisi (KDV) tahsil edilmediği görülmüştür.
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun “Verginin Konusunu Teşkil Eden İşlemler” başlıklı 1’inci maddesinin birinci fıkrasının (3) numaralı bendinin (f) alt bendinde Gelir Vergisi Kanunu’nun 70’inci maddesinde belirtilen mal ve hakların kiralanması işlemlerinin KDV’ye tabi olduğu hüküm altına alınmıştır.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun “Gayrimenkul Sermaye İradının Tarifi” başlıklı 70’inci maddesinin birinci fıkrasının (5) numaralı alt bendinde ise; işletme hakkının kiraya verilmesinden elde edilen gelirlerin gayrimenkul sermaye iradı olarak sayıldığı belirtilmiştir.
Diğer taraftan, KDV Kanunu’nun “Sosyal ve Askeri Amaçlı İstisnalarla Diğer İstisnalar” başlıklı Altıncı Bölümde yer alan 17’nci maddesinin “4. Diğer İstisnalar” alt başlıklı bölümünün (d) bendinde; iktisadi işletmelere dahil olmayan gayrimenkullerin kiralanması işlemlerinin KDV’den istisna olduğu belirtilmiştir.
Ek olarak, 26.04.2014 tarih ve 28983 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Genel Tebliği’nin “F. Sosyal ve Askeri Amaçlı İstisnalarla Diğer İstisnalar” kısmının “4.4. İktisadi İşletmeye Dâhil Olmayan Gayrimenkullerin Kiralanması” bölümünde; iktisadi işletmeye dâhil olup olmadığına bakılmaksızın işletme haklarının kiralanması işlemlerinin KDV’ye tabi olduğu açıklanmıştır
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; iktisadi bir işletme olmayan belediyeye ait bir gayrimenkulün kiralanması işleminin Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 17/4-d maddesi kapsamında katma değer vergisinden istisna olduğu, ancak belediyeye ait gayrimenkulün kiralanması işlemi işletme hakkının devri niteliğinde ise Kanun’un 1/3-f maddesi gereğince Katma Değer Vergisine tabi olduğu anlaşılmaktadır.
Belediyeye ait bir gayrimenkulün kiralanması; işyeri olarak kullanılan bina, ofis, dükkân gibi taşınmazların kira sözleşmesi ile kuru mülkiyetinin kiralanmasını kapsamaktadır. Bununla birlikte taşınmazların, iktisadi bir faaliyetin icrasına tahsis edilerek ve/veya işletilmeye hazır hale getirilerek kiracıların kullanımına bırakılması halinde (büfe, çay ocağı, hamam, halı saha vb.) bu tür kiralama işlemleri taşınmaza bağlı işletme ve imtiyaz hakkının kiralanması niteliğinde olduğundan bu işlemler %18 oranında KDV’ye tabidir.
Yapılan incelemede; kullanım amaçları kira sözleşmelerinde havuz, hamam, taksi yazıhanesi, halı saha vb. olarak belirtilen işletme hakkının devri niteliğindeki taşınmaz kiralamalarında KDV tahsil edilmediği tespit edilmiştir.
İşletme hakkının devri niteliğindeki taşınmaz kiralamalarında kira bedelleri üzerinden KDV’nin eksiksiz olarak tahakkuk ve tahsil edilmesi gerekmektedir.