|
ÖZET: Kullanım dışı bırakılan araçların hurdaya ayrılma işlemlerinin gerçekleştirilmemesi ve muhasebe kayıtlarının yapılmaması, 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda tespit edilmiştir. Büyükşehir İlçe Belediyesi’ne ait bazı araçların, ekonomik ömürlerini tamamladıkları veya teknik nedenlerle hizmet dışı bırakıldıkları halde hurdaya ayrılmadığı görülmüştür. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile Taşınır Mal Yönetmeliği, bu tür varlıkların muhasebeleştirilmesi ve hurdaya ayrılması gerektiğini açıkça belirtmektedir.
İlgili mevzuat, ekonomik ömrünü tamamlayan veya kullanılmayan taşınırların hurdaya ayrılması ve bu işlemlerin kayıt altına alınması zorunluluğunu vurgulamaktadır. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde de, taşıtların kayıtlardan çıkarılması ve amortismanlarının takip edilmesi gerektiği ifade edilmektedir. Ancak yapılan incelemelerde, idare adına tescilli 18 aracın hizmet dışı bırakılmasına rağmen hurdaya ayrılma işlemlerinin yapılmadığı ve gerekli muhasebe kayıtlarının tutulmadığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, hurdaya ayrılan araçların ve bunlara ait amortismanların, ilgili muhasebe hesaplarına aktarılması gerekmektedir. Bu durum, kamu mali yönetimi açısından önemli bir uyumsuzluk teşkil etmekte ve gerekli düzenlemelerin yapılmasını zorunlu kılmaktadır. |
BULGU: Kullanım Özelliğini Kaybeden Araçların Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabında Muhasebeleştirilmemesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdare adına tescilli olup kullanım dışı bırakılan bazı araçların hurdaya ayırma işlemlerinin gerçekleştirilmediği ve muhasebe kayıtlarının yapılmadığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kayıt Zamanı” başlıklı 50’nci maddesinde; bir ekonomik değer yaratıldığında, başka bir şekle dönüştürüldüğünde, mübadeleye konu edildiğinde, el değiştirdiğinde veya yok olduğunda muhasebeleştirileceği, bütün malî işlemlerin muhasebeleştirilmesinin ve her muhasebe kaydının belgeye dayanmasının şart olduğu hüküm altına alınmıştır.
Taşınır Mal Yönetmeliği’nin “Hurdaya Ayırma Nedeniyle Çıkış” başlıklı 28’inci maddesinde; ekonomik ömrünü tamamlamış olan veya tamamlamadığı halde teknik ve fiziki nedenlerle kullanılmasında yarar görülmeyerek hizmet dışı bırakılması gerektiğine karar verilen taşınırların belirtilen usuller çerçevesinde hurdaya ayrılacağı belirtilmiştir. Aynı
Yönetmelik’in “Kayıt Zamanı, Kayıt Değeri ve Değer Tespit Komisyonu” başlıklı 13’üncü maddesinde; taşınırlar, çeşitli nedenlerle kullanılamaz hale geldiğinde, hurdaya ayrıldığında veya kaybolma, çalınma, canlı taşınırın ölümü gibi yok olma hallerinde çıkış kaydedileceği belirtilmektedir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 254-Taşıtlar Hesabı’na ilişkin “Hesabın İşleyişi” başlıklı 197’nci maddesinde; kazaya uğrama, eskime veya ekonomik ömrünü tamamlama gibi nedenlerle taşıt olma vasfı ortadan kalkan taşıtların kayıtlı değerlerinin bu hesaba alacak, 294-Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabı’na borç; ayrılmış olan amortisman tutarının 299-Birikmiş Amortismanlar Hesabı’na alacak, 257- Birikmiş Amortismanlar Hesabı’na borç kaydedileceği belirtilmiştir.
Anılan mevzuat hükümlerine göre; ekonomik ömrünü tamamlamış olan veya tamamlamadığı halde teknik ve fiziki nedenlerle kullanılmasında yarar görülmeyerek hizmet dışı bırakılması gerektiğine karar verilen taşınırların hurdaya ayırma işlemlerinin yapılması ve akabinde 294 No.lu Hesap’ta izlenmeye devam edilmesi gerekmektedir. Ayrıca söz konusu hurdaya ilişkin amortisman tutarları da 299 No.lu Hesap’ta takip edilmeli, hurdaya ayırma ve satış için ilgili birime teslim işlemlerinde de yine aynı hesaplara gerekli kayıtlar yapılmalıdır.
Yapılan incelemede; İdare adına tescilli olup kullanılmayan 18 adet aracın hizmet dışı bırakılarak trafikten çekilmesine karar verilmesine karşın söz konusu araçların hurdaya ayırma işlemlerinin yapılmadığı böylece 294-Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabı ile 299-Birikmiş Amortismanlar Hesabı’na yapılması gereken muhasebe kayıtlarında izlenmediği tespit edilmiştir.
Mevzuat hükümleri gereğince hurdaya ayrılan araçların ve bu araçlara ait amortismanların 294-Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabı ile 299- Birikmiş Amortismanlar Hesabı’na aktarılması gerekmektedir.