|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bazı büyükşehir ilçe belediyeleri tarafından yürütülen yapım işlerinde “İnşaat Sigortası (Bütün Riskler)” poliçelerinde %2’den fazla muafiyet uygulandığını ortaya koymuştur. 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 9. maddesi, yüklenicilerin iş yerlerindeki tüm araç, gereç ve malzemeleri doğal afetler ile hırsızlık gibi risklere karşı sigorta yaptırmalarını zorunlu kılmaktadır. Ayrıca, Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nde belirtilen muafiyet oranı azami %2 olarak belirlenmiştir; deprem, sel, su baskını, toprak kayması ve terör riskleri için ise koasürans oranı %20’yi geçmemelidir.
Denetim sonucunda, belirli yapım işlerinde %2’lik muafiyet oranının aşılması, yüklenicinin sorumluluğunu ortadan kaldırmamaktadır. Yükleniciler, olağanüstü hallerin neden olduğu zararlar için idareden ek bir bedel talep edemezler; ancak bu zararların neden olduğu gecikmeler için ek süre talep edebilirler. İnşaat sigortasının amacı, yükleniciyi korumak ve kamu kaynaklarının etkin kullanımını sağlamaktır. Bu bağlamda, ilgili mevzuat hükümlerine uyulması, kamu hizmetinin sürekliliğini güvence altına alacak ve olası hukuki ihtilafları önleyecektir. Denetim bulguları doğrultusunda, idare, “Ayazma Camii ve Külliyesi 2. Etap İnşaatı” için sigorta poliçesinde gerekli düzenlemeleri yapmış ve gelecekteki işlerde muafiyet ile koasürans oranlarına dikkat edileceğini belirtmiştir. Sonuç olarak, yapım işlerinde “İnşaat Sigortası (Bütün Riskler)” poliçelerindeki muafiyet oranlarının %2 ile sınırlı tutulması gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Bazı Yapım İşlerinde “İnşaat Sigortası (Bütün Riskler)” Poliçesinde Yüzde İkiden Fazla Muafiyet Uygulanması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Yapım işlerinin “İnşaat Sigortası (Bütün Riskler/All Risk)” poliçelerindeki bazı risk unsurlarına %2 (yüzde iki)’den fazla muafiyet uygulandığı görülmüştür.
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “İş ve işyerinin sigortalanması” başlıklı 9’uncu maddesinde; yapım işlerinde yüklenicinin ihale dokümanında belirtilen süre ve şartlara uygun olarak iş yerlerindeki her türlü araca-gerece, malzemeye ve oluşabilecek deprem, su baskını, toprak kayması, fırtına, yangın gibi doğal afetler ile hırsızlık, sabotaj gibi risklere karşı sigorta yaptırması zorunludur.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 9’uncu maddesine göre; sigorta poliçesinde tüm riskler için uygulanabilecek muafiyet oranı azami %2’dir. Deprem, sel, su baskını, toprak kayması ve terör riskleri için uygulanabilecek koasürans oranı azami %20’dir. Bunun dışında kalan riskler için koasürans uygulanmaz. Muafiyet ve koasürans kısmına isabet eden hasarların karşılanması yüklenicinin sorumluluğundadır.
Yapılan incelemede; aşağıdaki tabloda bazı risk unsurlarına %2’den fazla muafiyet uygulanan yapım işleri inşaat sigortası poliçe bilgileri örnek mahiyetinde sunulmuştur:
Tablo 13: Yapım İşlerinde %2 Oranından Daha Fazla Muafiyet Uygulanan Poliçe Örnekleri
| İş/İhale Adı | İnşaat Sigorta Muafiyet Kalemleri ve Oranlar |
| Kâğıthane ilçesi dâhilindeki okul binaları bakım – onarım yapılması işi. | -Diğer Tabiat Olayları: %10 Yangın: %10 Hırsızlık: %10 -Diğer Hasarlarda Hasarın %10 -3. Şahıs Mali Mesuliyet: %10 |
| Ayazma Camii ve Külliyesi 2. etap inşaatı yapım işi. | -Diğer Tabiat Olayları: %10 Yangın: %10 Hırsızlık: %10 -Diğer Hasarlarda Hasarın %10’nu -Kazık, İksa ve Ankraj İşleri ve Bu Sebepli 3. Şahıs Mali Mesuliyet: %10 |
| Kâğıthane İlçesi Hürriyet Mahallesi, 5633 ada 1 parselde yapılacak yeşil alan altı katlı otopark ve pazar alanı yapım işi. | -Diğer Tabiat Olayları: %10 Yangın: %10 Hırsızlık: %10 -Diğer Hasarlarda Hasarın %10’nu -Kazık, İksa ve Ankraj İşleri: %10 |
İnşaat sigortası poliçesinde muafiyet oranlarının %2 (yüzde iki)’lik orandan fazla olması yüklenicinin nihai sorumluluğunu ortadan kaldırmamaktadır. Yüklenici, olağanüstü hallerin/doğal afetlerin iş yerlerinde ve yapılan işlerde meydana getireceği zararlar için idareden bir bedel isteyememektedir. Ancak bu zararlardan meydana gelecek gecikmeler için idarece yükleniciye gerekli ek süre verilmektedir. İnşaat sigortasının (Bütün Riskler/All Risk) temel amacı yükleniciyi korumak ve işin zamanında yapılmasını temin ederek, kamu kaynağının kullanımında etkinliği sağlamaktır. Dolayısıyla bu amaç ve yukarıda bahsi geçen mevzuat hükümleri kapsamında hareket edilmesi hem kamu hizmetinin sürekliliğini sağlayacak hem de istenmeyen risk unsurlarının gerçekleşmesi durumunda sigortacı, sigortalı, idare ve üçüncü kişiler arasında oluşabilecek hukuki ve mali ihtilafları önleyecektir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine İdare tarafından; devam eden iş kapsamındaki “Ayazma Camii ve Külliyesi 2. Etap İnşaatı” yapım işine ait sigorta poliçesinde zeyilname düzenlendiği, bundan sonra yapılacak işlerde muafiyet ve koasüras oranlarına dikkat edilerek gerekli işlemlerin yapılacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, yapım işlerinin “İnşaat Sigortası (Bütün Riskler/All Risk)” poliçelerindeki bazı risk unsurlarına azami %2 (yüzde iki) muafiyet uygulanmalı; deprem, sel, su baskını, toprak kayması ve terör riskleri dışındaki risklere ise koasürans uygulanmamalıdır.