|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin Bütçe Emanetleri Hesabı’ndan yapılan ödemelerin, muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre gerçekleştirilmediğini ortaya koymuştur. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun 34. maddesi gereğince, kamu idarelerinin nakit mevcudu yetersiz olduğunda, ödemelerin öncelikle muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre yapılması gerektiği belirtilmektedir. Bu bağlamda, vergi, resim, harç gibi ödemelere ve gecikme cezası doğurabilecek borçlara öncelik verilmesi zorunludur.
Denetim sonuçlarına göre, 2022 yılı itibarıyla 320 Bütçe Emanetleri Hesabı’nda toplam 146.440.508,44 TL tutarında bekleyen borç kaydı bulunmaktadır. Cari yılda bu tutarın 145.957.292,01 TL’sinin ödenmesine rağmen, 501.608.595,86 TL tutarında yeni borç kaydedilmiştir. Bu durum, mevzuat hükümlerine aykırı bir uygulama olarak değerlendirilmektedir. İdare, denetim bulgularına dayanarak hatalı uygulamaların düzeltilmesi için gerekli adımları atacağını belirtmiştir. Emanet hesaplarından yapılan ödemelerin, ilgili mevzuat çerçevesinde ve muhasebe kayıtlarına alınma sırasına uygun olarak gerçekleştirilmesi, Kamu İdaresi’nin mali yönetimi açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Bütçe Emanetleri Hesabında Kayıtlı Tutarların Muhasebe Kayıtlarına Alındığı Sıraya Göre Ödenmemesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından Bütçe Emanetleri Hesabı’ndan yapılan ödemelerin, muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre yapılmadığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun “Ödenemeyen Giderler ve Bütçeleştirilmiş Borçlar” başlıklı 34’üncü maddesi uyarınca; kamu idarelerinin nakit mevcudunun tüm ödemeleri karşılayamaması halinde giderler, muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödenir. Ancak, sırasıyla kanunları gereğince diğer kamu idarelerine ödenmesi gereken vergi, resim, harç, prim, fon kesintisi, pay ve benzeri tutarlara, tarifeye bağlı ödemelere, ilama bağlı borçlara, ödenmemesi halinde gecikme cezası veya faiz gibi ek yük getirecek borçlara ve ödenmesi talep edilen emanet hesaplarındaki tutarlara öncelik verilmesi gerekmektedir.
Mezkûr Kanun’un “Muhasebe Hizmeti ve Muhasebe Yetkilisinin Yetki ve Sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinin altıncı fıkrasında da; muhasebe yetkililerinin, 34’üncü maddenin ikinci fıkrasındaki ödemeye ilişkin hükümler ile bu maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen ödemeye ilişkin kontrol yükümlülüklerinden dolayı sorumlu olduğu belirtilmiştir.
Diğer yandan, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 248’inci ve 249’uncu maddelerinde 320 Bütçe Emanetleri Hesabı’nın niteliği ve hesaba ilişkin işlemler düzenlenmiştir. Yönetmelik’te, 320 Bütçe Emanetleri Hesabı için, mali yıl içerisinde veya sonunda ödeme emri belgesine bağlandığı halde, nakit yetersizliği veya diğer sebeplerle ilgililerine ödenemeyen tutarların izlenmesi için kullanılacağı; yapılacak ödemelerde söz konusu tutarların muhasebe kayıtlarına alınma sırasının gözetileceği ifade edilmiştir.
Mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, idarenin nakit mevcudunun tüm ödemeleri karşılayamaması nedeniyle emanet hesaplarına alınan tutarların mevzuatında belirtilen ödemelere öncelik vermek şartıyla muhasebe kaydına alınma sırasına göre ödenmesi gerekmektedir. Bununla birlikte emanet hesaplarda izlenen söz konusu tutarların kayda alınma sırasına göre ödenmesinden muhasebe yetkilisinin sorumlu olacağı açıktır.
Yapılan incelemede, 2022 yılı dönem sonu itibariyle 320 Bütçe Emanetleri Hesabı’nda önceki yıllara ilişkin (N-1’den N-5’e kadar) toplam 146.440.508,44 TL kayıtlı ve bekleyen tutarın bulunduğu; cari yılda bu tutarın 145.957.292,01 TL’sinin ödenmesine ve geçen yıllara ilişkin 483.216,43 TL bakiye kalmasına rağmen cari yılda Bütçe Emanetleri Hesabı’na kaydedilen borçlar için 501.608.595,86 TL ödeme yapıldığı tespit edilmiştir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından bulguda bahsi geçen hatalı uygulamanın düzeltilmesi için gerekli çalışmaların yapılacağı ifade edilmiştir.
Söz konusu hesaptan yapılan ödemeler, yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine aykırı olarak, muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre yapılmamış olup 320 Bütçe Emanetleri Hesabı’ndaki tutarların, Kamu İdaresi aleyhine bir durumun oluşmaması için mevzuatında belirtilen esas ve usullerde ödenmesi gerekmektedir.