|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir ilçe belediyelerinin telekomünikasyon altyapı ve şebekelerinden alınması gereken geçiş hakkı bedellerinin tahsil edilmediğini ortaya koymuştur. Belediyenin gelir tarifesinde bu ücretler yer almasına rağmen, ilgili idarenin tahakkuk işlemlerini gerçekleştirmediği tespit edilmiştir. 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu, geçiş hakkı ve bu hakkın sağlanmasıyla ilgili tanımları ve düzenlemeleri içermektedir. Ayrıca, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından çıkarılan yönetmelik, geçiş hakkı ücret tarifesinin belirlenmesine yönelik usul ve esasları düzenlemektedir.
Yapılan incelemelerde, belediyenin sabit ve mobil haberleşme altyapısı için geçiş hakkı ücretlerini takip etmediği ve tahsilat yapmadığı belirlenmiştir. 2021 ve 2022 yıllarında, geçiş hakkı bedeli dışındaki tüm tahsilatların alındığı, ancak İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından çıkarılan yönetmelik gereği operatörlerden geçiş hakkı bedellerinin tahsil edilmediği görülmüştür. İBB’nin yetkisi altında olan süreçlerin düzgün bir şekilde yürütülmesi ve gelirlerin ilçe belediyesine aktarılması için gerekli adımların atılması gerektiği vurgulanmaktadır. Sonuç olarak, belediyenin mülkiyetinde bulunan alanlardan alınması gereken geçiş hakkı ücretlerinin etkin bir şekilde takip edilmesi ve tahsil edilmesi, idarenin gelir kaybını önlemek adına kritik bir öneme sahiptir. |
BULGU: Telekomünikasyon Altyapı ve Şebekelerinden Alınması Gereken Geçiş Hakkı Bedellerine İlişkin Herhangi Bir Tahsilatın Yapılmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyenin yetki ve sorumluluk alanı içinde kalan sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerece ilişkin geçiş hakkı ücretlerine belediye gelir tarifesinde yer verilmesine rağmen, İdarenin söz konusu ücret tahakkuklarını gerçekleştirmediği görülmüştür.
5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun “Tanımlar ve Kısaltmalar” başlıklı 3’üncü maddesinde;
Geçiş hakkı: işletmecilere, elektronik haberleşme hizmeti sunmak için gerekli şebeke ve altyapıyı kurmak, kaldırmak, bakım ve onarım yapmak gibi amaçlar ile kamu ve özel mülkiyet alanlarının altından, üstünden, üzerinden geçmeleri için tanınan haklar,
Geçiş hakkı sağlayıcısı: geçiş hakkına konu olan kamuya ait ya da kamunun ortak kullanımında olan taşınmazlar da dahil olmak üzere, taşınmaz sahipleri ve/veya taşınmaz üzerindeki hak sahipleri,
İşletmeci: yetkilendirme çerçevesinde elektronik haberleşme hizmeti sunan ve/veya elektronik haberleşme şebekesi sağlayan ve altyapısını işleten şirket,
Şeklinde tanımlanmıştır.
Aynı Kanun’un “Anlaşma serbestisi” başlıklı 25’inci maddesindeki düzenleme gereği de, işletmeci ile geçiş hakkı sağlayıcısı, ilgili mevzuata ve Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun düzenlemelerine aykırı olmamak koşulu ile geçiş hakkına ilişkin anlaşmaları 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu hükümleri saklı kalmak üzere serbestçe yapabilmektedirler.
Öte yandan, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından, geçiş hakkı ve bu hakka uygulanacak ücret tarifesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi amacıyla, Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmelik çıkarılmıştır.
Bu Yönetmelik’in “Geçiş hakkına ilişkin anlaşma” başlıklı 8’inci maddesine göre işletmeci ve geçiş hakkı sağlayıcısı; geçiş hakkına ilişkin anlaşmaları serbestçe yapabilmektedirler. Ayrıca “Geçiş hakkı ücretleri” başlıklı 9’uncu maddesinde; “Geçiş hakkı kullanımında gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerine ait mülkiyet alanları dışında kalan yerler için Geçiş Hakkı Sağlayıcısı tarafından, geçiş hakkını kullanan işletmeciden talep edilen geçiş hakkı ücreti, Geçiş Hakkı Ücret Tarifesinde belirtilen fiyatları aşamaz.” düzenlemesi yer almaktadır.
Yukarıda belirtilen mevzuat gereği belediyeler tarafından, tarifede tavan olarak belirtilen miktarlara da riayet etmek suretiyle mülkiyet, tasarruf veya sorumluluklarında olan taşınmazlardan geçiş hakkı talep eden telekomünikasyon firmalarından tahsil edilmek üzere geçiş hakkı ücreti belirlenmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, Belediyenin yetki ve sorumluluk alanı içinde sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerece ilişkin geçiş hakkı ücretlerine belediye gelir tarifesinde yer verildiği ancak söz konusu gelir kaleminin takip ve tahsilinin yapılmadığı tespit edilmiştir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından, 2021 ve 2022 yıllarında geçiş hakkı bedeli haricindeki tüm tahsilat ve teminatların alındığı, Meclis tarifesine geçiş hakkı ücreti eklendiği, İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından 16.03.2022 tarihinde çıkarılan Telekomünikasyon Altyapı Tesislerinin Kurulması ve Bu Tesislerin Ortak Kullandırılması İçin Katılım ve Güzergâh Bakım Bedellerinin Tespiti İle Geçiş Hakkına İlişkin Yönetmelik’in 6’ncı maddesinde belirtilen İBB hizmet sınırları içerisinde telekomünikasyon altyapı tesislerinin kurulması ve bu tesislerin ortak kullandırılması için katılım güzergâh, bakım ile geçiş hakkı bedellerinin tespiti ve ortak tesis kullanımının belirli bir düzen ve koordinasyon içerisinde yürütülmesi ile geçiş hakkı tanımasına bağlı genel müdürlük ve iştirakler dâhil tek yetkili kurumun İBB olduğu ve İlçe Belediyeleri sorumluluğunda kalan ara arterler için geçiş hakkı bedelleri operatörlerden tahsil edildikten sonra İBB tarafından ilçe belediyesine aktarılacaktır hükmüne istinaden operatörlerden geçiş hakkı bedellerinin tahsil edilmediği, ayrıca İBB Altyapı Koordinasyon Müdürlüğü ile görüşmeler yapıldığı ve sürecin takip edilerek ilgili gelirlerin İdareye aktarımının sağlanacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, İdarenin gelir kaybına uğramaması için; yukarıda belirtilen düzenlemeler ve açıklamalar çerçevesinde, mülkiyeti veya tasarrufu belediyeye ait olan yerlerden alınması gereken geçiş hakkı ücretlerinin takip ve tahsilinin sağlanması gerekmektedir.