|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir ilçe belediyeleri tarafından yapılan inşaat sigortalarında bazı risk kalemlerinde %2’den fazla muafiyet uygulandığını ortaya koymuştur. Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 9. maddesi, yüklenicilerin işyerlerindeki her türlü malzeme ve ekipmanı doğal afetler ve diğer risklere karşı sigorta ettirmesini zorunlu kılmaktadır. Yapım İşleri Genel Şartnamesi de, sigorta poliçelerinde muafiyet oranlarının azami %2 olarak belirlenmesini öngörmektedir. Ancak, yapılan incelemeler sonucunda, yüklenicilerin bu muafiyet oranını aşan uygulamalara gittiği tespit edilmiştir.
Muafiyet oranlarının %2’yi aşması, yüklenicinin sorumluluğunu ortadan kaldırmamakla birlikte, karşılaşabileceği riskleri artırmaktadır. Bu durum, yüklenicinin olağanüstü hallerde idareden ek bir bedel talep edememesi nedeniyle önem kazanmaktadır. İnşaat sigortasının temel amacı, yükleniciyi korumak ve kamu kaynaklarının etkin kullanımını sağlamaktır. İdare, bu bağlamda, sigorta poliçelerindeki muafiyet oranlarının %2 olarak uygulanması hususunda gerekli önlemleri alacağını belirtmiştir. Sonuç olarak, inşaat sigortası poliçelerinde muafiyet oranlarının azami %2 olarak belirlenmesi, hem kamu hizmetinin sürekliliği hem de olası hukuki ve mali ihtilafların önlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Bu uygulama, yüklenicilerin karşılaşabileceği riskleri minimize ederek, kamu kaynaklarının etkin kullanımını destekleyecektir. |
BULGU: Bütün Riskler Sigortasında Bazı Risk Kalemlerinde Muafiyet Oranlarının Yüksek Belirlenmesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Yapım işlerinde yükleniciler tarafından yaptırılan inşaat sigortalarına (bütün riskler/all risk) ilişkin bazı risk kalemlerine %2’den fazla muafiyet uygulandığı görülmüştür.
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “İş ve işyerinin sigortalanması” başlıklı 9’uncu maddesine göre; yapım işlerinde yüklenicinin, ihale dokümanında belirtilen süre ve şartlara uygun olarak işyerlerindeki her türlü aracı, malzemeyi, ihzaratı, iş ve hizmet makinelerini, taşıtları ve tesisleri oluşabilecek deprem, su baskını, toprak kayması, fırtına, yangın gibi doğal afetler ile hırsızlık, sabotaj gibi risklere karşı sigorta yaptırması gerekmektedir.
Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 9’uncu maddesine göre; sigorta poliçesinde tüm riskler için uygulanabilecek muafiyet oranı azami %2 ve deprem, sel, su baskını, toprak kayması ve terör riskleri için uygulanabilecek koasürans oranı azami %20’dir. Bunun dışında kalan riskler için koasürans uygulanmaz. Muafiyet ve koasürans kısmına isabet eden hasarların karşılanması yüklenicinin sorumluluğundadır.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere; yapım işlerinin inşaat sigortası (bütün riskler/all risk) poliçelerindeki bazı risk unsurlarına azami %2 muafiyet uygulanmalıdır. Sigorta poliçelerindeki muafiyet oranlarının %2’lik orandan fazla olması yüklenicinin nihai sorumluluğunu kaldırmamakla birlikte, karşılaşabileceği riski artırması bakımından önem arz etmektedir. Dolayısıyla Yapım İşleri Genel Şartnamesinin ilgili hükmünde belirtildiği üzere tüm riskler için uygulanabilecek muafiyet oranı azami %2 olmalıdır.
İdare tarafından ihale edilen ve sözleşmeye bağlanan yapım işlerine ilişkin sigortapoliçelerinin incelenmesi neticesinde; ayrıntısı aşağıdaki tabloda görüleceği üzere yükleniciler tarafından yaptırılan inşaat sigortası poliçelerinde bazı risk unsurlarına mevzuatta belirtilen %2 sınırından daha fazla muafiyet uygulandığı tespit edilmiştir.
Tablo 13: %2’den Fazla Muafiyet Uygulanan Bazı Yapım. İşleri
| Sıra No | İşin Adı | Muafiyet Kalemleri ve Oranları |
| 1 | Ümraniye İlçe Sınırları Dahilinde Muhtelif Yerlerde Çok Amaçlı Saha Yapım İşi | Doğal Afetler Min Usd 4000 Hasarın %10 Yangın Min 4000 Usd Hasarın %10 Hırsızlık Min 4000 Usd Hasarın %10 3şmm Min 1000 Usd Hasarın %10 Bakım Devresi Min 4000 Usd Hasarın %10 Diğer Min 2.500 Usd Hasarın %10 |
| 2 | Adile Sultan Çeşmesi Taşınması, Restorasyonu Ve Çevre Düzenlemesi Yapılması İşi | Sel-Seylap-Taşkın Hasarın %10u Min. 5.000-Usd Yer Kayması-Heyelan Hasarın %10u Min. 5.000-Usd Bakım Devresi Hasarın %10u Min. 2.000-Usd Diyazyn Hatası Hasarın %10u Min. 2.000-Usd Üretici Rizikosu Hasarın %10u Min. 2.500-Usd Diğer Tabiat Olayları Hasarın %10u Min. 3.000-Usd Yangın Hasarın Hasarın %10u Min. 3.000-Usd Hırsızlık Hasarın %10u Min. 3.000-Usd Kloz 102 Hasarın %10u Min. 2.500-Usd 3. Şahıs Mali Mesuliyet Hasarın %10u Min. 2.000-Usd Diğer Hasarlar Hasarın %10u Min. 1.500-Usd |
| 3 | Ümraniye Geneli Muhtelif Yerlerde Park Yapım İşi | Diğer Tabiat Olayları/Bakım Devresi/Hırsızlık: 3.500-Usd Diğer Hasarlar: Hasarın %10 1.500-Usd 3. Şahıs Mm Maddi; Hasarın %10 Min:750-Usd |
| 4 | Ümraniye Geneli Muhtelif Yerlerde İhata Ve İstinat Duvarı Yapım İşi | Diğer Tabiat Olaylar: Asgari 5.000 Usd, Muafiyet %10 Hırsızlık: Asgari 5.000 Usd, Muafiyet %10 Yangın Bakım Devresi: Asgari 3.500 Usd, Muafiyet %10 Diğer Hasarlar: Asgari 2.500 Usd, Muafiyet %10 3 Şahıs M.M : Asgari 1.500 Usd, Muafiyet %10 |
| 5 | Hekimbaşı Mahallesi Şehit Öğretmen Ahmet Onay Ortaokulu İstinat Duvarı Yapım İşi | Diğer Doğal Afetler: Asgari 10.000 TL, Muafiyet %10 Diğer Hasarlar: Asgari 2.500 Usd, Muafiyet %10 Hırsızlık: Asgari 10.000 Tl, Muafiyet %10 3 Şahıs M.M: Asgari 5.000 Tl, Muafiyet |
İnşaat Sigortası poliçesinde muafiyet oranlarının %2’lik orandan fazla olması yüklenicinin nihai sorumluluğunu ortadan kaldırmamaktadır. Yüklenici, olağanüstü hallerin/doğal afetlerin iş yerlerinde ve yapılan işlerde meydana getireceği zararlar için idareden bir bedel isteyememektedir. Ancak bu zararlardan meydana gelecek gecikmeler için idarece yükleniciye gerekli ek süre verilmektedir. İnşaat Sigortasının (Bütün Riskler/All Risk) temel amacı yükleniciyi korumak ve işin zamanında yapılmasını temin ederek, kamu kaynağının kullanımında etkinliği sağlamaktır. Dolayısıyla bu amaç ve yukarıda bahsi geçen mevzuat hükümleri kapsamında hareket edilmesi hem kamu hizmetinin sürekliliğini sağlayacak hem de istenmeyen risk unsurlarının gerçekleşmesi durumunda sigortacı-sigortalı-idare ve üçüncü kişiler arasında oluşabilecek hukuki ve mali ihtilafları önleyecektir.
Yukarıda yer verilen denetim tespitine istinaden, İdare tarafından; bulguda yer alan hususa iştirak edilmiş ve yapım işlerinde yükleniciler tarafından yaptırılan inşaat sigortalarına (bütün riskler-all risk) ilişkin bazı risk kalemlerine %2 oranında muafiyet uygulanması hususunda gerekli hassasiyetin sağlanacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, yapım işlerinin inşaat sigortası (bütün riskler/all risk) poliçelerindeki risk unsurlarına azami %2 muafiyet uygulanmasının sağlanması gerekmektedir.