|
ÖZET: İdare tarafından sunulan bazı hizmetlerin ücretlendirilmesinde, mevzuatta belirtilmemesine rağmen belediye personeline indirim ve muafiyet uygulandığı tespit edilmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu, belediyelerin sadece belirli şartlar altında ücret tarifeleri belirleyebileceğini öngörmektedir. Ayrıca, 4736 sayılı Kanun, kamu hizmetleri için indirim yapma yetkisini sınırlandırmakta ve bu konuda muafiyetlerin Cumhurbaşkanı tarafından belirleneceğini ifade etmektedir.
Denetim raporları, 2022 yılı ücret tarifelerinde, Gençlik ve Spor Hizmetleri Müdürlüğü ile İşletme ve İştirakler Müdürlüğü gibi çeşitli müdürlüklerin, personel ve yakınlarına indirim uyguladığını göstermektedir. Örneğin, halı sahalarda %50, diğer hizmetlerde ise %20 indirim sağlandığı belirtilmiştir. Ancak, bu uygulamaların mevzuata aykırı olduğu ve İdare tarafından bu indirimlerin sona erdirileceği ifade edilmiştir. Buna rağmen, 2023 yılı ücret tarifelerinde yine benzer indirim uygulamalarının devam ettiği gözlemlenmiştir. İdarenin gelirlerinde azalma yaşanmaması adına, mevzuatta belirtilen zorunlu indirimler dışında, herhangi bir kişi veya kuruluşa indirim yapılmaması gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: İdarece Sunulan Hizmetlerin Ücretlendirilmesinde Mevzuatta Yeri Olmamasına Rağmen Belediye Personeline İndirim ve Muafiyet Uygulanması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdarece sunulan bazı hizmetlerin fiyatlandırılmasında belediye ve diğer kamu kurumlarında çalışan personel ve yakınlarına indirim uygulamasına gidildiği görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Meclisin görev ve yetkileri” başlıklı 18’inci maddesinin (f) bendinde aynen; “Kanunlarda vergi, resim, harç ve katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı hizmetler için uygulanacak ücret tarifesini belirlemek.” denilmektedir.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Ücrete tabi işler” başlıklı 97’nci maddesinde; “Belediyeler bu Kanunda harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmet için belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaya yetkilidir. Belediyeye tekel olarak verilmiş işler kendi özel hükümlerine tabidir” hükmüne yer verilmiştir.
4736 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Ürettikleri Mal ve Hizmet Tarifeleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 1’inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan; “Genel bütçeye dâhil daireler ile katma bütçeli idareler, bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, kanunla kurulan fonlar, kefalet sandıkları, sosyal güvenlik kuruluşları, genel ve katma bütçelerin transfer tertiplerinden yardım alan kuruluşlar, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları ile müesseseleri, il özel idareleri ve belediyeler ile bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmeler, özel bütçeli kuruluşlar, özelleştirme işlemleri tamamlanıncaya kadar, 24.11.1994 tarihli ve 4046 sayılı Kanuna tâbi kuruluşlar ve özel hukuk hükümlerine tâbi, kamunun çoğunluk hissesine sahip olduğu kuruluşlar, kamu banka ve kuruluşları ile bunlara bağlı iş yerleri ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca üretilen mal ve hizmet bedellerinde işletmecilik gereği yapılması gereken ticarî indirimler hariç herhangi bir kişi veya kuruma ücretsiz veya indirimli tarife uygulanmaz” hükümleri ile kamu hizmetlerinin ücretlerinde indirim yapma yetkisi sınırlandırılmıştır. Aynı maddede “Cumhurbaşkanı birinci fıkra hükmünden muaf tutulacak kişi veya kurumları tespit etmeye yetkilidir” denilmek suretiyle mezkûr hizmetler ile ilgili muafiyetlerin Cumhurbaşkanı tarafından belirleneceği hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, muaflıklar ve ticari gayeyle yapılacak indirimler dışında herhangi bir indirim yapılmaması esastır. Maliye Bakanlığı tarafından 19.01.2018 tarih ve 30306 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2018-3 sayılı Kamu Sosyal Tesislerine İlişkin Tebliğ’de de kamu çalışanlarına belirli bir oranda indirim sağlanabileceği öngörülmemiştir.
İdarenin hesap ve işlemlerin incelenmesi neticesinde İdare tarafından hazırlanarak karara bağlanan 2022 yılı ücret tarifelerinde;
– Gençlik ve Spor Hizmetleri Müdürlüğü ücret tarifesinde halı sahalar için personele indirim uygulanacağı ve her hâlükârda personel ve birinci derece yakınlarına spor merkezlerinde %50 indirim uygulanacağı,
– İşletme ve İştirakler Müdürlüğü ücret tarifesinde, müdürlüğün tarife de yer alan ücretler için %20 indirim uygulama yetkisini meclisten aldığı, Müdürlüğün sunduğu tüm hizmetlerden personelin %20 indirimli yararlandırıldığı ve Belediye personelinin ve Meclis üyelerinin kendilerinin evlenmeleri durumda Nikah sarayında sunulan törenli ve törensiz nikahlarda ücret alınmayacağı, otoparklardan Meclis üyelerinin iki araca kadar muhtarların ise bir aracının ücretsiz
yararlanabileceği, öğretmenlerin ise otoparklardan indirimli yararlanacağı,
– Kadın ve Aile Müdürlüğü ücret tarifesinde ise herhangi bir meclis kararı olmamasına rağmen personele, personel yakınına ve emniyet mensubuna indirimli hizmet sunduğu görülmüştür.
Yukarıda yer verilen denetim tespitine istinaden, İdare tarafından; bulguya iştirak edilmiş ve uygulanmakta olan indirimlere son verildiği ifade edilmiştir. Ancak 2023 Gençlik ve Spor Hizmetleri Müdürlüğü ücret tarifesinde “2023 yılında personel ve birinci derece yakınlarına %o50 indirim olacaktır.” ifadesinin yer aldığı görülmektedir.
İdare gelirlerinde azalmaya yol açmamak adına, mevzuatta belirtilen zorunlu ya da ihtiyari indirim ve muafiyetler haricinde, İdarece sunulan ücrete tabi hizmetlerde herhangi bir kişi veya kuruluşa indirim ya da muafiyet sağlanmaması gerekmektedir.