|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin borç stokunun, 5393 sayılı Kanun’un 68. maddesinde belirtilen borçlanma sınırını aştığını ortaya koymaktadır. Bu kanuna göre, belediyelerin ve bağlı kuruluşlarının borç stoku, en son kesinleşmiş bütçe gelirlerinin yeniden değerleme oranı ile artırılan miktarını geçmemelidir. 2022 yılı için belirlenen borçlanma sınırı 81.959.421,05 TL iken, belediyenin toplam borç stoku 103.812.921,63 TL olarak hesaplanmıştır. Böylece, borçlanma limitinin 21.853.500,58 TL aşıldığı tespit edilmiştir.
Borçlanma sınırının belirlenmesinde, 2021 yılına ait kesinleşmiş bütçe gelirleri ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’na göre belirlenen yeniden değerleme oranı dikkate alınmıştır. 2022 yılı için bu oran %36,2 olarak belirlenmiştir. İlgili mevzuat gereği, borçlanma işlemlerinin belirli usul ve esaslara uygun olarak gerçekleştirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Sonuç olarak, belediyenin borç stoku, yasal sınırları aşarak mali sürdürülebilirlik açısından risk oluşturmaktadır. Bu durum, borçlanma politikalarının gözden geçirilmesi ve gerekli önlemlerin alınmasını zorunlu kılmaktadır. |
BULGU: Borç Stokunun Borçlanma Sınırının Üzerinde Olması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdarenin 2022 yılı borç stok tutarının, 5393 sayılı Kanun’un 68’inci maddesi birinci fıkrasının (d) bendinde gösterilen borçlanma sınırının üzerinde gerçekleştiği görülmüştür.
5393 sayılı Kanun’un 68’inci maddesi birinci fıkrasının (d) bendinde; belediye ve bağlı kuruluşları ile bunların sermayesinin yüzde ellisinden fazlasına sahip oldukları şirketlerin, faiz dâhil iç ve dış borç stok tutarının, en son kesinleşmiş bütçe gelirleri toplamının 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre belirlenecek yeniden değerleme oranıyla artırılan miktarını aşamayacağı ve bu miktarın büyükşehir belediyeleri için bir buçuk kat olarak uygulanacağına hükmedilmiştir.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükmüne göre, en son kesinleşmiş toplam bütçe gelirlerinin o yılın 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’na göre belirlenen yeniden değerleme oranıyla arttırılan tutarı sonucunda belediyelerin borçlanma haddine ulaşılmaktadır.
Belediyenin borçlanma sınırını tespit için son kesinleşmiş bütçe gelirleri toplamı, yeniden değerleme oranı ve borç haddi aşağıdaki gibidir.
Tablo 12: 2022 Yılı Borçlanma Sınırı
| Yıl | En Son (2021 Yılı) Kesinleşmiş Toplam Bütçe Gelirleri Toplamı (TL) |
VUK 2021 Yılı Yeniden Değerleme Oranı (%) |
Borçlanma Sınırı (5393/Md 68) (TL) |
Borçlanma sınırının %10’u (TL) |
| 2022 | 60.175.786,38 | 36,2 | 81.959.421,05 | 8.195.942,10 |
Yukarıdaki tabloda hesap şekli görülebileceği üzere, 2021 yılı en son kesinleşmiş bütçe gelirlerinin yeniden değerleme oranı ile artırılan miktarı neticesinde bulunan 81.959.421,05 TL tutar 2022 yılı borçlanma haddini göstermektedir.
İdarenin 2022 yılı bilançosuna göre 2022 yılı borç stokunu oluşturan kalemler aşağıdaki gibidir.
Tablo 13: 2022 Yılı Borç Stoku
| Hesap kodu ve adı | Alacak bakiye tutarı (TL) |
| 300 BANKA KREDİLERİ HESABI | 297.398,69 |
| 320 BÜTÇE EMANETLERİ HESABI | 59.775.695,31 |
| 360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR HESABI | 566.424,89 |
| 361 ÖDENECEK SOSYAL GÜVENLİK KESİNTİLERİ HESABI | 511.664,58 |
| 368 VADESİ GEÇMİŞ, ERTELENMİŞ VEYA TAKSİTLENDİRİLMİŞ VERGİ VE DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLER HESABI | 23.256.852,95 |
| 3 81 GİDER TAHAKKUKLARI HESABI | 388.581,37 |
| 400 BANKA KREDİLERİ HESABI | 14.308.186,74 |
| 481 GİDER TAHAKKUKLARI HESABI | 4.708.117,10 |
| Toplam Borç Stoku | 103.812.921,63 |
Yukarıdaki borç limiti ve borç stoku ile ilgili tablolardan da görüleceği üzere, ilgili mevzuat kapsamında idarenin 2022 yılı borçlanma sınırı 81.959.421,05 TL iken 2022 yılı borç stoku 103.812.921,63 TL olarak bu limitin üzerinde gerçekleşmiştir.
Belediyenin 2022 yılı için mevzuat hükümlerine uygun olarak hesaplanmış borç limiti 81.959.421,05 TL iken, 2022 yılı borç stoku 103.812.921,63 TL olup borçlanma limitinin 21.853.500,58 TL aşıldığı tespit edilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 68’nci maddesi uyarınca, borçlanma için belirlenen usûl ve esaslara uygun olarak borçlanılması gerekmektedir.