|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir ilçe belediyesinin maddi duran varlıklarına ilişkin amortisman ayırma işlemlerinde ciddi hatalar tespit etmiştir. Bu hatalar arasında bazı duran varlıklar için amortisman ayrılmaması ve diğer bazı varlıklar için ise kayıtlı değerlerinin üzerinde amortisman kaydı yapılması yer almaktadır. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmasını zorunlu kılmaktadır.
Denetim sırasında, 2022 yılı kesin mizanında, bazı duran varlıklar için amortisman kaydı yapılmadığı, diğerlerinde ise kaydedilen amortisman tutarlarının aşırı olduğu gözlemlenmiştir. Örneğin, yollar için ayrılan amortisman tutarı, varlıkların toplam değerinden 2.337.624,73 TL fazla çıkarken, diğer varlık gruplarında da benzer hatalar tespit edilmiştir. Bu durum, 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabı ile 630-Giderler Hesabı’nın belediyenin mali tablolarında hatalı görünmesine neden olmaktadır. Sonuç olarak, belediyenin mali tablolarının doğru ve güvenilir bilgi sunabilmesi için amortismana tabi varlıklar için mevzuat hükümlerine uygun olarak amortisman ayrılması büyük önem taşımaktadır. Bu, mali raporların doğruluğunu sağlamak ve kamu kaynaklarının etkin yönetimini desteklemek açısından kritik bir gerekliliktir. |
BULGU: Amortisman Ayırma İşlemlerinin Hatalı Yapılması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Maddi duran varlıklara ilişkin amortisman ayırma işlemlerinde, bir kısım duran varlık için amortisman ayrılmadığı, bir kısım duran varlık için ise kayıtlı değerinden daha fazla amortisman ayrıldığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 187’nci maddesinde; bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılması gerektiği belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in “Hesabın niteliği” başlıklı 202’nci ve “Hesabın işleyişi” başlıklı 203’üncü maddelerinde; 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabının maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesi için kullanılacağı, ayrılan amortisman tutarlarının muhasebeleştirilmesinde bu hesaba alacak 630- Giderler Hesabına borç kaydedileceği ifade edilmiştir.
04.11.2015 tarih ve 29522 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Amortisman ve Tükenme Payları” başlıklı 47 sıra numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde ise; amortisman ve tükenme payı ayrılmasına ilişkin usul ve esaslar ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranlarının neler olacağı açıklanmıştır.
Belediyenin 2022 yılı kesin mizanı incelendiğinde; bir kısım duran varlıklar için amortisman ayrılmadığı, bir kısmı için ise duran varlığın kayıtlı değerinden daha fazla amortisman kaydı bulunduğu tespit edilmiş olup ilgili tabloya aşağıda yer verilmiştir.
Tablo 8: Amortisman Ayırma İşlemlerinde Tespit Edilen Hatalar
| Hesap Kodu |
Hesap Adı |
Varlıkların Toplam Değeri (TL) |
Amortismanların Toplam Değeri (TL) |
Fark (TL) |
| 251.07.00 | Yollar | 9.176.639,78 | 11.514.264,51 | -2.337.624,73 |
| 251.20.06 | Pazar Yeri | 711.957,81 | – | |
| 252.02.99 | Diğer | 12.796,03 | 24.796,03 | -12.000,00 |
| 252.04.09 | Sergi ve Fuar Alanları | 0,00 | 325.000,00 | -325.000,00 |
| 252.05.01 | Spor Sahaları | 2.363.053,90 | 2.767.628,00 | -404.574,10 |
| 252.06.07 | Kamping ve Günübirlik Alanları | 28.000,00 | 28.400,00 | -400,00 |
| 252.10.01 | Hangarlar, Antrepolar, Silolar ve Depolar | 37.000,00 | 150.980,00 | -113.980,00 |
| 252.10.99 | Diğer | 78.210,00 | 97.060,00 | -18.850,00 |
| 253.01.02 | Enerji Tesisleri | 9.028.685,25 | – |
Amortismana tabi varlıklar için amortisman kayıtlarının hiç yapılmaması veya hatalı yapılması, 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabı ile 630-Giderler Hesabının belediyenin dönem sonu mali tablolarında hatalı görünmesine yol açmaktadır.
Sonuç olarak, mali tabloların tam ve güvenilir bilgi sunması için amortismana tabi varlıklar için mevzuat hükümlerinin öngördüğü süre, yöntem ve oranlarda amortisman ayrılması gerekmektedir.