|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirdiği mal ve hizmet alımlarında yasal sınırları aştığını ve Kamu İhale Kurulu’ndan uygun görüş almadığını ortaya koymuştur. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21 ve 22. maddelerinde belirlenen parasal limitlerin ihlal edildiği tespit edilmiştir. Kanunun 5. maddesi, idarelerin ihale süreçlerinde saydamlık, rekabet, eşit muamele gibi temel ilkelere uymakla yükümlü olduğunu vurgulamaktadır. Ayrıca, mal ve hizmet alımlarının belirli koşullar altında bir arada ihale edilemeyeceği ve harcamaların yıllık toplamının, bütçeye konulacak ödeneğin %10’unu aşamayacağı belirtilmiştir.
Yapılan incelemeler, belediyenin 22/d ve 21/f kapsamındaki alımlarında, Kamu İhale Kurulu’ndan herhangi bir uygun görüş almadan bütçedeki ödeneğin %10’unu aştığını göstermektedir. Örneğin, 2022 yılında mal alım ödeneği 30.429.000 TL iken, bu ödeneğin %10’u 3.042.900 TL olarak belirlenmiştir. Ancak, yapılan harcama 20.918.157 TL ile bu limiti 17.875.257 TL aşmıştır. Benzer şekilde, hizmet alımında da 132.594.000 TL’lik ödeneğin %10’u 13.259.400 TL iken, harcama 14.832.261 TL olarak kaydedilmiştir. Sonuç olarak, belediyenin gerçekleştirdiği harcamaların, 4734 sayılı Kanun’un belirlediği temel ilkelere ve usullere uygun olarak yapılması gerekmektedir. Bu durum, kamu kaynaklarının etkin ve verimli bir şekilde kullanılmasını sağlamak amacıyla büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılan Mal ve Hizmet Alımlarında Yasal Sınır Aşılmasına Rağmen Kamu İhale Kurulundan Uygun Görüş Alınmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
4734 sayılı Kanun’un 21 ve 22’nci maddelerindeki parasal limitlerin aşılmasına rağmen, Kamu İhale Kurulundan uygun görüş alınmadığı tespit edilmiştir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde;
“İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.
Aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadığı sürece mal alımı, hizmet alımı ve yapım işleri birarada ihale edilemez.
Eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işleri kısımlara bölünemez.
Bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulü temel usullerdir Diğer ihale usulleri Kanunda belirtilen özel hallerde kullanılabilir.
Ödeneği bulunmayan hiçbir iş için ihaleye çıkılamaz.”
denilmiş olup, aynı Kanunun “İdarelerce Uyulması Gereken Diğer Kurallar” başlıklı 62’nci maddesinin (ı) bendinde ise aynen;
“(Ek: 30/7/2003-4964/38 md.) Bu Kanunun 21 ve 22 nci maddelerindeki parasal limitler dahilinde yapılacak harcamaların yıllık toplamı, idarelerin bütçelerine bu amaçla konulacak ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadıkça aşamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Yukarıda yer alan madde hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; 4734 sayılı Kanun kapsamında olan kurumların, 4734 sayılı Kanun’un 21 ve 22’nci maddelerinde belirtilen parasal limitler dahilinde yapacakları harcamaların yıllık toplamının idarenin bütçesine bu amaçla konulacak ödeneklerin %10’unu aşamayacağı, bu düzenleme ile Kanun kapsamındaki kurum ve kuruluşlar tarafından yapılacak mal ve hizmet alımları ile yapım işlerine ilişkin harcamaların 4734 sayılı Kanunda belirtilen temel ilke ve usullere uygun şekilde ve öncelikle açık ihale usulü ile yapılmasının amaçlandığı, esasen bir ihale usulü olmayan 22/d maddesi ile buna benzer bir alım şekli olan 21/f pazarlık uygulamasına kurumların daha sınırlı hallerde başvurmalarının amaçlandığı anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede; yukarıdaki mevzuat hükümlerine aykırı olarak Belediyenin 22/d ve 21/f kapsamında yaptığı mal ve hizmet alımlarında, Belediyenin bütçesine bu amaçla konulmuş olan ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulundan herhangi bir uygun görüş almadan aştığı tespit edilmiştir.
Tablo 10: 21/f ve 22/d Kapsamında Yapılan Harcamalar
| Ödeneğin Niteliği | Toplam Ödenek Tutarı (TL) |
Toplam Ödeneğin % 10’u (Limit) (TL) | 2022 yılı 22/d ve 21/f Kapsamında Yapılan Harcama Tutarı (TL) | Limiti Aşan Tutar (TL) |
| Mal Alım Ödeneği | 30.429.000 | 3.042.900 | 20.918.157 | 17.875.257 |
| Hizmet Alım Ödeneği | 132.594.000 | 13.259.400 | 14.832.261 | 1.572.861 |
Belediye tarafından yapılan harcamaların, 4734 sayılı Kanun’da belirtilen temel ilkelere uygun olarak gerçekleştirilmesi, ayrıca Kanun’un 21 ve 22’nci maddelerinde belirtilen parasal limitler dahilinde yapacakları harcamalarla ilgili olarak da mevzuatta belirtilen usüllere riayet edilmesi gerekmektedir.