ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, doğrudan teminle gerçekleştirilen mal ve hizmet alımları ile yapım işlerine yönelik ödemelerde vergi borcu sorgulamasının yapılmadığını ortaya koymuştur. 30.06.2007 tarihli ve Seri: A 1 Sıra no’lu Tahsilat Genel Tebliği, Kamu İhale Kanunu kapsamındaki kurumların, 2.000 TL’yi aşan ödemelerde 6183 Sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 22/A maddesine dayanarak borç sorgulaması yapmalarını zorunlu kılmaktadır. Bu bağlamda, ödemelerin gerçekleştirilmeden önce hak sahiplerinin vergi borcu durumlarının kontrol edilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.

İlgili mevzuat, kamu mali yönetimi ve kontrol kanunu çerçevesinde, muhasebe birimlerinin bu sorgulamaları gerçekleştirmesi gerektiğini belirtmektedir. Hak sahiplerinin vergi dairelerinden alacakları standart yazılarla borç durumlarının belgelenmesi gerekmektedir. Ayrıca, vadesi geçmiş borçların toplam tutarının 5.000 TL’yi aşması durumunda, tahsil dairelerinin verdiği bilgilere dayanarak, borç tutarının ilgili tahsil dairesine ödenmesi gerekmektedir.

Bu çerçevede, belediyenin mali işlemleri incelendiğinde, doğrudan teminle yapılan ödemeler öncesinde vergi borcu sorgulamasının yapılmadığı tespit edilmiştir. Dolayısıyla, yapılacak ödemelerde vergi borcu kontrolünün gerçekleştirilmesi ve yalnızca borcu bulunmayan mükelleflere ödeme yapılması, mevzuata uygun bir uygulama olarak değerlendirilmektedir.

BULGU: Doğrudan Teminle Yapılan Alımlarda Vergi Borcu Sorgulamasının Yapılmaması

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Doğrudan teminle yapılan mal ve hizmet alımları ile yapım işlerine ilişkin ödemelerde vergi borcu sorgulaması yapılmadığı görülmüştür.
30.6.2007 tarih ve Seri: A 1 Sıra no’lu Tahsilat Genel Tebliği’nin “V. Amme Alacağı Ödenmeden Yapılmayacak İşlemler ile İşlem Yapanların Sorumlulukları” bölümünde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamına giren kurumların bu Kanun kapsamında hak sahiplerine 2.000 (3/3/2020 ve 31057 sayılı RG’de yayınlanan Tahsilat Genel Tebliği Seri: A Sıra No: 1’de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ ile 5.000TL) liranın üzerinde yapacakları ödemeler sırasında, 6183 Sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 22/A maddesine istinaden, kapsamı bu Tebliğ’de belirlenmiş borçlarının 2.000 (3/3/2020 ve 31057 sayılı RG’de yayınlanan Tahsilat Genel Tebliği Seri: A Sıra No: 1’de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ ile 5.000TL) lirayı aşması halinde ödeme yapılmayacağı hüküm altına alınmıştır.
Aynı bölümde, söz konusu kontrolün 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu kapsamına giren kurumların muhasebe birimlerince yapılacağı ve hak sahiplerinin 6183 Sayılı Kanun’un 22/A maddesine göre borcu bulunup bulunmadığını gösteren standart tipteki yazıların talep edilmesi halinde hak sahiplerine vergi dairelerinin bu Tebliğ’de belirtilen ilgili birimlerince verileceği hususu düzenlenmiştir.
Yine aynı bölümün devamındaki hükümlere göre, vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belge arama zorunluluğu getirilen kurum ve kuruluşlarca yapılacak ödemeler esnasında, tahsil dairelerinin verdiği bilgi ve belgeye istinaden kapsama giren alacak türlerinin toplam tutarının (vadesi geçmiş borç tutarı) 5.000 TL’yi aşması halinde, borç tutarının ilgili tahsil dairesine, bakiyesinin de yükleniciye ödenmesi gerekmektedir.
Yukarıda ifade edilen mevzuat hükümleri dikkate alınarak Belediyenin mali iş ve işlemleri incelendiğinde doğrudan teminle temin edilen mal ve hizmet alımları ile yapım işlerine ilişkin ödemelerinden önce hak sahiplerinin 6183 sayılı Kanun’un 22/A maddesine göre borcunun bulunup bulunmadığının kontrolünün yapılmadığı görülmüş olup, yapılacak ödemelerde vergi borcu sorgulamasının yapılarak mükellefe ödemenin ancak vergi borcunun olmadığı anlaşıldıktan sonra yapılmasının mevzuata uygun olacağı değerlendirilmektedir.