|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay denetim raporlarında, Menemen Belediyesi’nin doğrudan teminle gerçekleştirdiği alımların belirlenen %10 sınırını aştığı tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21’inci ve 22’nci maddeleri uyarınca, idarelerin yıllık harcamalarının bütçelerine konulan ödeneklerin %10’unu aşmaması gerekmektedir. Ancak yapılan incelemeler, belediyenin mal alımları için 17.250.000 TL ve hizmet alımları için 32.525.000 TL ödenek ayırdığı, buna karşın toplam harcamalarının 41.874.253,52 TL’ye ulaştığını göstermektedir.
Bu durum, mal alımları için belirlenen ödeneğin %242’sine, hizmet alımları için ise %94’üne tekabül etmektedir. Mevzuat gereği, Kamu İhale Kurulu’ndan izin alınmadan bu sınırların aşılması mümkün değildir. Kamu İhale Genel Tebliği’nde de, harcamaların izlenmesi ve gerektiğinde uygun görüş alınması gerektiği vurgulanmaktadır. Dolayısıyla, doğrudan temin usulüyle yapılan alımlarda, belirlenen parasal limitlere uyulması ve bu limitlerin aşılması durumunda gerekli izinlerin alınması kritik bir öneme sahiptir. |
BULGU: Doğrudan Teminle Yapılan Alımların % 10 Sınırını Aşmasına Rağmen Kamu İhale Kurumundan İzin Alınmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye tarafından 2022 yılında 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi ile 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi kapsamında gerçekleştirilen alımların tutarlarının, mevzuatla belirlenen sınırı aştığı görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62’nci maddesinde,
“Bu Kanun kapsamındaki idarelerce mal veya hizmet alımları ile yapım işleri için ihaleye çıkılmadan önce aşağıda belirtilen hususlara uyulması zorunludur:
ı) Bu Kanun’un 21 ve 22 nci maddelerindeki parasal limitler dahilinde yapılacak harcamaların yıllık toplamı, idarelerin bütçelerine bu amaçla konulacak ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadıkça aşamaz” denilmektedir.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 21’inci maddesinin üçüncü fıkrasında 4734 sayılı Kanun kapsamındaki kurum ve kuruluşların, ihale ve harcama yapmaya yetkili birimlerinin Kanun’un 21/f ve 22/d maddeleri kapsamında yaptıkları harcamalarının, bu amaçla sene başında koyulan toplam ödeneklerinin %10 oranını aşıp aşmadıklarını takip edecekleri de ayrıca ifade edilmiştir.
Yapılan inceleme sonucunda Menemen Belediyesinin 2020 yılı başında bütçesine mal alımları için 17.250.000,00 TL ve hizmet alımları için 32.525.000,00 TL ödenek konulduğu ancak 2020 yılı sonunda mal alımları için 21/f kapsamında 11.732.602,77 TL, 22/d kapsamında ise 30.141.650,75 TL olmak üzere toplam 41.874.253,52 TL, hizmet alımları içinse 22/d kapsamında 30.554.334,76 TL harcama yapıldığı anlaşılmıştır. Diğer bir ifadeyle, mal alımları kapsamında yapılan harcama tutarı sene başında konulan ödeneğin %242’sine, hizmet alımlarında %94’üne tekabül etmektedir. Görüleceği üzere mevzuatın öngörmüş olduğu % 10’luk sınırlar Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadan aşılmıştır.
Bu bağlamda, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21/f ve 22/d hükümlerinde belirtilen parasal limitler dâhilinde pazarlık ve doğrudan temin usulü ile yapılacak alımlar için aynı Kanun’da belirlenen sınırlara uyulması, sınırın aşılıp aşılmadığının takibi, sınırın aşılması gerekiyorsa da uygun görüş için Kamu İhale Kuruluna müracaat edilmesi ve bu görüş alınmadan sınırı geçecek şekilde alım yapılmaması gerekmektedir.