|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, maden işletmelerinden alınması gereken payların takip ve tahsil edilmediğini ortaya koymuştur. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun ilgili maddeleri, maden işletmelerinin yıllık satış tutarlarının %0,2’si oranında belediye payı ödemesi gerektiğini belirtmektedir. Bu pay, ruhsat sahibi tarafından her yıl Haziran ayının sonuna kadar ilgili belediyeye yatırılmalıdır. Ancak yapılan incelemeler, Kocasinan Belediyesi sınırlarında faaliyet gösteren 19 maden işletmesinden yalnızca 12’sinin bu ödemeyi gerçekleştirdiğini göstermektedir. Diğer 7 işletme için herhangi bir takip veya tahsilat işlemi yapılmamıştır.
Kocasinan Belediyesi, eksik maden payı tahakkuklarını 2023 yılında tamamlamıştır. Bu bağlamda, belediyenin maden işletmelerinden yasal olarak belirlenen payların tahsil edilmesi için Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’ndan gerekli bilgileri temin etmesi ve bu işletmelerin yıllık satış tutarlarını belirleyerek, hesaplanan payların zamanında ödenmesini sağlamak amacıyla gerekli muhasebe işlemlerini gerçekleştirmesi gerekmektedir. Bu süreç, kamu kaynaklarının etkin yönetimi açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Maden İşletmelerinden Alınması Gereken Maden Paylarının Takip ve Tahsil Edilmemesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde yer alıp aktif olarak üretim yapan maden işletmelerinden alınması gereken maden payının takip ve tahsil edilmediği görülmüştür.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Müze giriş ücretleri ile madenlerden belediyelere pay” başlıklı mükerrer 97′ inci maddesinin (b) bendinde “Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde faaliyet gösteren maden işletmelerince, 3213 sayılı Maden Kanunu’nun 14’üncü maddesinde yer alan paylara ilaveten yıllık satış tutarının % 0,2 si nispetinde belediye payı ayrılır. Bu pay, Devlet hakkının Hazineye ödenmesi sırasında ruhsat sahibi tarafından ilgili belediyeye ödenir.” Aynı Kanun’un 98′ inci maddesinde ise, “Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun’a göre alınacak vergi, harç ve katılma payları hakkında 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ile 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ve bunların ek ve tadilleri hükümlerinin uygulanır.” hükmü yer almaktadır.
3213 sayılı Maden Kanunu’nun 14/2/2019 tarihli 7164 sayılı Kanun’un 14′ üncü maddesi ile “Devlet Hakkı” başlıklı 14′ üncü maddesine “Devlet hakkının tamamı, her yıl haziran ayının son gününe kadar ruhsat sahibi tarafından Genel Müdürlüğün muhasebe birimi hesabına yatırılır.” şeklinde eklenen cümle ile Devlet payının ödeme zamanı belirlenmiştir. Buna göre, yukarıda belirtilen Kanun hükümleri gereğince maden ruhsat sahipleri, yıllık satış tutarının % 0,2 nispetindeki belediye payını, Devlet hakkının Hazineye her yıl ödenmesi zamanı olan Haziran ayının son günü mesai bitimine kadar Belediyeye yatırmak zorundadır. Belediye payının ödenmemesi veya geç ödenmesi durumunda da, 213 ve 6183 sayılı Kanun hükümleri uygulanacaktır.
Yapılan incelemede, belediyenin mücavir alanı içerisinde yer alıp aktif olarak üretim yapan 19 adet maden işletmesi olduğu, bu işletmelerden sadece 12 tanesinin belediye maden payını yatırdığı, geri kalan 7 maden işletmesinin maden payına ilişkin Kocasinan Belediyesi tarafından 2022 yılı içinde herhangi bir takip ve tahsilat yapılmadığı tespit edilmiştir.
Kamu idaresi eksik olan maden payı tahakkuklarını 2023 yılında yapmıştır.
Bu itibarla, Kocasinan Belediyesi sınırları içerisinde faaliyette bulunan maden işletmelerinden Kanun’da belirtilen oranda belediye payının tahakkuk ve tahsili için Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığından (Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü) Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde faaliyet gösteren maden işletmeleri bilgilerinin temin edilerek, bu işletmelerden yıllık satış tutarlarının ve bu tutarların %0,2’si nispetinde hesaplanan belediye payının haziran ayının son günü mesai bitimine kadar Belediyeye ödenmesi konusunda gerekli işlemlerin ve buna ilişkin muhasebe kayıtlarının yapılarak takip ve tahsili gerekmektedir.