|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin taşınmaz satış işlemlerinin mali tablolara eksik kaydedildiğini ortaya koymuştur. Belediyenin mülkiyetindeki taşınmazların satışında, satış değerinin tamamının ilgili maddi duran varlık hesabından düşüldüğü, ancak satış değeri ile kayıtlı değer arasındaki farkın faaliyet hesaplarına yansıtılmadığı tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde belirtilen düzenlemelere göre, taşınmazların kayıtlı değerleri üzerinden alacak kaydedilmesi ve varsa birikmiş amortisman düşüldükten sonra kalan değer ile satış bedeli arasındaki farkın uygun hesaplara kaydedilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemelerde, belediyenin taşınmaz satışlarında satış bedellerinin 250-Arsa ve Araziler veya 252-Binalar Hesabına alacak yazıldığı, ancak bu işlemlerin 102-Banka Hesabı ile muhasebeleştirildiği görülmüştür. Bu durum, taşınmazların satış bedeli ile kayıtlı değeri arasındaki olumlu farkın gelir hesaplarına, olumsuz farkın ise gider hesaplarına kaydedilmemesine yol açarak, idarenin dönem faaliyet sonuçlarının gerçek durumu yansıtmadığına işaret etmektedir. Bu bağlamda, belediyenin taşınmaz envanterinin eksiksiz ve doğru bir şekilde oluşturulması, muhasebe ile taşınmaz bilgi sisteminin entegrasyonunun sağlanması ve taşınmaz programında kayıtlı değerlerin net bir şekilde belirtilmesi önem arz etmektedir. Ayrıca, satışı gerçekleştirilen taşınmazların kayıtlı değerleri üzerinden kayıtlardan çıkarılması da gerekmektedir. |
BULGU: Taşınmaz Satış İşlemlerinin Mali Tablolara Eksik Kaydedilmesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyenin mülkiyetinde olan taşınmazların satış işlemlerinin muhasebeleştirilmesinde satış değerinin tamamının ilgili maddi duran varlık hesabından düşüldüğü, satış değeri ile kayıtlı değer arasındaki farkın faaliyet hesaplarına kaydedilmediği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 189’uncu, 191’inci, 193’üncü ve 203’üncü maddelerinde sırasıyla; 250-Arazi ve Arsalar Hesabı, 251-Yer altı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı, 252-Binalar Hesabı ve 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabının işleyişi düzenlenmiş olup satışı yapılan taşınmazların kayıtlı değeri tutarınca ilgili varlık hesabının alacaklandırılarak kayıtlardan çıkarılacağı, amortismana tabi tutulduktan sonra her ne suretle olursa olsun kayıtlardan çıkarılan maddi duran varlıklar için ayrılan amortisman tutarının ise 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına borç kaydedileceği, ayrıca arsa ve arazilerin kayıtlı bedelleri ile satış bedelleri arasındaki olumlu veya olumsuz farkın, arsa ve arazi dışındaki maddi duran varlıkların ise satış bedelleri ile net değerleri arasındaki olumlu veya olumsuz farkın sonucuna göre 600-Gelirler Hesabı veya 630-Giderler Hesabına kaydedileceği, ifade edilmiştir.
Açıklanan mevzuat hükümleri uyarınca, satışı yapılan taşınmazın kayıtlı değeri üzerinden ilgili varlık hesabına alacak kaydedilmek suretiyle varlık hesabından çıkarılması; varsa birikmiş amortismanı düşüldükten sonra kalan değeri ile satış bedeli arasındaki olumlu farkın 600-Gelirler Hesabına, olumsuz farkın ise 630-Giderler Hesabına kaydedilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, Belediye tarafından yapılan taşınmaz satışlarında taşınmazların satış bedelleri üzerinden 250-Arsa ve Araziler veya 252-Binalar Hesabına alacak yazıldığı, karşılığında ise 102-Banka Hesabı kullanılarak muhasebeleştirildiği görülmüştür. Bu durum taşınmazların satış bedeli ile kayıtlı değeri arasındaki olumlu farkın 600-Gelirler Hesabı ve 800- Bütçe Gelirleri Hesabına, olumsuz farkın ise 630-Giderler Hesabına kaydedilmemesine dolayısıyla idarenin dönem faaliyet sonuçlarının gerçek durumu yansıtmamasına neden olmaktadır.
Bu kapsamda,
• Belediye tarafından taşınmaz envanterinin tam ve doğru bir şekilde çıkarılması,
• Muhasebe ile taşınmaz bilgi sisteminin entegrasyonunun sağlanması,
• Taşınmaz programı üzerinden taşınmazların kayıtlı değerlerinin açık bir şekilde yer almasını sağlayacak bilgilere yer verilmesi,
• Satışı yapılan taşınmazların kayıtlı değerleri üzerinden kayıtlardan çıkarılması gerekmektedir.