|
ÖZET: Stok noksanlıklarının taşınır kayıtlarından düşülmesi sürecinde, 2022 yılı Sayıştay denetim raporlarına göre, 197 Sayım Noksanları Hesabı kullanılmadan doğrudan 500 Sermaye Hesabına borç kaydedildiği tespit edilmiştir. Taşınır Mal Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, sayım sırasında bulunan miktar ile kayıtlı miktar arasındaki farklılıkların nasıl işlenmesi gerektiğini açıkça belirtmektedir. Bu çerçevede, sayımda noksan çıkan taşınırların kayıtlardan çıkarılması için öncelikle 197 Sayım Noksanları Hesabı’nın kullanılması gerekmektedir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği de, stok noksanlıklarının geçici olarak kaydedilip izlenmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Ancak yapılan incelemelerde, stok noksanlıklarının gerekçeleri ve sorumluları belirlenmeden doğrudan sermaye hesabına kaydedilmesi, ilgili mevzuat hükümlerine aykırı bir uygulama olarak değerlendirilmektedir. Bu durum, 197 Sayım Noksanları ve 500 Sermaye Hesabı arasında toplamda 3.639.400,75 TL tutarında bir hata meydana getirmiştir. Sonuç olarak, stok noksanlıklarının doğru bir şekilde kaydedilmesi ve sorumlularının belirlenmesi, mali kayıtların doğruluğu ve şeffaflığı açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Stok Noksanlıklarının Sermaye Hesabını Azaltmak Suretiyle Taşınır Kayıtlarından Düşülmesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Stok noksanlıklarının 197 Sayım Noksanları Hesabı kullanılmadan taşınır kayıtlarından düşüldüğü görülmüştür.
Taşınır Mal Yönetmeliğinin “Sayım ve sayım sonrası yapılacak işlemler” başlıklı 32’nci maddesinde:
“.(6) Sayımda bulunan miktar ile kayıtlı miktar arasında fark bulunması halinde miktarlarında farklılık bulunan taşınırların sayımı bir kez daha tekrarlanır. Yine farklı çıkarsa bu miktar “Fazla” veya “Noksan” sütununa kaydedilir… ”,
“Kullanılmaz hale gelme, yok olma veya sayım noksanı nedeniyle çıkış” başlıklı 27’nci maddesinde:
“(1) Tüketim malzemelerinin özelliklerinde, ağırlıklarında veya miktarlarında meydana gelen değişmeler nedeniyle oluşan fireler, sayımda noksan çıkan taşınırlar, çalınma, kaybolma gibi nedenlerle yok olan taşınırlar ya da yıpranma, kırılma veya bozulma gibi nedenlerle kullanılamaz hale gelen taşınırlar ile canlı taşınırın ölmesi halinde, Kayıttan Düşme Teklif ve Onay Tutanağı ve Taşınır İşlem Fişi düzenlenerek kayıtlardan çıkarılır.
(3) Birinci ve ikinci fıkralarda belirtilen hallerde kasıt, kusur, ihmal veya tedbirsizlik olup olmadığı araştırılarak sonuçları ayrı bir tutanakta belirtilir ve 5 inci madde hükmüne göre işlem yapılır.”
Hükümleri yer almaktadır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin “197 Sayım noksanları hesabı” başlıklı 155’inci maddesinde de stok noksanlıklarının geçici olarak kaydedilip izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiş olup 156’ncı maddesinde de:
“a) Borç
1) Sayım sonucunda noksan çıkan değerler bu hesaba borç, ilgili hesaba alacak kaydedilir.
b) Alacak
1) Sayım noksanları hesabında kayıtlı tutarlardan sorumluları belirlenenlerin kayıtlı değeri bu hesaba, kayıtlı tutarı ile gerçeğe uygun değeri arasındaki olumlu fark tutarı tahsilinde bütçeye gelir kaydedilmek üzere 600-Gelirler Hesabına alacak; gerçeğe uygun değeri 140- Kişilerden Alacaklar Hesabına, kayıtlı tutarı ile gerçeğe uygun değeri arasındaki olumsuz fark tutarı 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.”
Hükümleri yer almaktadır.
Bu hükümlere göre, sayım sonucunda bulunan stok noksanlıklarının 197 Sayım Noksanları Hesabına kaydedilmesi, sayım noksanları hesabında kayıtlı tutarlardan sorumlu olanların belirlenmesinden sonra ise 140 Kişilerden Alacaklar Hesabına kaydedilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede ise, stok noksanlıklarının 197 Sayım Noksanları Hesabı kullanılmadan 500 Sermaye Hesabına borç kaydedilmek suretiyle sorumluları belirlenmeden taşınır kayıtlarından düşüldüğü tespit edilmiştir.
Bu itibarla, stok noksanlıklarının gerekçesi ve sorumluları belirlenmeden sermaye hesabını azaltmak suretiyle taşınır kayıtlarından düşülmesi anılan mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir. Ayrıca, stok noksanlıklarının 197 Sayım Noksanları Hesabına kaydedilmemesi ve 500 Sermaye Hesabına kaydedilmesi sonucu 197 Sayım Noksanları ve 500 Sermaye Hesabında 3.639.400,75 TL hataya neden olunmuştur.