ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin taşınmaz satış işlemlerinde önemli bir muhasebe hatası tespit edilmiştir. Belediye, mülkiyetindeki arsaların satışında, satış değerinin tamamını 250-Arazi ve Arsalar Hesabı’ndan düşerken, satış değeri ile kayıtlı değer arasındaki farkı faaliyet hesaplarına kaydetmemiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’ne göre, arsanın kayıtlı değeri bu hesaba alacak olarak kaydedilmeli, eğer satış değeri ile kayıtlı değer arasında pozitif bir fark varsa bu fark 600-Gelirler Hesabı’na, negatif bir fark varsa 630-Giderler Hesabı’na kaydedilmelidir.

Yapılan incelemelerde, 2022 yılında satışı gerçekleştirilen 24 arsanın toplam kayıtlı değeri 2.943.000,00 TL iken, satış değeri 5.352.652,87 TL olarak belirlenmiştir. Ancak, muhasebe kayıtları hatalı bir şekilde sadece satış değeri üzerinden düzenlenmiş ve kayıtlı değer ile satış değeri arasındaki olumlu fark 600-Gelirler Hesabı’na kaydedilmemiştir. Bu durum, 250-Arazi ve Arsalar ile 600-Gelirler Hesaplarının mali tablolarda 2.409.652,87 TL eksik görünmesine yol açmıştır.

Mali tabloların doğru bir şekilde yansıtılması için, taşınmaz satışlarında satış değeri ile kayıtlı değer arasındaki farkın mutlaka faaliyet hesaplarına kaydedilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Bu uygulama, belediyenin mali durumunun daha şeffaf ve doğru bir şekilde ortaya konmasına katkı sağlayacaktır.

BULGU: Taşınmaz Satışlarında Satış Değeri İle Kayıtlı Değer Arasındaki Farkın Faaliyet Hesaplarına Kaydedilmemesi

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Kamu İdaresinin mülkiyetinde olan arsanın satış işleminin muhasebeleştirilmesinde, satış değerinin tamamının ilgili maddi duran varlık hesabından düşüldüğü, satış değeri ile kayıtlı değer arasındaki farkın faaliyet hesaplarına kaydedilmediği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin, 250-Arazi ve Arsalar Hesabı’na ilişkin “Hesabın İşleyişi” başlıklı 189’uncu maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendine göre, satışı yapılan arsa veya arazinin kayıtlı değeri 250-Arazi ve Arsalar Hesabı’na alacak, satış değeri ile kayıtlı değeri arasında olumlu fark var ise 600-Gelirler Hesabı’na alacak, olumsuz fark var ise 630-Giderler Hesabı’na borç kaydedilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, arsa satış işlemlerinin muhasebeleştirilmesinde arsaların kayıtlı değerinin değil, satış değerinin 250-Arazi ve Arsalar Hesabı’na alacak kaydı yapıldığı, kayıtlı değer ile satış değeri arasındaki olumlu fark için 600-Gelirler Hesabı’na herhangi bir kayıt yapılmadığı tespit edilmiştir. 2022 yılı içerisinde satışı yapılan 24 adet arsanın kayıtlı değeri toplam 2.943.000,00 TL iken bu arsaların satış değeri ise 5.352.652,87 TL’dir. Yapılan hatalı muhasebe kayıtları sonucunda 250-Arazi ve Arsalar ile 600-Gelirler Hesaplarının mali tablolarda olmaları gerekenden 2.409.652,87 TL eksik görünmesine neden olunmuştur.
Mali tabloların gerçek durumu yansıtması için taşınmaz satışlarında satış değeri ile kayıtlı değer arasındaki farkın faaliyet hesaplarına kaydedilmesi gerekmektedir.