|
ÖZET: İşçilerin yıllık izin haklarının kullanımıyla ilgili 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir ilçe belediyelerinde çalışanların sosyal hakları olan yıllık ücretli izinlerin düzenli olarak kullandırılmadığını ortaya koymuştur. Anayasa’nın 50. maddesi, dinlenme hakkını güvence altına alırken, 4857 sayılı İş Kanunu’nun ilgili maddeleri, işverenlerin yıllık izinleri zamanında vermekle yükümlü olduğunu belirtmektedir. İşçilerin, hak kazanmış oldukları yıllık izin sürelerini kullanmamaları durumunda, bu sürelerin iş sözleşmesinin sona ermesi halinde ücrete dönüşeceği de vurgulanmaktadır.
Yapılan denetimlerde, kamu idaresinde görev yapan 27 işçinin toplamda 4729 gün kullanılmamış yıllık izni olduğu tespit edilmiştir. Bu durum, hem çalışanların sağlığı açısından olumsuz sonuçlar doğurmakta hem de izinlerin birikmesi nedeniyle işverenin yüksek tutarlarda ödeme yapmak zorunda kalmasına yol açmaktadır. Yıllık izinlerin mevzuata uygun bir şekilde kullandırılması, işçilerin dinlenme haklarının korunması ve mali yüklerin azaltılması açısından büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle, birikmiş izinlerin zamanında kullandırılması gerekliliği ön plana çıkmaktadır. |
BULGU: İşçilerin Kanunda Belirtilen Yıllık İzinlerinin Kullandırılmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İşçilerin sosyal hakları olan yıllık ücretli izinlerinin zamanında düzenli olarak kullandırılmadığı ve bu nedenle birikmiş yıllık izin sürelerinin bulunduğu görülmüştür.
Anayasa’nın “Çalışma Şartları ve Dinlenme Hakkı” başlıklı 50’nci maddesinde; dinlenmenin çalışanların hakkı olduğu ve bu haklar ile şartlarının kanunla düzenleneceği hüküm altına alınmıştır.
4857 sayılı İş Kanunu’nun 53’üncü maddesinde işçilere yıllık izin verileceği ve yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemeyeceği; 56’ncı maddesinde yıllık iznin 53’üncü maddede gösterilen süreler içinde işveren tarafından sürekli bir şekilde verilmesinin zorunlu olduğu; 59’uncu maddesinde iş sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücretin, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödeneceği; 60’ıncı maddesinde yıllık ücretli izinlerin, yürütülen işlerin niteliğine göre yıl boyunca hangi dönemlerde kullanılacağı, izinlerin ne suretle ve kimler tarafından verileceği veya sıraya bağlı tutulacağı, yıllık izninin faydalı olması için işveren tarafından alınması gereken tedbirler ve izinlerin kullanılması konusuna ilişkin usuller ile işverence tutulması zorunlu kayıtların şekline ilişkin hususların ilgili Bakanlık tarafından hazırlanacak bir Yönetmelik ile gösterileceği belirtilmiştir.
Bu Kanun hükmüne istinaden 03.03.2004 tarihli ve 25391 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği’nde de yıllık izinlerin kullanımı ile ilgili olarak İş Kanunu’na benzer düzenlemeler yapılmıştır.
Cumhurbaşkanlığı’nın 30.06.2021 tarihli ve 31527 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Tasarruf Tedbirleri konulu 2021/14 sayılı Genelge’sinde; 4857 sayılı Kanun kapsamında çalışan işçilerin yıl içinde kazandıkları yıllık ücretli izin sürelerinin ilgili yıl içerisinde, önceki yıllarda hak kazanıp kullanmadıkları yıllık izin sürelerinin de yürütülen hizmetlerde aksamaya sebep olmayacak şekilde azami üç yıl içerisinde kullandırılması gerektiği belirtilmiştir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri değerlendirildiğinde; işverenin yıllık izinleri kullandırma yükümlülüğünü yerine getirmemesi ve işçinin de izin hakkından feragat etmesi mümkün değildir. Diğer taraftan işçiler emekli olduklarında veya herhangi bir şekilde iş akitleri sona erdiğinde mevzuat hükümleri gereği yıllık izin hakları ücrete dönüşmekte ve yıllık izin karşılığı yapılacak olan bu ücret ödemesi de işçinin son ücreti üzerinden yapılacağından yüksek tutarlarda ödeme yapılmasına neden olmaktadır.
Yapılan incelemede; işçilerin yıllık izinlerinin mevzuata uygun şekilde kullandırılmadığı ve bu nedenle de Kamu İdaresi bünyesinde çalışan 27 işçinin toplam 4729 gün kullanılmamış yıllık izni bulunduğu tespit edilmiştir.
Hem çalışanların sağlığı hem de izin karşılığı yüksek tutarlı ödemelerle karşı karşıya kalınmaması için söz konusu birikmiş izinlerin kullandırılması gerekmektedir.