ÖZET: 2022 yılı Sayıştay denetim raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin telekomünikasyon altyapı ve şebekeleri için geçiş hakkı bedellerini takip etmediğini ortaya koymuştur. Belediyenin yetki alanında bulunan sabit ve mobil haberleşme altyapısında kullanılan kablo ve benzeri gereçler için alınması gereken geçiş hakkı ücretlerinin tahsilatının yapılmadığı belirlenmiştir. 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu, geçiş hakkı, geçiş hakkı sağlayıcısı ve işletmeci tanımlarını içermekte ve geçiş hakkının kapsamını düzenlemektedir.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından 27.12.2012 tarihinde yayımlanan yönetmelik, geçiş hakkı ve bu hakka uygulanacak ücret tarifesinin belirlenmesine yönelik usul ve esasları içermektedir. Yönetmelik, işletmecilerin geçiş hakkı ile ilgili anlaşmaları serbestçe yapabileceğini, ancak ücretlerin tahsilatının taşınmazın sahibi veya hak sahipleri tarafından yapılması gerektiğini belirtmektedir. 01.01.2014 tarihinden itibaren geçiş hakkı ücretleri tarifesi belirlenmiş ve bu ücretlerin her mali yıl başında Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan Üretici Fiyatları Endeksi oranında artırılması hükme bağlanmıştır.

2022 yılı içerisinde belediye, geçiş hakkı ücretlerine ilişkin tarifeleri belirlemiş ve mevcut hatların uzunluklarını tespit etmiştir. Ancak, tahakkuk ve tahsilat işlemlerinin henüz tamamlanmadığı tespit edilmiştir. Bu bağlamda, belediyenin belirlenen tarifelere uygun olarak altyapı geçiş hakkı bedellerinin tahakkuk ve tahsilatını tamamlaması gerekmektedir.

BULGU: Telekomünikasyon Altyapı ve Şebekelerinden Alınması Gereken Geçiş Hakkı Bedellerinin Alınmaması

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Belediyenin yetki ve sorumluluk alanı içinde kalan sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerece ilişkin olarak alınması gereken geçiş hakkı ücretlerinin takip ve tahsilinin yapılmadığı görülmüştür.
5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun “Tanımlar ve Kısaltmalar” başlıklı 3’üncü maddesinin (s), (ş) ve (z) fıkralarında; “Geçiş Hakkı”, “Geçiş Hakkı Sağlayıcısı” ve “İşletmeci” tanımlamaları yapılmıştır.
Aynı Kanun’un 22’nci maddesinin birinci fıkrasında “Geçiş hakkının kapsamı” belirlenmiş, 25’inci maddesinde de işletmeci ile geçiş hakkı sağlayıcısının anlaşma serbestisi çerçevesinde geçiş hakkına ilişkin anlaşmalar yapabileceği düzenlenmiştir.
Geçiş hakkı ve bu hakka uygulanacak ücret tarifesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi amacıyla Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından 27.12.2012 tarih 28510 sayılı Resmî Gazete’de Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmelik yayımlanmıştır.
Yönetmelik’te işletmeci ve geçiş hakkı sağlayıcısının geçiş hakkına ilişkin anlaşmaları, belirlenen ilkeler doğrultusunda serbestçe yapabileceği, anlaşma yapmaya ve geçiş hakkına ait ücretlerin tahsiline ise geçiş hakkına konu olan taşınmazın sahibi veya taşınmaz üzerinde hak sahibi olanların yetkili olduğu ifade edilmiştir. 01.01.2014 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere geçiş hakkı ücretleri tarifesi Yönetmelik’e eklenmiş olup geçiş hakkı ücretinin Geçiş Hakkı Ücret Tarifesinde belirtilen fiyatları aşamayacağı ve bu fiyatların her mali yılın başında Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlanan Üretici Fiyatları Endeksi (ÜFE) oranında artırılacağı hüküm altına alınmıştır.
Buna göre belediyeler tarafından tarifede tavan olarak belirtilen miktarlara da riayet edilmek suretiyle geçiş hakkı talep eden telekomünikasyon firmalarından tahsil edilmek üzere geçiş hakkı ücreti belirlenmesi ve bu ücretlerin geçiş hakkını kullanan işletmecilerden tahsil edilmesi gerekmektedir.
2022 yılı içinde İdare tarafından yapılan çalışmalar neticesinde belediye gelir tarifesinde geçiş hakkı ücretlerine yer verildiği ve mevcut hatların uzunlıklarının tespit edildiği ancak tahakkuk ve tahsilatlarının henüz yapılmadığı tespit edilmiştir.
Belediye tarafından 2022 yılında yapılan tespit ve belirlenen tarifelere uygun olarak altyapı geçiş hakkı bedellerinin tahakkuk ve tahsilatının tamamlanması gerekmektedir.