|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bazı büyükşehir ilçe belediyelerinin yapım işlerinde ihtiyaçların gerçekçi bir şekilde belirlenmeden iş artışı yaptığını ortaya koymuştur. 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 24. maddesi, iş artışlarının hangi koşullarda yapılabileceğine dair düzenlemeler içermektedir. Bu düzenlemeye göre, öngörülemeyen durumlar söz konusu olduğunda, işin sözleşmeye esas proje içinde kalması ve İdareyi zor duruma sokmaması şartıyla, birim fiyatlı işlerde sözleşme bedelinin %20’sine kadar artış yapılabilmektedir.
Ancak, yapılan incelemelerde iş artışına gerekçe oluşturan ilave pozların birim fiyatlarının belirtildiği, fakat bu pozların ilave metrajları ve iş artışı tutarlarının detaylı bir şekilde sunulmadığı görülmüştür. Örneğin, “Çift Kat Emülsiyonlu Sathi Kaplama Yapılması İşi”nde yeni yol güzergahlarının belirlenmesiyle %20 oranında iş artışı verilmiş, ancak ilave metraj miktarları ve gerçek iş artışı tutarı belirtilmemiştir. Benzer şekilde, “Kuzey Yıldızı Ticaret Merkezi İkmal İnşaatı” projesinde de metraj ve iş artışı tutarları net bir şekilde hazırlanmadığı için belirsizlikler ortaya çıkmaktadır. Sonuç olarak, iş artışlarının dayanağı olan ilave pozların metrajları ve birim fiyatları üzerinden hesaplanarak gerçekçi bir şekilde gösterilmesi gerekmektedir. Kamu idaresi, gelecekte bu konularda daha fazla hassasiyet göstereceğini belirtmiştir. |
BULGU: Bazı Yapım İşlerinde İhtiyaçların Gerçekçi Olarak Tespiti Yapılmadan İş Artışı Verilmesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdare’nin bazı yapım işlerinde, ihtiyaçların gerçekçi olarak tespiti yapılmadan ve iş artına esas ilave metraj miktarları hazırlanmadan iş artışı verildiği görülmüştür.
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi” başlıklı 24’üncü maddesinde iş artışı verilmesine ilişkin düzenlemeler yapılmıştır. Buna göre, öngörülemeyen durumlar nedeniyle artışa konu işin sözleşmeye esas proje içinde kalması ve İdareyi külfet sokmaksızın asıl işten ayrılmasının ekonomik veya teknik olarak mümkün olmaması durumunda, birim fiyatlı işlerde sözleşme bedelinin %20’sine kadar iş artışı verilmesi mümkün bulunmaktadır. Aynı madde ile iş artışı kapsamında dahi işin bitirilemeyeceğinin anlaşılması durumunda artış yapılmaksızın hesabın genel hükümlere göre tasfiye edilmesi öngörülmüştür. Dolayısıyla iş artışı hükümleri ile işin bitirilebileceği İdare tarafından ortaya konulmalıdır.
Anılan düzenleme ile yapım sürecinde ortaya çıkabilecek olumsuzluklar ve ihtiyaçlar kapsamında işin tamamlanabilmesi için idarelere esneklik tanınmıştır. Ancak bunun için iş artışına esas ilave işler, bunların birim fiyatları ve metrajları belirlenerek iş artışının gerekçesi detaylı şekilde belirtilmelidir.
İdarenin bazı yapım işlerinde verilen iş artış kararları ve eki belgeler incelendiğinde; iş artışına gerekçe oluşturan ilave pozların birim fiyatlarının belirtildiği, ancak bu pozların ilave metrajları ile iş artışı tutarının detaylı olarak gösterilmediği anlaşılmıştır. Örneğin, “Çift Kat Emülsiyonlu Sathi Kaplama Yapılması İşi”nde bazı mahallelerde yeni yol güzergahlarının belirlendiği ve hazırlık çalışmaları yapıldığı ifade edilerek yasal sınır olan % 20 oranında iş artışı verilmiştir. Ancak yeni güzergahlardan dolayı ilave edilmesi gereken metraj miktarı ve poz birim fiyatından yola çıkılarak verilmesi gereken gerçek iş artışı tutarı belirtilmemiştir. Yine “Kuzey Yıldızı Ticaret Merkezi İkmal İnşaatı Yapılması İşi” ile ilgili, proje değişiminden kaynaklı süre uzatımı ve % 20 iş artışı verilmiştir. Bu iş kapsamında da ilave pozların birim fiyatları dışında, metraj miktarı ve iş artışı yapılması gereken tutar detaylı olarak hazırlanmamıştır. Bu durum yapılması gereken iş artış miktarının belirsiz kalmasına, iş artışı yapılsa dahi işin bitmemesine ve yasal iş artış sınırlarının aşılmasına sebep olmaktadır.
Yapılan açıklamalar uyarınca, iş artışlarına dayanak oluşturan ilave pozların metraj miktarları ile birim fiyatlarından yola çıkılarak yapılması gereken iş artış tutarının gerçekçi olarak gösterilmesi gerekmektedir. Kamu idaresi özetle, bundan sonraki süreçte gereken hassasiyetin gösterileceğini ifade etmiştir.