|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, maddi duran varlıkların amortismanlarının doğru bir şekilde ayrılmadığını ortaya koymuştur. İncelemeler sonucunda, bazı varlıklar için amortisman ayrılmadığı, bazıları için ise kayıtlı değerlerinden fazla amortisman kaydedildiği tespit edilmiştir. Ayrıca, muhasebe hesaplarında yer almayan varlıklar ve idarenin tahsis ettiği taşınmazlar için de amortisman ayrıldığı gözlemlenmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, maddi duran varlıkların amortisman ayrılması gerektiğini ve bu süreçte Maliye Bakanlığı tarafından belirlenen esasların uygulanması gerektiğini belirtmektedir.
257-Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nın işleyişine dair düzenlemeler, maddi duran varlıkların ekonomik ömürleri boyunca giderleştirilmesi ve yok edilmesini izlemek amacıyla kullanılacağını ifade etmektedir. Ancak yapılan incelemeler, amortisman kayıtlarının hatalı yapıldığını ve bu durumun Bilançoda yanıltıcı bilgilere yol açtığını göstermektedir. Bu hatalar, 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabı ve 630-Giderler Hesabı üzerinde olumsuz etki yaratmaktadır. Sonuç olarak, maddi duran varlıkların envanterinin gözden geçirilmesi ve mevzuata uygun şekilde amortisman ayrılması gerekmektedir. Bu süreç, doğru muhasebe kayıtlarının sağlanması ve mali tabloların güvenilirliğinin artırılması açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Maddi Duran Varlıklara Ait Amortismanların Tam ve Doğru Ayrılmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Amortismana tabi maddi duran varlık grubunda kayıtlı bazı varlıklar için amortisman ayrılmadığı, bazı maddi duran varlıklar için kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrıldığı, ayrıca muhasebe hesaplarında kayıtlı olmayan varlıklara ve idarenin tahsis ettiği taşınmazlara da amortisman ayrıldığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 187’nci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde; bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılacağı, bu Yönetmelik kapsamındaki kamu idarelerince muhasebe sistemine dahil edilen maddi duran varlıklardan hangilerinin amortismana tabi tutulacağı ve bunlara ilişkin uygulanacak amortisman süre, yöntem ve oranları ile ilgili olarak Maliye Bakanlığınca belirlenen esas ve usullerin uygulanacağı belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nın niteliğini açıklayan 202’nci maddesinde; bu hesabın, maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanılacağı hüküm altına alınmıştır. 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nın işleyişini açıklayan 203’üncü maddesine göre maddi duran varlıklar hesapları için ayrılan amortisman tutarları yıl sonunda bu hesaba alacak, 630- Giderler Hesabı’na borç kaydedilmelidir.
Amortisman ve tükenme payı ayrılmasına ilişkin usul ve esaslar ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranlarının neler olacağı ise 04.11.2015 tarihli ve 29522 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Amortisman ve Tükenme Payları” başlıklı 47 Sıra Numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde açıklanmıştır.
Yapılan incelemede, bazı duran varlıklar için amortisman ayrılmadığı, bazı duran varlıkların kayıtlı değerlerinden daha fazla amortisman ayrıldığı, ayrıca muhasebe hesaplarında kayıtlı olmayan varlıklara ve idarenin tahsis ettiği taşınmazlara da amortisman ayrıldığı görülmüştür. Dolayısıyla duran varlıkların amortismanına ilişkin muhasebe kayıtlarının hatalı olduğu anlaşılmıştır. Amortisman kayıtlarının hatalı yapılması sonucu, Bilançoda 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabı, Faaliyet Sonuçları Tablosunda ise 630-Giderler Hesabı itibarıyla hatalı bilgi sunulmasına neden olmuştur.
Amortismana tabi maddi duran varlıkların envanter çalışmalarının yapılması ve mevzuata uygun olarak amortismanlarının ayrılması gerekmektedir.