|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, il belediyesinde ön ödeme yönteminin, mutemet tarafından banka hesabından çekilerek nakit harcamalarda yaygın bir şekilde kullanıldığını ortaya koymaktadır. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi Kanunu’nun 8. maddesi, kamu kaynaklarının etkin ve hukuka uygun bir şekilde yönetilmesinden sorumlu olanların görevlerini belirlemektedir. Ön ödeme, aynı kanunun 35. maddesinde, harcama yetkilisinin uygun görmesi durumunda, acil veya zorunlu giderler için avans verilmesi şeklinde tanımlanmıştır.
Yapılan incelemelerde, ön ödeme ile gerçekleştirilen harcamaların bazıları ihale mevzuatına tabi olmasına rağmen, bu yöntem sıradan bir satın alma aracı olarak kullanılmıştır. Özellikle, Müdürlüklerde “acil durumlar” gerekçesiyle avans verilen mutemetlerin, bu ödemeleri belirli sınırlar olmaksızın harcamalarda kullandığı tespit edilmiştir. Bu durum, kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanımını tehdit eden bir denetim zafiyeti yaratmaktadır. Ön ödeme yönteminin yalnızca kanunlarda belirtilen acil durumlar için uygulanması gerektiği, diğer satın alma işlemlerinin ise ihale mevzuatına uygun olarak gerçekleştirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Bu yaklaşım, kamu kaynaklarının daha etkin bir şekilde yönetilmesine katkı sağlayacaktır. |
BULGU: Ön Ödemelerin Olağan Harcama Yöntemi Olarak Kullanılması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Belediyede ön ödeme yönteminin olağan bir harcama yöntemi gibi mutemet tarafından banka hesabından çekilerek nakit olarak iş ve işlemlerde kullanıldığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi Kanunu’nun 8’inci maddesinde her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanların, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumlu olduğu hüküm altına alınmıştır. Ön ödeme ise adı geçen Kanun’un 35’inci maddesinde düzenlenmiş olup söz konusu maddede, harcama yetkilisinin uygun görmesi ve karşılığı ödeneğin saklı tutulması kaydıyla, ilgili kanunlarda öngörülen haller ile gerçekleştirme işlemlerinin tamamlanması beklenilmeyecek ivedi veya zorunlu giderler için avans vermek veya kredi açmak suretiyle ön ödeme yapılacağı belirtilmiştir.
Yapılan incelemelerde, ön ödeme ile yapılan giderler arasında ihale mevzuatı ile gerçekleştirilmesi gereken harcamalar olduğu halde, ön ödeme yönteminin olağan bir satın alma yöntemi gibi mutemet tarafından banka hesabından çekilip nakit olarak iş ve işlemlerde kullanıldığı tespit edilmiştir. Öyle ki bazı harcamalarda Müdürlüklerde “acil durumlarda kullanılmak üzere” açıklamasıyla harcama yetkilisi tarafından belirlenen mutemetlere avans verildiği, mutemetlerin söz konusu avansları, kullanım sınırları belirlenmeden, Müdürlük iş ve işlemlerinde kullandığı görülmüştür. Söz konusu durum satın alma işlemlerinin gerçekleştirilmesinde denetim zafiyeti oluşturmakta bu durum da kamu kaynaklarının etkin, ekonomik ve verimli kullanılması ilkesine aykırılık teşkil etmektedir.
Ön ödeme yönteminin yalnızca kanunlarda öngörülen haller ile gerçekleşme işlemlerinin tamamlanması beklenilmeyecek ivedi veya zorunlu giderler için kullanılması diğer satın almalar için ihale mevzuatında öngörülen satın alma usulleri uygulanmalıdır.