ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, bütçe emanetleri hesabında kayıtlı tutarların mevzuatta belirtilen öncelik sırasına göre ödenmediği tespit edilmiştir. Belediyenin muhasebe kayıtlarının incelenmesi sonucunda, nakit yetersizliği nedeniyle 320-Bütçe Emanetleri Hesabına kaydedilen bütçe giderlerinin ödemelerinde mevzuat hükümlerine uyulmadığı ortaya çıkmıştır. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 34. maddesi, kamu idarelerinin nakit mevcudunun yetersiz olduğu durumlarda giderlerin muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödenmesi gerektiğini belirtmektedir.

Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 249. maddesi de benzer bir düzenleme yaparak, bütçe emanetlerine alınan tutarların ödenmesinin kayıt sırasına göre gerçekleştirilmesi gerektiğini hükme bağlamaktadır. 2020 yılı Sayıştay Denetim Raporu’nda da bu konuya dikkat çekilmiş, ancak 2022 yılında yapılan ödemelerde mevzuata tam uyum sağlanmadığı gözlemlenmiştir. Kamu idaresi, ihale yoluyla yapılan alımlarda farklı ödeme tarihlerinin belirlendiğini ve bazı borçlara öncelik verildiğini savunsa da, yapılan incelemeler ödemelerin kayıt sırasına uygun yapılmadığını göstermektedir.

Sonuç olarak, kamu kaynaklarının etkin ve hukuka uygun bir şekilde kullanılması, alacaklıların hak kaybı yaşamaması için bütçe emanetlerine alınan tutarların muhasebe kayıtlarına alındığı sıraya göre ödenmesi zorunludur.

BULGU: Bütçe Emanetleri Hesabında Kayıtlı Tutarların Mevzuatta Belirtilen Sıraya Göre Ödenmemesi

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi

Belediyenin muhasebe kayıtlarının incelenmesinde; nakit yetersizliğinden dolayı 320- Bütçe Emanetleri Hesabına kaydedilen bütçe giderlerinin ilgililere ödenmesi aşamasında, mevzuatta belirtilen öncelik sırasına uyulmadığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Ödenemeyen giderler ve bütçeleştirilmiş borçlar” başlıklı 34’üncü maddesinde, kamu idarelerinin nakit mevcudunun tüm ödemeleri karşılayamaması halinde giderlerin, muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödeneceği belirtilmiştir.
27.05.2016 tarih ve 29724 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 320-Bütçe Emanetleri Hesabına ilişkin işlemleri düzenleyen “Hesaba ilişkin işlemler” başlıklı 249’uncu maddesinde de benzer bir düzenleme yapılarak, bütçe emanetlerine alınan tutarların muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ilgililerine ödeneceği hükme bağlanmıştır.
Söz konusu husus 2020 yılı Sayıştay Denetim Raporu’nda da bulgu konusu olarak yer almış ancak Belediye tarafından 2022 yılı içerisinde bütçe emanetlerinden yapılan ödemelerde, kısmen mevzuat hükümlerine uygun olarak hareket edilse de tam anlamıyla bir düzenlemenin yapılmadığı görülmüştür.
Kamu İdaresi cevabında, ihale yoluyla yapılan alımların sözleşmelerinde farklı ödeme tarihlerinin belirlendiği, hizmetin aksamaması için ivedi yapılması gereken bazı borçlara öncelik verildiği ve nakit yetersizliği sebebiyle emanetlere alınan tutarların ödenmesinde emanete alınma sırasına uygun hareket edildiği belirtilmiştir. Ancak 320-Bütçe Emanetleri Hesabına yapılan kayıtlar ve yapılan ödemeler incelendiğinde, kamu idaresinin ödemelerini kayıtlara alınış sırasına uygun şekilde ödemediği görülmektedir.
Sonuç olarak, kamu kaynaklarının hukuka uygun bir şekilde kullanılmasını ve alacaklıların olası bir hak kaybı yaşamamasını teminen nakit yetersizliği dolayısıyla ilgililerine ödenemeyen ve bütçe emanetlerine alınan tutarların muhasebe kayıtlarına alındığı sıraya göre ödenmesi gerekmektedir.