|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay denetim raporları, kredi şeklinde verilen ön ödemelerin mevzuata uygun bir şekilde kullanılmadığını ortaya koymuştur. İncelemeler, bu kredilerin mutemetlerin şahsi hesaplarına yatırıldığını ve mutemetler tarafından nakit olarak işlerde kullanıldığını göstermektedir. 5018 sayılı Kanun’un 35. maddesi, harcama yetkilisinin onayı ile belirli giderler için ön ödeme yapılabileceğini belirtirken, bu ödemelerin yalnızca ilgili işlerde kullanılmasını zorunlu kılmaktadır.
Ön Ödeme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik ve Muhasebat Genel Müdürlüğü’nün genel tebliği, kredi şeklinde ön ödemelerin yalnızca banka, PTT veya muhasebe birimi nezdinde açılabileceğini ve mutemetlerin şahsi hesaplarına aktarılamayacağını vurgulamaktadır. Ancak, yapılan denetimlerde, 2022 yılı için belirlenen avans sınırının üzerinde, örneğin özel kalem müdürlüğü personeline 10.000 TL ve kültür müdürlüğü personeline 26.000 TL tutarında ön ödemelerin verildiği tespit edilmiştir. Sonuç olarak, harcama yetkilileri tarafından kredi şeklinde ön ödeme yapılması gereken durumlarda, bu kredilerin yalnızca belirlenen hesaplar üzerinden açılması ve mutemetlerin şahsi hesaplarına aktarılmaması gerektiği açıktır. Ayrıca, ödemelerin mal ve hizmet alımları için ilgili birimlere talimat verilerek gerçekleştirilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Kredi Şeklinde Verilen Ön Ödemelerin Usulüne Uygun Kullandırılmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Kredi şeklinde ön ödeme yapılması uygun görülen giderler ile avans sınırını aşan giderler için verilen kredilerin mevzuatta belirtilen usule göre kullandırılmadığı, ön ödeme şeklinde verilen bu kredilerin mutemedin şahsi hesabına yatırıldığı, mutemet tarafından bu kredilerin banka hesabından çekilerek nakit olarak iş ve işlemlerde kullanıldığı görülmüştür.
Ön Ödeme, 5018 sayılı Kanun’un 35’inci maddesinde düzenlenmiş olup söz konusu maddede, harcama yetkilisinin uygun görmesi ve karşılığı ödeneğin saklı tutulması kaydıyla, ilgili kanunlarda öngörülen haller ile gerçekleşme işlemlerinin tamamlanması beklenilmeyecek ivedi veya zorunlu giderler için avans vermek veya kredi açmak suretiyle ön ödeme yapılacağı, mutemedin ön ödemelerden harcadığı tutara ilişkin kanıtlayıcı belgeleri, ilgili kanunlarında belirtilmemiş olması halinde avanslarda bir ay, kredilerde üç ay içinde muhasebe yetkilisine vermek ve artan tutarı iade etmekle yükümlü olduğu ve süresi içerisinde mahsup edilmeyen avanslar hakkında 6183 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir.
Ön Ödeme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in “Ön Ödeme Şekilleri Ve Uygulaması” başlıklı 5’inci maddesinde ise kredinin mutemetler adına banka veya aynı idareye hizmet veren muhasebe birimi nezdinde açılabileceği, mutemetlerin imza örneklerinin kredi açılan banka veya muhasebe birimine gönderileceği belirlenmiş ve ödemelerin hangi iş için verildiyse yalnızca o işte kullanılabileceği hüküm altına alınmıştır.
Muhasebat Genel Müdürlüğünün 55 Sıra No’lu Ön Ödeme Usul ve Esasları Hakkında Genel Tebliği’nin, “Ön Ödeme Uygulaması” başlıklı 5’inci maddesinde, harcama yetkilisi tarafından kredi şeklinde ön ödeme yapılması uygun görülen giderler ile avans sınırını aşan giderler için banka, PTT veya muhasebe birimi nezdinde kredi açılabileceği, kredinin mutemete nakden verilemeyeceği ve mutemedin şahsi hesabına aktarılamayacağı, mutemet tarafından, mal ve hizmet satın alınan kişi veya kuruluşa ödeme yapılmak üzere, adına kredi açılan banka, PTT veya muhasebe birimine hitaben ödeme talimatı düzenleneceği ve ilgili birimce talimatta belirtilen tutarın hak sahibine ödeneceği belirtilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “16 Ön Ödemeler” başlıklı 123’üncü maddesinin üçüncü fıkrasında; ön ödemeler ile ilgili olarak bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde 5018 sayılı Kanunun 35’inci maddesinde belirtilen yönetmelik hükümleri uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.
Yapılan incelemede, idare tarafından kredi şeklinde ön ödeme yapılması uygun görülen giderler ile avans sınırını aşan giderler için verilen kredilerin mutemedin şahsi hesabına yatırıldığı ve mutemet tarafından banka hesabından çekilerek nakit olarak iş ve işlemlerde kullanıldığı tespit edilmiştir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından, kredi şeklinde verilen ön ödeme bulunmadığı belirtilmiştir. Ancak 2022 yılı için belirlenen 2.370,00 TL avans sınırının üzerinde, örnek olarak özel kalem müdürlüğü personellerine verilen “Makamın Acil Giderlerinde Kullanılmak üzere” 10.000,00 TL tutarında 7 farklı ön ödeme, Kültür müdürlüğü personeline verilen “Sanatçıların Yurtiçi Uçak bileti için 19 Mayıs konseri” açıklamasıyla 26.000,00 TL tutarında ön ödeme olmak üzere kredi şeklinde verilen ön ödemeler bulunmaktadır.
Sonuç olarak, harcama yetkilisi tarafından kredi şeklinde ön ödeme yapılması uygun görülen giderler için banka, PTT veya muhasebe birimi nezdinde kredi açılması, kredinin mutemete nakden verilmemesi ve mutemedin şahsi hesabına aktarılmaması, mutemet tarafından, mal ve hizmet satın alınan kişi veya kuruluşa ödeme yapılmak üzere, adına kredi açılan banka, PTT veya muhasebe birimine hitaben ödeme talimatı düzenlenmesi ve ilgili birimce talimatta belirtilen tutarın hak sahibine ödenmesi gerekmektedir.