|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay denetim raporlarına göre, belediyenin maddi duran varlıkları arasında yer alan taşınmazların, gerçek veya tüzel kişilerle yapılan takas işlemleri muhasebe kayıtlarına yansıtılmamıştır. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15. maddesi, belediyelere taşınmaz alım, satım, kiralama ve takas gibi işlemleri gerçekleştirme yetkisi tanımaktadır. Ayrıca, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun ilgili maddeleri, kamulaştırma bedeli yerine taşınmaz verilmesi durumunda izlenecek prosedürü belirlemektedir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu, ekonomik değerlerin muhasebeleştirilmesi gerektiğini vurgularken, her muhasebe kaydının belgeye dayanması gerektiğini ifade etmektedir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği de maddi duran varlıkların muhasebeleştirilmesine dair ayrıntılı düzenlemeler sunmaktadır. Ancak yapılan incelemeler, belediyenin gayrimenkul takas işlemlerini muhasebe kayıtlarına almadığını göstermiştir. Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri çerçevesinde, ekonomik değeri olan her mali işlemin belgelerle desteklenerek muhasebe kayıtlarına geçirilmesi zorunludur. Bu bağlamda, belediye tarafından gerçekleştirilen taşınmaz takas işlemlerinin de mali tablolarda yer alması gerekmektedir. |
BULGU: Taşınmaz Takas İşlemlerinin Mali Tablolara Yansıtılmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Belediyenin maddi duran varlıklarında kayıtlı taşınmazların, gerçek veya tüzel kişilere ait taşınmazlar ile takas edilmesi işlemlerinin kurum muhasebe kayıtlarına yansıtılmamıştır.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15’inci maddesinin (h) bendinde; “mahallî müşterek nitelikteki hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla, belediye ve mücavir alan sınırları içerisinde taşınmaz almak, kamulaştırmak, satmak, kiralamak veya kiraya vermek, trampa etmek, tahsis etmek, bunlar üzerinde sınırlı aynî hak tesis etmek” belediyenin yetkileri ve imtiyazları arasında sayılmış olup 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun “Trampa yolu ile kamulaştırma” başlıklı 26’ncı maddesinde de; mal sahibinin kabul etmesi halinde kamulaştırma bedeli yerine, idarenin kamu hizmetine tahsis edilmemiş olan taşınmaz mallarından, bu bedeli kısmen veya tamamen karşılayacak miktarının verilebileceği, kamulaştırma bedeli yerine verilecek taşınmaz malın değerinin, idarenin ihale komisyonunca yoksa bu amaçla kuracağı bir komisyonca tespit edileceği, taşınmaz mal bedelleri arasındaki farkın taraflarca nakit olarak karşılanacağı, ancak idarenin vereceği taşınmaz malın değerinin, kamulaştırma bedelinin yüzde yüzyirmisini aşamayacağı şeklinde düzenlemeler yapılmıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun “Kayıt zamanı” başlıklı 50’nci maddesinde, her türlü ekonomik değerin muhasebeleştirilmesi gerektiği ve her muhasebe kaydının belgeye dayanacağı belirtilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 187’nci maddesinde ise, maddi duran varlıkların muhasebeleştirilmesine ilişkin ayrıntılı düzenlemeler yapılmıştır.
Yapılan incelemede; Belediye tarafından gerçek veya tüzel kişilerle yapılan gayrimenkul takas işlemlerinin muhasebe kayıtlarına alınmadığı görülmüştür.
Sonuç olarak, mevcut durum ve yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, ekonomik değeri olan her bir mali işlemin, dayanağı belgeler ile muhasebe kayıtlarına konu edilmesi gerekli olup İdare tarafından gerçekleştirilen taşınmaz takas işlemlerinin de bu kapsamda mali tablolarda gösterilmesi gerekmektedir.