|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay denetim raporları, bütçe emanetinden yapılan ödemelerde öncelik sırasına uyulmadığını ortaya koymuştur. İl belediyesi bütçe giderlerinin gerçekleştirilmesi sırasında, nakit yetersizliği nedeniyle 320-Bütçe Emanetleri Hesabına kaydedilen tutarların ödenmesi aşamasında, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde belirtilen öncelik sırasına riayet edilmediği tespit edilmiştir. Bu durum, kamu idarelerinin nakit mevcudunun tüm ödemeleri karşılayamaması halinde, giderlerin muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödenmesi gerektiğini vurgulayan 34. maddeye aykırıdır.
Denetim bulguları, muhasebe yetkililerinin ve harcama yetkilisinin, ödemelerin kayda alınma sırasına göre yapılmasından sorumlu olduğunu göstermektedir. İlgili mevzuat, bütçe emanetine alınan tutarların ödemelerinin, muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre gerçekleştirilmesi gerektiğini belirtmektedir. Ancak yapılan incelemeler sonucunda, satıcılara olan borçların bu sıraya uyulmadan ödendiği ortaya çıkmıştır. Sonuç olarak, idareye mal veya hizmet sağlayanların alacaklarını zamanında tahsil edememesi durumunda, borçların kayıt sırasına göre ödenmemesinin yol açacağı mahkeme giderlerinden, bu süreci denetlemeyen ve kontrol etmeyen yetkililer sorumlu tutulacaktır. Bu durum, mali yönetim açısından önemli bir sorun teşkil etmektedir. |
BULGU: Bütçe Emanetinden Yapılan Ödemelerde Öncelik Sırasına Uyulmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Bütçe giderlerinin gerçekleşmesi sırasında nakit yetersizliğinden dolayı 320-Bütçe Emanetleri Hesabına kaydedilen tutarların ilgililere ödenmesi aşamasında 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ve Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde belirlenen öncelik sırasına uyulmadığı görülmüştür.
5018 sayılı Kanun’un “Ödenemeyen Giderler ve Bütçeleştirilmiş Borçlar” başlıklı 34′ üncü maddesi;
“Kamu idarelerinin nakit mevcudunun tüm ödemeleri karşılayamaması halinde giderler, muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödenir. Ancak, sırasıyla kanunları gereğince diğer kamu idarelerine ödenmesi gereken vergi, resim, harç, prim, fon kesintisi, pay ve benzeri tutarlara, tarifeye bağlı ödemelere, ilama bağlı borçlara, ödenmemesi halinde gecikme cezası veya faiz gibi ek yük getirecek borçlara ve ödenmesi talep edilen emanet hesaplarındaki tutarlara öncelik verilir.”
Hükmü,
“Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 61′ inci maddesinin 6′ ncı fıkrası;
“Muhasebe yetkilileri, 34′ üncü maddenin ikinci fıkrasındaki ödemeye ilişkin hükümler ile bu maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen ödemeye ilişkin kontrol yükümlülüklerinden dolayı sorumludur.”
Hükmü,
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 320 Bütçe Emanetleri Hesabının düzenlendiği “Hesaba ilişkin işlemler” başlıklı 249′ uncu maddesi;
“Bütçe emanetine alınan tutarlardan gerek mali yıl içinde, gerekse yılı geçtikten sonra yapılacak ödemeler için muhasebe işlem fişi düzenlenir. Bütçe emanetlerine alınan tutarlar muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ilgililerine ödenir. Tutarın emanete alınması sırasında istihkak sahibine verilen veya istihkak sahibine verilemediği için muhasebe biriminde saklanan muhasebeleştirme belgesinin bir nüshası muhasebe işlem fişine bağlanır. Emanete alınan tutar bir defada ödenemediği takdirde, daha sonra yapılacak ödemelere ilişkin fişe, ilk ödemeye ait fişin yevmiye tarih ve numarası yazılır.”
Hükümlerine yer verilmiştir.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı gibi idarenin nakit mevcudunun tüm ödemeleri karşılayamaması nedeniyle alınan mal veya hizmet karşılığı tutarlar 320 Bütçe Emanetleri Hesabına kaydedilir ve ödemeler giderin muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre gerçekleştirilir. Emanet hesapta izlenen giderlerin ödenmesinin kayda alınma sırasına göre gerçekleştirmesinden muhasebe yetkilileri harcama yetkilisi ile birlikte sorumludur.
Kurumun mali iş ve işlemlerinin izlendiği programda yapılan inceleme sonucunda; satıcılara olan borçları gösteren 320 Hesabından yapılan ödemelerin, yukarıdaki mevzuat hükümlerine aykırı olarak, muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre yapılmadığı tespit edilmiştir.
Sonuç olarak satıcılara olan borçlar muhasebe kaydına alındığı sırayla ödenmelidir. İdareye mal tedarik eden veya hizmet sunanların alacaklarını zamanında tahsil edemedikleri için açacakları davalar nedeniyle oluşacak mahkeme giderlerinden, borçları kayıt sırasına göre ödemeyenler ve bunu kontrol etmeyenler sorumlu olacaklardır.