| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Dudullu-Bostancı Metrosu inşaatında yeni birim fiyat analizlerinde Yapım İşleri Genel Şartnamesine uyulmamıştır. Sözleşmede bulunmayan işlerin fiyat tespitinde hatalı uygulamalar tespit edilmiş, bazı birim fiyat tutanaklarında yüklenicinin imzası bulunmamıştır. Kamu İdaresi, bu durumları düzeltmek için gerekli çalışmalara başlamıştır. Yeni fiyat tespitlerinde mevzuata uygun hareket edilmesi gerektiği vurgulanmıştır. |
BULGU: Yeni Birim Fiyat Analizlerinde Yapım İşleri Genel Şartnamesine Uyulmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Dudullu-Bostancı Metrosu İnşaat ve Elektromekanik İşleri, Yer Altı Aktarma Merkezleri (Otoparklar) Depo Alanı ile Yönetim Binası ve Kontrol Merkezi İnşaatı işinde yeni birim fiyatların tespitinde aşağıdaki hatalı uygulamaların bulunduğu görülmüştür.
Sözleşmede Bulunmayan İşlerin Birim Fiyat Analizinde, Yapım İşleri Genel Şartnamesine Aykırı Olarak Birim Fiyat Teklif Cetvelinde Yer Alan Benzer Pozlara İlişkin Birim Fiyatların Kıyasen Uygulanması
İşe esas Sözleşme eki Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “Sözleşmede bulunmayan işlerin fiyatının tespiti” başlıklı 22’nci maddesinin 2 ve 3’üncü bentlerinde aynen;
“2) Yeni fiyatın tespitinde iş kalemi veya iş grubunun niteliğine göre aşağıdaki sıralamaya uyularak oluşturulan analizlerden biri kullanılır:
a) Yüklenicinin birim fiyatlarının/teklifinin tespitinde kullanarak teklifi ekinde idareye sunduğu ve yeni iş kalemi/grubu ile benzerlik gösteren iş kalemlerine/gruplarına ait analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler.
İdarede veya diğer idarelerde mevcut olan ve yeni iş kalemine/grubuna benzerlik gösteren analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler.
İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan iş kalemleri/gruplarına ait maliyet analizleriyle kıyaslanarak bulunacak analizler.
ç) Yeni iş kaleminin/grubunun yapılması sırasında tutulacak puantajla tespit edilecek malzeme miktarları, işçi ve makinelerin çalışma saatleri ile diğer tüm girdiler esas alınarak oluşturulacak analizler.
3) İş kalemi veya iş grubunun niteliğine uygun olarak yukarıdaki analizlere, kaynakların verimli kullanılması gözetilerek aşağıdaki rayiçlerden biri, birkaçı veya tamamı uygulanabilir:
a) Varsa yüklenicinin teklifinin ekinde idareye verdiği teklif rayiçler.
b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut rayiçler.
İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar.
ç) İdarece kabul edilmek şartıyla, ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış uygulama ayına ait yerel rayiçleri.” denilmek suretiyle sözleşmede bulunmayan ama yapılmasına ihtiyaç bulunan yeni bir imalatın birim fiyatının nasıl tespit edileceğine ilişkin usul açıklanmıştır. Madde metninden anlaşılacağı üzere yeni fiyatın tespitinde öncelikle, sıralamaya uygun olması koşuluyla 2’nci bentte yer alan analizlerden hangisinin kullanılacağı belirlenmeli ve belirlenen analize kaynakların verimli kullanılması gözetilerek 3’üncü bentte yer alan rayiçlerden biri veya birkaçının uygulanması suretiyle ihtiyaç duyulan imalat kaleminin birim fiyatı tespit edilmelidir.
Ancak, uygulamada bu usul izlenilmemiş olup, örneğin YFZ.044 Demirsiz C16/20 beton imali ve dökülmesi (tünel ve şaftlarda) birim fiyat analizi, yüklenicinin birim fiyat teklifinde yer alan 009.C Demirli C30/37 beton imali ve dökülmesi, 022 C Demirli C30/37 beton imali ve dökülmesi (tünel ve şaftlarda ve 009.A Demirsiz C16/20 beton imali ve dökülmesi pozları kıyasen uygulanarak tespit edilmiştir.
Aynı hatalı uygulama, YFZ 45- Demirli C25/30 Beton İmali ve Dökülmesi (Tünel ve Şaftlarda) yeni birim fiyat analizinde, YFZ 66- 1,2 m çaplı geçici betonarme kazık kazısı ve betonarme işleri analizinde de uygulanmıştır. Oysaki yukarıda yer alan mevzuat hükümleri uyarınca Yapım İşleri Genel Şartnamesine uygun olarak yeni birim fiyat analizi yapılması gerekirdi.
Kamu İdaresi bulguya katılmış olup söz konusu birim fiyatlar üzerinde tekraren Kurum fiyatları nazarında bir çalışma yapılarak sürecin yeniden başlatılacağını ifade etmiştir.
Bu itibarla, sözleşmelerde bulunmayan işlerin birim fiyat analizinde, Yapım İşleri Genel Şartnamesine uygun olarak birim fiyat analizleri yapılmalı ve belirlenen analize kaynakların verimli kullanılması ilkesi gözetilerek uygun olan rayiçlerden biri veya birkaçının uygulanması sağlanmalıdır.
b) Yeni Birim Fiyat Tutanaklarının Bazılarında Yüklenicinin İmzasının
Bulunmaması
Düzenlenen birim fiyat tutanaklarının bazılarında (YFZ 98, YFZ 99/A, YFZ 99/B ve YFZ 123) yüklenicinin imzasının bulunmadığı tespit edilmiştir.
Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “Sözleşmede bulunmayan işlerin fiyatının tespiti” başlıklı 22’nci maddesine göre yeni fiyat; yüklenici ile birlikte tespit edilerek düzenlenen tutanak idarenin onayına sunulur ve otuz gün zarfında idarece onaylanarak geçerli olur. Yeni fiyat tespitinde yüklenici ile uyuşulamaz ise, taraflarca anlaşmazlık tutanağı düzenlenir ve anlaşmazlık idare tarafından on gün içerisinde Bayındırlık Kuruluna intikal ettirilir. Bayındırlık Kurulu tarafından tespit edilen fiyatın iki tarafça kabulü zorunludur. Yüklenici, fiyat uyuşmazlığı hakkındaki Bayındırlık Kurulunun kararını beklemeden idare tarafından tespit edilmiş fiyat üzerinden işe devam etmek zorundadır.
Bu hükümden anlaşılacağı üzere yeni fiyat tespitinde düzenlenecek tutanağın yüklenici ve idare tarafından birlikte tespit edilmesi gerekmektedir.
Kamu İdaresi konuya ilişkin olarak gerekli çalışmaların başlatıldığını ve sürecin takip edildiğini belirtmiştir.
Bu bağlamda yüklenicinin imzasının olmadığı yeni fiyat tutanaklarının gözden geçirilmesi ve gerekli işlemlerin yapılması ve bundan sonra yeni fiyat tespitlerinde mevzuata uygun hareket edilmesi gerekmektedir.