| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, bir ilçe belediyesinin maddi duran varlıkları için hiç amortisman ayrılmadığı tespit edilmiştir. Bu durum, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’ne aykırıdır. İdare, hatalı kayıtların düzeltilmesi için çalışmaların sürdüğünü belirtmiştir. Amortisman işlemlerinin mevzuata uygun yapılması gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Muhtelif Maddi Duran Varlıklar İçin Amortisman Ayrılmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İdarenin maddi duran varlık grubunda kayıtlı bulunan bazı duran varlıklar için hiç amortisman ayrılmadığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 25 Maddi Duran Varlıklar hesap grubuna ilişkin olan “Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 187’nci maddesinin (ç) bendinde; amortismana tabi varlıkların neler olduğu, bunlara ilişkin uygulanacak amortisman süre, yöntem ve oranlarına ilişkin esas ve usullerin Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirleneceği, ayrılan amortismanların nasıl muhasebeleştirileceği ve varlıkların amortisman hesaplanmasına esas alınacak değerinin nasıl tespit edileceği tanzim edilmiştir.
Maddi duran varlık bedellerinin iktisadi ömrü içerisinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanılan 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı da aynı Yönetmelik’in 202’nci ve 203’üncü maddelerinde açıklanmıştır. Amortisman ve tükenme payı ayrılmasına ilişkin usul ve esaslar ile, uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranlarının neler olacağı ise 04.11.2015 tarih ve 29522 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Amortisman ve Tükenme Payları” başlıklı 47 sıra numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde izah edilmiştir.
İdarenin maddi duran varlık grubunda kayıtlı bulunmasına rağmen, bazı varlıklar için hiç amortisman ayrılmaması; yukarıda yer alan Mahalli İdareler Bütçe ve MuhasebeYönetmeliği ile Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin mevzubahis hükümlerine aykırı bulunmaktadır.
Hiç amortisman ayrılmayan duran varlık kalemleri, aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
Tablo 9: Amortisman Ayrılmamış Maddi Varlıklar Tablosu
| Hesap Kodu Tüm Seviyeler | Hesap Adı | Varlıkların Yekûn Değeri (TL) | Amortismanların Yekûn Değeri (TL) | Fark (TL) |
| 251.xx.02.00. | Enerji Nakil Hatları | 362.696,13 | 0,00 | 362.696,13 |
| 251.xx.03.00. | Su İsale Hatları | 16.771.071,89 | 0,00 | 16.771.071,89 |
| 251.xx.04.00. | Kanalizasyon Hatları | 27.307.744,25 | 0,00 | 27.307.744,25 |
| 251.xx.07.00. | Yollar | 164.225.040,01 | 0,00 | 164.225.040,01 |
| 251.xx.09.01. | Su Kuyuları | 1.366.549,41 | 0,00 | 1.366.549,41 |
| 251.xx.20.01. | Meydanlar | 176.367,28 | 0,00 | 176.367,28 |
| 251.xx.20.02. | Parklar ve Yeşil Alanlar | 12.731.830,50 | 0,00 | 12.731.830,50 |
| 251.xx.20.03. | Mesire Yerleri | 2.312.610,07 | 0,00 | 2.312.610,07 |
| 251.xx.20.04. | Rekreasyon Alanları | 840.500,98 | 0,00 | 840.500,98 |
| 251.xx.20.05. | Otoparklar | 1.984.996,86 | 0,00 | 1.984.996,86 |
| 251.xx.20.06. | Pazar Yeri | 1.094.853,56 | 0,00 | 1.094.853,56 |
| 251.xx.20.07. | Genel Mezarlıklar | 1.134.157,45 | 0,00 | 1.134.157,45 |
| 251.xx.99.00. | Diğer Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri | 48.685.807,91 | 0,00 | 48.685.807,91 |
| 252.xx.99.. | Diğer Binalar | 129.800,00 | 0,00 | 129.800,00 |
| 252.xx.xx.01.01 | Hizmet Binaları | 3.408.770,88 | 0,00 | 3.408.770,88 |
| 252.xx.xx.01.99 | Diğer | 1.307.694,50 | 0,00 | 1.307.694,50 |
| 252.xx.xx.04.10 | Müzeler,Sanat Galerileri | 672.600,00 | 0,00 | 672.600,00 |
| 252.xx.xx.04.15 | Hayvan Barınakları | 692.161,22 | 0,00 | 692.161,22 |
| 252.xx.xx.04.99 | Diğer | 136.411.114,23 | 0,00 | 136.411.114,23 |
| 252.xx.xx.05.01 | Spor Sahaları | 27.789.473,97 | 0,00 | 27.789.473,97 |
| 252.xx.xx.05.02 | Spor Salonları | 14.505,38 | 0,00 | 14.505,38 |
| 252.xx.xx.05.99 | Diğer | 2.708.995,20 | 0,00 | 2.708.995,20 |
| 252.xx.xx.09.05 | Dükkan ve İşyeri | 14.250.722,91 | 0,00 | 14.250.722,91 |
| 255.07.01.. | Kütüphane Mobilyaları | 637,60 | 0,00 | 637,60 |
| 255.09.02.. | Salon Sporlarında Kullanılan Demirbaşlar | 154.315,20 | 0,00 | 154.315,20 |
| Yekûn | Yekûn | Yekûn | Yekûn | 466.535.017,39 |
Tabloda yer alan maddi duran varlıklara hiç amortisman ayrılmamış olması sebebiyle mali tablolarda 257 ve 630 no.lu hesaplar hatalı olarak yer almaktadır.
İdare tarafından verilen cevapta, bulguya iştirak edilmiş olup cins tashihi çalışmalarının devam etttiği, işlemlerin tamamlanmasının ardından muhasebe kayıtları ile taşınmaz kayıtlarının uyumlu hale getirileceği ve amortisman kayıtlarının düzeltileceği ifade edilmiştir.
Amortisman ayırma işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılması ve bu suretle mali tablolara doğru veri aktarılması gerekmektedir.