| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, bazı belediyeler taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı paylarını zamanında ve tam olarak ödememiştir. Toplam 4.867.291,17 TL alacak tahsil edilmemiş, gecikme zammı uygulanmamıştır. İdare, katkı paylarına ilişkin yazışmalar yapıldığını belirtse de, tahsilat işlemlerinin yetersiz olduğu ve gecikme zammının uygulanmadığı tespit edilmiştir. |
BULGU: Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunmasına Ait Katkı Paylarının Tahsiline İlişkin Takibin Yapılmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi
Taşınmaz kültür varlıkları katkı payı ödemekle yükümlü belediyelerin bir kısmı tarafından aylık bildirim ve ödemelerin geciktirildiği veya olması gerekenden daha az ödeme yapıldığı görülmüştür.
2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun 12’nci maddesinin altıncı fıkrasında, belediyelerin ve il özel idarelerinin görev alanlarında kalan kültür varlıklarının korunması ve değerlendirilmesi amacıyla kullanılmak üzere 29.7.1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun 8’inci ve 18’inci maddeleri uyarınca mükellef hakkında tahakkuk eden emlak vergisinin %10’u nispetinde taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına katkı payının tahakkuk ettirileceği ve ilgili belediyesince emlak vergisi ile birlikte tahsil edileceği hüküm altına alınmıştır. Aynı maddenin yedinci fıkrasında, tahsil edilen miktarın, il özel idaresi tarafından açılacak özel hesapta toplanacağı; bu miktarın, il özel idaresince ve belediyelerce kültür varlıklarının korunması ve değerlendirilmesi amacıyla hazırlanan projeler kapsamında kamulaştırma, projelendirme, plânlama ve uygulama konularında kullanılmak üzere il özel idaresine ve il sınırları içindeki belediyelere vali tarafından aktarılacağı ve bu payın valinin denetiminde kullanılacağı ifade edilmiştir.
Diğer yandan, 2863 sayılı Kanun’a dayanılarak çıkarılan Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunmasına Ait Katkı Payına Dair Yönetmelik’in 5’inci maddesinde katkı payının tarh, tahakkuk ve tahsiline ilişkin düzenlemelere yer verilmiştir. Aynı Yönetmelik’in 6’ncı maddesinde belediyelerce katkı payı olarak tahsil olunan tutarların, tahsil edildiği ayı takip eden ayın onuncu günü akşamına kadar il özel idarelerine veya yatırım izleme ve koordinasyon başkanlıklarına bir bildirim ile beyan edilerek aynı süre içinde katkı payı hesabına yatırılacağı hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre, belediyeler topladıkları taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına katkı paylarını takip eden ayın 10’uncu gününe kadar yatırmaları gerekmektedir. Aksi takdirde yatırılmayan paylara ilişkin olarak 6183 sayılı Kanun hükümleri doğrultusunda gecikme zammının uygulanacağı, ilgili maddenin devamında ifade edilmektedir. Ayrıca Belediye Başkanları söz konusu payları zamanında ve tam olarak ödenmesini sağlamakla yükümlüdürler.
İdarenin hesap ve işlemlerinin incelenmesi sonucunda, 2022 yılı sonu itibari ile taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı paylarının bazı belediyeler tarafından İdareye gönderilmediği veya eksik gönderildiği tespit edilmiştir. Bu kapsamda İdarenin toplam 4.867.291,17 TL tahsil edilmesi gereken alacağının olduğu, tahsili geciken alacaklarına da gecikme zammını uygulamadığı görülmüştür.
Kamu İdaresi cevabında, İdarenin KUDEP birimi tarafından katkı paylarına ilişkin olarak ilgili belediyeler ile gerekli tüm yazışmaların yapıldığını, katkı paylarına ilişkin tarh, tahakkuk ve tahsil işlemleri Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunmasına Ait Katkı Payına Dair Yönetmelik hükümlerine göre ilgili belediyelerden tahsil edildiğini, tahsilat yapılamayan tutarlar için iller bankasına yazılarak belediye paylarından resen tahsil edildiğini ifade etmişse de söz konusu yazışmaların uzun aralıklarla yapıldığı, İdarenin tahsil edilmeyen alacaklar için de 6183 hükümlerine göre gecikme zammını uygulamadığı tespit edilmiştir.
Yukarıda yazılı mevzuat hükümleri ve değerlendirmeler çerçevesinde, ilgili belediyelerin söz konusu payları zamanında göndermesinin takip edilmesi, zamanında gönderilmeyen alacaklara ise gecikme zammının uygulanması gerektiği değerlendirilmektedir.