| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, İl Özel İdaresi’nde sürekli ve hizmet alımı karşılığında çalışan işçilere, 4857 sayılı İş Kanunu’nda belirtilen yıllık 270 saati aşan fazla çalışma yaptırıldığı tespit edilmiştir. Bu durum, mevzuata aykırılık teşkil etmekte olup, işçilerin fazla mesai sürelerinin yasal çerçevede düzenlenmesi gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: İşçilere Yasal Sınırın Üzerinde Fazla Çalışma Yaptırılması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi
İdarede istihdam edilen sürekli işçiler ile hizmet alımı karşılığında çalıştırılan işçilere, 4857 sayılı İş Kanunu’nda azami süre olarak belirtilen yıllık 270 saati aşan sürelerde fazla çalışma yaptırıldığı görülmüştür.
4857 sayılı İş Kanunu’nun “Fazla çalışma ücreti” başlıklı 41’inci maddesinin yedinci fıkrasında fazla saatlerle çalışmak için işçinin onayının alınması gerektiği, sekizinci fıkrasında, fazla çalışma süresinin toplamının bir yılda 270 saatten fazla olamayacağı,
“Çalışma süresi” başlıklı 63’üncü maddesinde ise, genel olarak çalışma süresinin haftada en çok kırk beş saat olacağı, aksi kararlaştırılmamışsa bu sürenin haftanın çalışılan günlerine eşit olarak bölünerek uygulanacağı, çalışma sürelerinin 41’inci maddede belirtilen esaslar çerçevesinde uygulama şekillerinin, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından hazırlanacak bir yönetmelikle düzenleneceği hükümleri yer almaktadır.
06.04.2004 gün ve 25425 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanarak yürürlüğe giren İş Kanununa İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği’nin “Fazla çalışmada sınır” başlıklı 5’inci maddesinde; “fazla çalışma süresi toplamının bir yılda 270 saatten fazla olamayacağı, bu süre sınırının işyerlerine veya yürütülen işlere değil, işçilerin şahıslarına ilişkindir” denilmektedir.
Ayrıca 4857 sayılı İş Kanunu’nun “İşin düzenlenmesine ilişkin hükümlere aykırılık “ başlıklı 104’üncü maddesinde de, Kanun’un 63’üncü maddesinde ve Yönetmelik’te belirlenen çalışma sürelerine aykırı olarak işçilerini çalıştıran işveren veya işveren vekiline idari para cezası verileceği belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden, bir işçinin bir yılda en fazla 270 saat fazla çalışma yapabileceği anlaşılmaktadır.
İdarede istihdam edilen sürekli işçiler ile hizmet alımı karşılığında çalıştırılan işçilerin bordroları üzerinde yapılan incelemede, 4857 sayılı Kanun’da belirlenen 270 saat üst limitin üzerinde; Kadrolu 1 (bir) işçiye, Yalova İl Özel İdaresi Personel Anonim Şirketi’ nde 8 (sekiz) işçiye fazla çalışma yaptırıldığı tespit edilmiştir
Yapılan incelemede, 2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporunun B/6’ncı maddesinde de yer alan aynı hususun 2022 yılında da devam ettiği görülmüştür.
Kurum cevabında; Bu hususlar doğrultusunda, yıllık 270 saati aşan fazla çalışma sürelerine ilişkin fazla çalışma ücreti ödemelerinin kamu zararına sebebiyet vermeyeceği düşünülmektedir. Ayrıca idaremizde son zamanlarda emekli olan personeller nedeniyle kalifiye personel eksikliği çok yüksektir. Yeni işçi personel alımıyla alakalı İçişleri Bakanlığı İller İdaresi Genel Müdürlüğünden ön izin talep edilmiştir. Söz konusu izne olumlu yanıt geldiği takdirde, kilit pozisyonlar için işçi personel alımı yapılarak yıllık 270 saat fazla çalışma sürelerine riayet edilecektir.” denilmekteyse de bulguda kamu zararından bahsedilmemekte olup mevzuata aykırılık konu edilmiştir.
Sonuç olarak, İdare uhdesinde istihdam olunan işçilerin fazla mesai sürelerinin 4857 sayılı İş Kanunu’na uygun olarak düzenlenmesi gerekmektedir.