| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, İl Özel İdaresi’nin maddi duran varlıkları için bazı varlıklar için amortisman ayrılmadığı, bazıları için ise kayıtlı değerlerinden fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir. Bu durum, bilanço ve faaliyet sonuçları tablolarında hatalı görünmelere yol açmıştır. İdare, 2023 yılı içerisinde gerekli düzeltmeleri yapacağını belirtmiştir. |
BULGU: Maddi Duran Varlıklar İçin Hatalı Amortisman Ayrılması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi
İdarenin maddi duran varlık grubunda kayıtlı bulunan bazı varlıkları için amortisman ayrılmadığı, bazı varlıklar için amortismana tabi maddi varlığın kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 25 Maddi Duran Varlıklar Hesap grubuna ilişkin olan “Hesap Grubuna İlişkin İşlemler” başlıklı 187’nci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde; bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılacağı; amortismana tabi maddi duran varlıkların neler olduğu, bunlara ilişkin uygulanacak amortisman süre, yöntem ve oranlarına ilişkin esas ve usullerin Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirleneceği, ayrılan amortismanların nasıl muhasebeleştirileceği ve varlıkların amortisman hesaplanmasına esas alınacak değerinin nasıl tespit edileceği belirtilmiştir.
04.11.2015 tarih ve 29522 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Amortisman ve Tükenme Payları” başlıklı 47 Sıra No’lu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde ise; kamu idarelerinin duran varlıklarından hangilerinin amortisman ve tükenme payına tabi tutulacağı, buna ilişkin usul ve esaslar ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranları düzenlenmiştir.
Yapılan incelemelerde, anılan yönetmelik ve tebliğ hükümlerine aykırı olarak İdareninmaddi duran varlık grubunda kayıtlı bulunan maddi duran varlıklarının bir kısmı için hiç amortisman ayrılmadığı, amortisman ayrılan bazı varlıklar için amortismana tabi maddi varlığın kayıtlı değerinden daha fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir.
Tablo 6: Amortisman Ayrılmayan Varlıklar Tablosu
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Varlıkların Toplam Değeri (TL) |
Amortismanların Toplam Değeri (TL) |
Fark (TL) |
| 251.01.06.01 | Köprüler | 159.923,16 | 0,00 | 159.923,16 |
| 251.01.07 | Yollar | 55.281.143,24 | 0,00 | 55.281.143,24 |
| 252.01.01.02.02 | İlköğretim Okulları | 16.107.310,39 | 0,00 | 16.107.310,39 |
| 252.01.01.02.03 | Orta Öğretim Okulları | 781.243,64 | 0,00 | 781.243,64 |
| 252.01.01.03.02 | Sağlık Ocakları | 2.500.000,00 | 0,00 | 2.500.000,00 |
| 252.01.01.04.03 | Kreş ve Gündüz Bakımevleri | 2.180.419,62 | 0,00 | 2.180.419,62 |
| 252.01.02.07.99 | Diğer Binalar | 342.944,32 | 0,00 | 342.944,32 |
| 252.01.02.09.01 | Alışveriş ve İş Merkezleri | 1.426.602,40 | 0,00 | 1.426.602,40 |
| 252.01.02.09.05 | Dükkan ve İşyeri | 319.347,59 | 0,00 | 319.347,59 |
| 252.01.04.13 | Tarımsal Amaçlı Binalar | 39.486,14 | 0,00 | 39.486,14 |
| 25301.99 | Diğer Tesis ve Sistemler | 5.631,95 | 0,00 | 5.631,95 |
| 253.02.01 | Tarım ve Ormancılık Makineleri | 85.514,60 | 0,00 | 85.514,60 |
| 253.02.02 | İnşaat Makineleri ve Aletleri | 10.000,00 | 0,00 | 10.000,00 |
| 253.02.03 | Atölye Makineleri ve Aletleri | 83.871,30 | 0,00 | 83.871,30 |
| 253.02.04 | İş Makineleri ve Aletleri | 87.376.423,29 | 0,00 | 87.376.423,29 |
| 253.02.05 | Güç Elektroniği ve Basınçlı Makineler ile Aletleri | 6.943.582,75 | 0,00 | 6.943.582,75 |
| 253.03.01 | Yıkama, Temizleme ve Ütüleme Cihaz ve Araçları | 120.234,93 | 0,00 | 120.234,93 |
| 253.03.02 | Beslenme, Gıda ve Mutfak Cihaz ve Aletleri | 147.644,39 | 0,00 | 147.644,39 |
| 253.03.03 | Kurtarma Amaçlı Cihaz ve Aletler | 38.860,48 | 0,00 | 38.860,48 |
| 253.03.04 | Ölçüm, Tartı, Çizim Cihazları ve Aletleri | 187.502,72 | 0,00 | 187.502,72 |
| 253.03.06 | Araştırma ve Üretim Amaçlı Cihazları ve Aletleri | 1.431.414,22 | 0,00 | 1.431.414,22 |
| 254.01.06 | Mopet ve Motosikletler | 92.173,22 | 0,00 | 92.173,22 |
| 254.01.07 | Motorsuz Kara Araçları | 341.650,66 | 0,00 | 341.650,66 |
| 254.02.02 | Tankerler | 2.363.621,24 | 0,00 | 2.363.621,24 |
| 254.02.09 | Kanolar ve Kayıklar | 19.877,48 | 0,00 | 19.877,48 |
| 254.03.01 | Motorlu Hava Taşıtları | 113.401,02 | 0,00 | 113.401,02 |
| 254.04.02 | Demiryolu ve Tramvay Araçları | 18,75 | 0,00 | 18,75 |
| 255.01.01 | Döşeme Demirbaşları | 2.992.917,60 | 0,00 | 2.992.917,60 |
| 255.01.02 | Temsil ve Tören Demirbaşları | 12.674,78 | 0,00 | 12.674,78 |
| 255.01.05 | Hastanede Kullanılan Demirbaş Niteliğindeki Taşınırlar |
1.964.150,40 | 0,00 | 1.964.150,40 |
| 255.02.01 | Bilgisayarlar ve Sunucular | 2.481.539,47 | 0,00 | 2.481.539,47 |
| 255.02.02 | Bilgisayar Çevre Birimleri | 636.105,26 | 0,00 | 636.105,26 |
| 255.02.03 | Teksir ve Çoğaltma Makineleri | 220.042,40 | 0,00 | 220.042,40 |
| 255.02.04 | Haberleşme Cihazları | 353.813,50 | 0,00 | 353.813,50 |
| 255.02.05 | Ses, Görüntü ve Sunum Cihazları | 1.135.268,24 | 0,00 | 1.135.268,24 |
| 255.02.06 | Aydınlatma Cihazları | 3.937,63 | 0,00 | 3.937,63 |
| 255.02.99 | Diğer Büro Makineleri ve Aletleri | 442.088,78 | 0,00 | 442.088,78 |
| 255.03.01 | Büro Mobilyaları | 4.868.173,65 | 0,00 | 4.868.173,65 |
| 255.03.02 | Misafirhane, Konaklama ve Barınma Amaçlı Mobilyalar | 2.353.216,72 | 0,00 | 2.353.216,72 |
| 255.03.03 | Kafeterya ve Yemekhane Mobilyaları | 12.962,11 | 0,00 | 12.962,11 |
| 255.04.01 | Yemek Hazırlama Ekipmanları | 7.706,83 | 0,00 | 7.706,83 |
| 255.07.01 | Kütüphane Mobilyaları | 7.036,63 | 0,00 | 7.036,63 |
| 255.07.02 | Basılı Yayınlar | 1,99 | 0,00 | 1,99 |
| 255.08.01 | Eğitim Mobilyaları ve Donanımları | 59.000,35 | 0,00 | 59.000,35 |
| 255.10.01 | Güvenlik ve Korunma Amaçlı Araçlar | 27.894,74 | 0,00 | 27.894,74 |
| 255.10.02 | Kontrol ve Güvenlik Sistemleri | 757.034,15 | 0,00 | 757.034,15 |
| 255.10.03 | Yangın Söndürme ve Tedbir Cihaz ve Araçları | 222.863,33 | 0,00 | 222.863,33 |
| 255.11.02 | Duvarda Sergilenen Süs Eşyaları | 4,7 | 0,00 | 4,7 |
| 255.12.01 | Yemek, Servis ve Çatal-Bıçak Takımları | 6.128,89 | 0,00 | 6.128,89 |
| 255.12.02 | Büro Malzemeleri | 969,16 | 0,00 | 969,16 |
| 255.99.01 | Seyyar Kulübe, Kabin, Büfe ve Kafesler | 1.157.346,67 | 0,00 | 1.157.346,67 |
| 255.99.02 | Seyyar Tanklar ve Tüpler | 10.359,48 | 0,00 | 10.359,48 |
| Toplam | 198.233.080,96 | 0,00 | 198.233.080,96 |
Tablo 7: Amortismana Tabi Maddi Varlığın Kayıtlı Değerinden Fazla Amortisan Ayrılan Maddi Duran Varlıklar Tablosu
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Varlıkların Toplam Değeri (TL) | Amortismanların Toplam Değeri (TL) |
Fark (TL) |
| 254.01.01 | Otomobiller | 3.517.955,51 | 6.015.334,76 | (2.497.379,25) |
| 254.01.05 | Özel Amaçlı Taşıtlar | 10.201.438,46 | 11.065.411,94 | (863.973,47) |
| Toplam | 13.719.393,97 | 17.080.746,70 | (3.361.352,72) |
Buna göre 2022 yılı Bilançosunda;
– Amortismana tabi 198.233.080,96 TL değerindeki varlıklar için amortisman ayrılmaması nedeniyle ayrılması gereken tutarları kadar 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabının eksik, ilgili maddi duran varlıkların net değerlerinin fazla,
– Maddi duran varlık hesaplarında kayıtlı olmayan varlıklar ile kayıtlı değerleri 13.719.393,97 TL olan varlık için 17.080.746,70 TL amortisman ayrılması sebebiyle 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabının 3.361.352,72 fazla,
– Diğer taraftan 2022 yılı Faaliyet Sonuçları Tablosunda da yılı amortisman giderlerinin eksik gösterilmesine neden olunmuştur.
Ayrıca amortisman kayıtlarının tutulmaması İdarenin bilançosunda 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabında yer alan tutarın hatalı görünmesine, faaliyet sonuçları tablosunda ise 630-Giderler Hesabının eksik görünmesine yol açtığı gibi bu durum İdarenin bilançosunda 590- Dönem Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabının olması gerektiğinden daha yüksek görünmesine ve uygulamanın geçmiş yıllarda da yapılması sebebiyle 570-Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabının da olduğundan yüksek görünmesine neden olmuştur.
Kamu idaresince verilen cevapta; bulguda belirtilen hususlara katınılmış olup ilgili tebliğ ve yönetmelik uyarınca fazlaca amortisman ayrılan varlıkların düzeltme işlemlerinin 2023 yılı içerisinde yapılacağı, oransal bazda eksik ya da fazla oranda amortisman ayrılan varlıkların oranlarının düzeltileceği ve hiç amortisman ayrılmayan maddi duran varlıklara amortisman ayırma işlemlerinin anılan mevzuat hükümlerine göre tesis edileceği belirtilmiştir.
Bu itibarla maddi duran varlılara ilişkin amortisman ayrılması işlemlerinde mevzuat hükümlerine uygun işlem tesis edilmesinin sağlanması gerekmektedir.