| ÖZET: 2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Özel Bütçeli İdareler tarafından bütçe emanetlerinin dönem sonu süre güncellemeleri, hesap planındaki yardımcı hesap kodlarıyla yapılmamıştır. Yönetmelik gereği, talep edilmeyen bütçe emanetlerinin beşinci yılın sonunda bütçeye gelir kaydedilmesi için süre güncellemelerinin gerçekleştirilmesi ve bu tutarların izlenmesi gerektiği tespit edilmiştir. |
BULGU: Bütçe Emanetlerinin Dönem Sonu Süre Güncellemelerinin Yardımcı Hesap Kodları İtibariyle Yapılmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
İdare tarafından gerek mali yıl içinde gerekse mali yıl sonunda ödeme emrine bağlandığı halde nakit yetersizliği ya da hak sahibinin müracaat etmemesi nedeniyle ilgililerine ödenemeyen tutarların, 320 Bütçe Emanetleri Hesabı ile bütçeleştirildiği ancak bu hesaba alınan tutarların, dönem sonlarında yapılması gereken süre güncellemelerinin hesap planında yer verilen bölümlenmiş yardımcı hesaplar itibariyle yapılmadığı görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin; 320 Bütçe Emanetleri Hesabına ilişkin işlemlerin açıklandığı 242’nci maddesi altıncı fıkrasında; “Malın alındığı veya hizmetin yapıldığı malî yılı izleyen beşinci yılın sonuna kadar talep edilmeyen bütçe emanetleri bütçeye gelir kaydedilir. Gelir kaydedilen tutarlar ancak, mahkeme kararı üzerine ödenir” hükmü yer almaktadır.
Bu hüküm gereği bütçe emanetine alınan tutarların alındıkları cari yıldan başlamak üzere Özel Bütçeli İdareler Hesap Planında yer alan ve yıllık bazda düzenlenen birinci düzey yardımcı hesap kodları (320.1 Cari Yıla (N) Ait Borçlar, 320.2 N-1 Yılana Ait Borçlar, 320.3 N-2 Yılana Ait Borçlar, 320.4 N-3 Yılana Ait Borçlar 320.5 N-4 Yılana Ait Borçlar, 320.6 N- 5 Yılana Ait Borçlar) itibariyle hesapta kalış sürelerinin takip edilmesi ve beşinci yılın sonunda talep edilmeyen bütçe emanetlerinin bütçeye gelir kaydedilmesi gerekmektedir.
Anılan Yönetmeliğin “Hesabın İşleyişi” başlıklı 243’üncü maddesi a) ve b) fıkraları dördüncü bentleri ile sürelerin güncellemesi muhasebe işleminin, “Dönem sonunda bu hesabın bölümlenmiş yardımcı hesaplarında kayıtlı tutarlar, sürelerin güncellenmesi amacıyla bu hesaba borç ve alacak kaydedilir” şeklinde açıklaması yapılarak hükme bağlanmıştır.
Yapılan incelemede; 1 no.lu Muhasebe İşlem Fişi kayıtlarından 320 Bütçe Emanetleri Hesabının, 2021 yılından 2022 yılına devreden toplam 837.388,87 TL tutarının, birinci düzey yardımcı hesap kodu olan 320.1 Cari Yıla Ait Borçlar olarak kaydedildiği, 2022 yılı sonunda da hesapta kalan 651.256,20 TL lik tutarın, aynı şekilde 320.1 kodu ile 2023 yılına devredildiği, dolayısıyla yönetmelik ve hesap planına aykırı olarak bütçe emanetlerinin süre takiplerinin ve dönem sonu güncellemelerinin yapılmadığı, her ne kadar hesapta beş yıldan fazla kalan tutar bulunmasa da beşinci yılın sonunda talep edilmeyen tutarların olup olmadığına ilişkin bilginin muhasebe kayıtalarından izlenemediği tespit edilmiştir.
Bu itibarla bütçe emanetlerinden beşinci yılın sonunda talep edilmeyenlerinin bütçeye gelir kaydedilmesini teminen hesaba alınan tutarların, anılan yönetmelik hükümlerine uygun olarak hesap planında yer alan yardımcı hesap kodları itibariyle izlenmesi ve dönem sonlarında süre güncellemelerinin yapılması gerekmektedir.