| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, özel bütçeli idarelerce ihale edilen yapım işlerinde mahal listelerinin bulunmadığını ortaya koymuştur. Kamu İhale Sözleşme Kanunu’na göre, ihale dokümanlarında uygulama projeleri ve mahal listeleri yer almalıdır. Ancak, bu belgelerin hazırlanmadığı ve alternatif listelerin mevzuata uygun olmadığı belirtilmiştir. İhalelerde mahal listelerinin hazırlanması gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: İhale Edilen İşlerde Mahal Listelerinin Bulunmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Genel Müdürlük ve Bölge Müdürlüklerince ihale edilen yapım işleri ihale dokümanlarında mahal listelerinin bulunmadığı görülmüştür.
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşme Kanunu’nun “Sözleşme Türleri” başlıklı 6’ncı maddesinin birinci fıkrasında;
“a) Yapım işlerinde; uygulama projeleri ve bunlara ilişkin mahal listelerine dayalı olarak, işin tamamı için isteklinin teklif ettiği toplam bedel üzerinden anahtar teslimi götürü bedel sözleşme,
c) Yapım işlerinde; ön veya kesin projelere ve bunlara ilişkin mahal listeleri ile birim fiyat tariflerine, mal veya hizmet alımı işlerinde ise işin ayrıntılı özelliklerine dayalı olarak; idarece hazırlanmış cetvelde yer alan her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için istekli tarafından teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat sözleşme” düzenleneceği hüküm altına alınmıştır.
Aktarılan mevzuat hükmü çerçevesinde yapım işlerinde ihale edilen işlerin anahtar teslimi götürü bedel sözleşme üzerinden ihaleye çıkılabilmesi için uygulama projesinin; birim fiyatlı olarak ihaleye çıkılabilmesi için ihale dokümanında ön veya kesin projelerin, bunlara ilişkin mahal listelerinin ve birim fiyat tariflerinin bulunması gerekmektedir.
İhale edilen işlerde istekliler projelere ve bunlara ilişkin mahal listelerinde gösterilen işlerin tamamına teklif vermektedir. Mahal listeleri, yapım işlerinde hangi imalatın hangi alana uygulanacağını gösteren dokümanlardan birisi olup, isteklilerin hazırlayacakları teklifleri de doğrudan etkileyen unsurlardan biridir. Bu anlamda, yapım işlerinde projelerle birlikte mahal listelerinin de hazırlanıp ihale dokümanına dahil edilmek suretiyle ihaleye çıkılması gerekmektedir. Buna rağmen, gerek Genel Müdürlük, gerek bölge müdürlüklerinde yapılan ihalelerde mahal listesi hazırlanmadığı ve ihale dokümanı kapsamında isteklilere verilmediği bu uygulamanın genellik arz ettiği görülmüştür.
Kamu idaresi cevabında, anahtar teslimi götür bedel ihale edilen işlerde mahal listesi yerine “Yapılacak İşler Listesi” adı altında bir listenin ihale dokümanları içinde yer aldığı, adı geçen listenin mahal listesinin yerine geçeceği, birim fiyatlı işlerde ise Karayolu Teknik Şartnamesinde iş kalemlerinin nasıl yapılacağı anlatıldığı için şartnamenin mahal listesi gibi değerlendirildiği, bu yüzden ayrıca mahal listesi hazırlamaya gerek olmadığı ve ayrıca birim fiyatlı işlerde sözleşme sırasında değişmesi öngörülen projelerin değişeceği varsayımıyla mahal listesi hazırlanmadığı ifade edilmiştir.
İhale dokümanlarının neler olduğu mevzuatta açık olduğundan başka adlar altında ihale dokümanı belirlemek mevzuata uygun değildir. Diğer taraftan ihaleden önce proje hazırlamaktan kaçınılması mümkün olmadığı gibi, sözleşmeden sonra mahal listelerinin değişeceği varsayımıyla da, ihaleden önce işe ilişkin mahal listelerinin hazırlanmasından kaçınılması mümkün değildir.
Bahsi geçen husus, Karayolları Genel Müdürlüğü 2020 ve 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporlarında da yer almasına rağmen uygulamanın 2022 yılında da devam ettiği görülmüştür.
Sonuç olarak, ihale edilen yapım işlerinde mevzuatın öngördüğü şekilde projeler ve imalat iş kalemlerinin hangi alanlara uygulanacağını gösteren mahal listeleri hazırlanarak ihale dokümanına dahil edilmesi ve bu suretle ihaleye çıkılmasının sağlanması gerektiği değerlendirilmektedir.