| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Özel Bütçeli İdare Genel Müdürlüğü, banka hesaplarının tam ve uygun değerle raporlanmadığını, gerekli tespit tutanaklarının düzenlenmediğini ve Sayıştay Başkanlığına bilgi formu sunulmadığını tespit etmiştir. Ayrıca, Proje Özel Hesabı’nda hatalı muhasebeleştirme işlemleri yapılmış ve banka kayıtları ile mali tablolar arasında mutabakat sağlanamamıştır. Bu durumun düzeltilmesi için gerekli adımların atılması gerekmektedir. |
BULGU: Banka Hesaplarının Tam ve Uygun Değerle Raporlanmaması ve Bildirimde Bulunulmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Genel Müdürlük tarafından, dönem sonu bilançosu ile raporlanan banka hesapları mevcudunun tespit tutanaklarının düzenlenmediği, Fiili olarak para girişi ve çıkışı olmadan Proje Özel Hesabının borçlandırılıp alacaklandırıldığı, idare veya muhasebe birimleri adına açılmış bulunan banka hesap numaralarını gösterir bilgi formunun Sayıştay Başkanlığına sunulmadığı anlaşılmıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nda, kamu idaresi hesaplarının niteliği ve bu hesaplara ilişkin görev, yetki ve sorumluluklar tanımlanmış; bu görev ve yetkilerin kimler tarafından kullanılacağı belirlenmiştir. Kanun’un 49’uncu maddesinde de, kamu hesaplarının, kamu idarelerinin gelir, gider ve varlıkları ile malî sonuç doğuran ve öz kaynağın artmasına veya azalmasına neden olan her türlü işlemlerle, garanti ve yükümlülüklerin belirlenmiş bir düzen içinde hesaplara kaydedilerek, yönetim ve denetim yetkilileriyle kamuoyuna gerekli bilgilerin sağlanması amacıyla tutulacağı ifade edilmiştir. Bu Kanun’un ilgili maddesi gereği; muhasebe yetkilisi, bu hizmetlerin yapılmasından ve muhasebe kayıtlarının usulüne uygun, saydam ve erişilebilir şekilde tutulmasından sorumludur. Muhasebeleştirme işlemleri Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’ne göre yürütülmekte olup, Yönetmelik’in 543 ve 544’üncü maddelerine göre, hazır değerlerin mali yılın son günü itibarıyla muhasebe yetkilisinin başkanlığındaki sayım kurulları tarafından sayılacağı, kayıtlara göre bankada bulunması gereken miktarı gösteren Örnek 49/B Numaralı Banka Mevcudu Tespit Tutanağının düzenleneceği ve bu tutanakların muhasebe birimlerinde muhafaza edileceği belirtilmiştir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin amacı; “merkezî yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin, hesap ve kayıt düzeninde saydamlık, hesap verilebilirlik ve tekdüzenin sağlanması, işlemlerinin kayıt dışında kalmasının önlenmesi, faaliyetlerinin ve işlemlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak, sağlıklı ve güvenilir bir biçimde muhasebeleştirilmesi… ” olarak belirlenmiştir. Bu doğrultuda Yönetmelik’in 23, 24 ve 25’inci maddelerinde Proje Özel Hesabı’nın mahiyeti ve işleyişi açıklanmıştır.
17.09.2020 tarih 31247 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştay’a Verilmesi ve Muhasebe Birimleri İle Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar”ın 5’inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde “ Kamu idaresi veya muhasebe birimleri adına açılmış bulunan banka hesap numaralarını gösterir bilgi formu”nun düzenlenip Sayıştaya verilmesi gerektiği” belirtilmiştir.
Usul ve Esaslar’ın 6’ncı maddesinde de “Defter, mali tablo, belge ve bilgilerden 5’inci maddede sayılanların verilme yeri Başkanlıktır. Bu belgelerin onaylı bir örneği istemesi halinde ilgili denetçiye de verilir.” hükmü yer almıştır.
31.12.2022 tarihi itibarıyla Orman Genel Müdürlüğü bilançosu ile raporlanan 102 Banka Hesabının bakiyesi 111.827.799,56 TL, 104 Proje Hesabının bakiyesi 5.765.087,05 TL olarak gerçekleşmiştir. 102 Banka Hesabı ile 104 Proje Hesabında izlenen tutarın teyidi amacıyla düzenlenmesi gereken Banka Tespit Tutanaklarının ilgili muhasebe birimlerince düzenlenmediği anlaşıldığından, banka mevcudunun tutanaklarla teyidi yapılamamıştır. Bahse konu tutanaklar dönem sonunda mali tabloları hazırlamakla mükellef olan Strateji Geliştirme Başkanlığından talep edilmiş ancak söz konusu tutanakların temin edilemediği bildirilmiştir.
104 Proje hesabı hatalı bir şekide dönem içinde bütçe ödenekleri kadar borçlandırılıp Gelirler Hesabı alacaklandırılmakta, dönem sonunda “TULİP Projesinde kullanılmayan ödeneklerin 104.01 Tahakkuk Kayıtlarının İptali” ibaresiyle ters kayıt yapılarak bu işlem iptal edilmektedir. 104 hesaba fiilen para girişi olmadan, para girişi kaydı yapılmakta, dönem sonunda bu işlem ters kayıtla iptal edilmektedir. 2022 yıl sonunda toplam 4 muhasebe fişiyle 37.219.314,53 TL çıkış yapıldığı görülmüştür. Bu durumda banka kayıtları ile mali tablolar arasında mutabakat sağlanamamaktdır.
Öte yandan idare adına açılmış bulunan banka hesap numaralarını gösterir bilgi formunun düzenlenip Sayıştay Başkanlığına gönderilmediği anlaşılmıştır.
Banka mevcutlarının gerçek durumları ile kayıtlı değerleri arasındaki uygunluğun sağlanması amacıyla;
– Kayıt altında bulunan banka mevcutlarının Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin ekinde düzenlenen Örnek 49/B numaralı Banka Mevcudu Tespit Tutanaklarının düzenlenmesi,
-Proje Özel Hesabı’na ait muhasebe kayıtlarının mahiyetine uygun şekilde yapılması,
– Kamu idaresi veya muhasebe birimleri adına açılmış bulunan banka hesap numaralarını gösterir bilgi formunun düzenlenip, Sayıştay Başkanlığına sunulması, gerekmektedir.