| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporu’na göre, kurum alacaklarının takip ve tahsilat süreci, mali sistemin dışında bir gelir takip sistemi üzerinden yürütülmekte ve tahakkuk bilgisi mali sisteme taşınmamaktadır. Bu durum, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile muhasebe standartlarına aykırıdır. İdare, alacak işlemlerini tahakkuk esasına göre yürütmeli ve mali tablolarında raporlamalıdır. |
BULGU: Kurum Alacaklarının Mali Sistemin Dışında Kurulmuş Olan Gelir Takip Sistemi Üzerinden Yürütülmesi ve Tahakkuk Bilgisinin Mali Sisteme Taşınmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Kurum alacaklarının takip ve tahsilat sürecinin mali sistemin dışında kurulmuş olan gelir takip sistemi üzerinden yürütülerek, alacakların tahakkuk bilgisinin mali sisteme taşınmadığı tahsilat anında kayıt altına alındığı tespit edilmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 51’inci maddesinde yer alan; “Kamu gelir ve giderleri tahakkuk ettirildikleri malî yılın hesaplarında gösterilir. Bütçe gelirleri tahsil edildiği, bütçe giderleri ise ödendiği yılda muhasebeleştirilir” şeklindeki düzenlemeyle, gelir ve giderlerin muhasebeleştirilmesinde tahakkuk esaslı bir sistem öngörülmüştür.
Ayrıca, mali tabloların sunulmasına ilişkin ilkeleri belirleyen 1 No’lu Devlet Muhasebesi Standardında da malî tabloların amacı belirtilmiştir. Buna göre, Kurumca düzenlenen malî tabloların amacı, idarenin malî durumu, performansı ve nakit akışları hakkındaki bilgileri sağlamaktır. Malî tablolar kamu idarelerinin, kaynaklarının dağılımı ve kullanımını, faaliyetlerinin nasıl finanse edildiği ve nakit ihtiyacının nasıl karşılandığını, faaliyetlerini finanse edebilme ve sorumlulukları ile taahhütlerini yerine getirebilme yeteneğini, malî durumu ve malî durumundaki değişiklikleri, faaliyetlerindeki performans, etkinlik ve başarısını, kendilerine sağlanan kaynakları bütçelerine uygun ve yasal şekilde kullanıp kullanmadıklarını, malî işlemlerinde saydam olup olmadıklarını gösterir.
Buna göre Kurum alacaklarının mali yıl içerisinde doğduğu tarih itibariyle tahakkuk ettirilmesi gerekmektedir.
Uygulamada; İdarenin, alacaklarını mali sistemin dışında kurmuş olduğu gelir takip sistemi üzerinden yürüttüğü, burada kayıt altına aldığı toplam 72.502.806,97 TL’nin tahakkuk bilgisini mali sisteme taşımadığı görülmüştür. Bu nedenle, mali sistemden toplam gelir tahakkuku bilgisi, gelir tahakkuklarından ne kadarının tahsil edildiği, iade ve terkin edilenlerin olup olmadığı, ödenmemesi nedeniyle ne kadarı için yasal sürecin başlatıldığı ve zamanında işlem yapılmaması nedeniyle zamanaşımına uğrayanların olup olmadığı hususlarında bilgi edinilememektedir.
Yapılan uygulamanın anılan Kanun, Yönetmelik ile Muhasebe Standartlarına ilişkin düzenlemelere uygun olmadığı değerlendirilmektedir.
Kamu İdaresince bulgu konusu hususa iştirak edilmiş olup gerekli çalışmaların başlatıldığı ifade edilmiştir.
Bahsi geçen husus, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporunda yer almasına rağmen, uygulamanın 2022 yılında da devam ettiği görülmüştür.
İdarenin alacaklarına ilişkin tüm işlemlerini 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ile Muhasebe Standartları hükümleri uyarınca tahakkuk esaslı yürüterek mali tablolarda raporlamasının gerekli olduğu düşünülmektedir.