| ÖZET: 2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, özel bütçeli idarenin maddi olmayan duran varlık alımları 260 Haklar Hesabına kaydedilmemiş, doğrudan giderleştirilmiş ve amortisman ayrılmamıştır. Mevzuata göre, bu varlıkların 260 Haklar Hesabına alınması ve yıl sonunda amortisman ayrılması gerekmektedir. Yapılan incelemede, bazı alımların uygun kaydedilmediği ve mali tablolarda eksiklikler tespit edilmiştir. |
BULGU: Maddi Olmayan Duran Varlıkların Doğrudan Giderleştirilmesi ve Amortisman Ayrılmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
İdarenin maddi olmayan duran varlık alımlarının 260 Haklar Hesabına kaydedilmediği, gider hesabı ile doğrudan giderleştirildiği ve amortisman ayrılmadığı tespit edilmiştir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin “Maddi olmayan duran varlıklar” başlıklı 192’nci maddesinde, bu hesap grubunun herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan ve kapsama dâhil kamu idarelerinin belli bir şekilde yararlandığı veya yararlanmayı beklediği aktifleştirilen giderler ve belli koşullar altında hukuken himaye gören haklar gibi varlıklar, bunlar için hesaplanan birikmiş amortismanlar ile ayrılan değer düşüklüğü karşılıklarının kaydı için kullanılacağı belirtilmiştir.
Aynı Yönetmeliğin 260-Haklar Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 194’üncü maddesinde bu hesabın, bedeli karşılığı edinilen hukuki tasarruflar ile belirli alanlarda tanınan kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetkiler dolayısıyla yapılan ve ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir. Söz konusu hesabın işleyişine ilişkin açıklamalara ise belirtilen Yönetmelik’in 195’inci maddesinde ayrıntılı olarak yer verilmektedir.
Diğer taraftan, Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği (Sıra No: 47) Amortisman ve Tükenme Payları Tebliği’nin 6’ncı maddesinde; maddi olmayan duran varlıklar hesap grubunda izlenen varlıklar için amortisman oranı %100 olarak belirlenmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde idare tarafından gerçekleştirilen yazılım ve lisans alımlarının 260-Haklar Hesabına alınması ve yıl sonunda tamamı için amortisman ayrılması gerekmektedir.
Kamu İdaresince bulgu konusu hususa iştirak edilmiş olup gerekli çalışmaların yapılacağı ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede, yazılım, lisans gibi alımlarının bir kısmının mevzuata uygun olarak 260 Haklar Hesabına kaydedilirken; bir kısmının 630 Giderler Hesabına kaydedilmek suretiyle doğrudan giderleştirildiği ve amortisman ayrılmadığı tespit edilmiştir. Bu durum mali tablolarda 260 Haklar Hesabının ve 268 Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabının 428.753,93 TL eksik görünmesine yol açmaktadır.
İdarece ilgili harcamalar sebebiyle ödenen bedellerin mevzuata uygun bir biçimde muhasebeleştirilmesinin ve edinilen varlıklar için doğru oranda amortisman ayrılmasının sağlanması gerekmektedir.