| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, gayrimaddi hak alımları kapsamında yapılan plan ve proje alımları ile veri tabanı üyeliklerine ilişkin ödemelerin haklar hesabına kaydedilmediğini ve amortisman ayrılmadığını ortaya koymuştur. Bu durum, mali tablolarda 3.799.332,12 TL tutarında hata yaratmakta ve ilgili hesapların doğru bir şekilde izlenmesi gerektiğini vurgulamaktadır. |
BULGU: Plan ve Proje Alımları İle Veri Tabanı Üyelikleri Dolayısıyla Yapılan Ödemelerin Haklar Hesabına Kaydedilmemesi ve Amortisman Ayrılmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Gayrimaddi hak alımları kapsamında yapılan plan ve proje alımları ile ulusal ve uluslararası yayın kullanma ve yararlanma hakkı veren veri tabanı üyelikleri dolayısıyla yapılan ödemelerin haklar hesabına kaydedilmediği görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin Haklar hesabına ilişkin 194’üncü maddesinde bu hesabın, bedeli karşılığı edinilen hukuki tasarruflar ile belirli alanlarda tanınan kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetkiler dolayısıyla yapılan ve ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiş; 195’inci maddesinde ise Haklar hesabının işleyişi düzenlenmiştir. Aynı Yönetmeliğin 268 Birikmiş amortismanlar ve değer düşüklüğü karşılığı hesabının işleyişini düzenleyen 203’üncü maddesinde ise; yıl sonunda maddi olmayan duran varlıklar için ayrılan amortisman tutarlarının bu hesaba alacak, 630 Giderler Hesabına ise borç kaydedileceği ifade edilmiştir.
04.11.2015 tarih ve 29522 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Amortisman ve Tükenme Payları konulu 47 sayılı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği ve eklerine göre 260 Haklar hesabına kaydedilen gayri maddi duran varlıklar yılsonunda maliyet bedeli üzerinden %100 amortismana tabidir.
2022 yılında yapılan ve 830-06-07-10-01 hesap kodunda kayıtlı 148.000,00 TL tutarındaki plan proje alımının 260-02-02-00 Haklar Hesabı Plan-projeler hesap koduna kaydedilmemesi ve amortismana tabi tutulmaması, mali tablolarda eksikliğe neden olmaktadır.
Aynı şekilde ulusal/uluslararası yayın kullanma hakkı veren veri tabanı abonelik alımlarının 260 Haklar Hesabı ve 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabı yerine 630 Giderler hesabında izlenmesi sebebiyle kamu idaresinin mali tablolarında söz konusu hesaplarda 3.799.332,12 TL tutarında hata oluşmuştur. Zira yapılan veri tabanı abonelikleri, kamu idaresine ulusal ve uluslararası yayınlara bedeli karşılığında erişim ve bunlardan yararlanma hakkı tanımaktadır. Bu yararlanma hakkının mali yılla sınırlı olması ve mülkiyet devri içermemesi, söz konusu veri tabanı alımlarının mahiyetini değiştirmemektedir. Dolayısıyla veri tabanı alımlarının doğrudan giderleştirilmek yerine bilanço hesaplarında izlenmesi, yıl sonlarında amortismana tabi tutulması gerekmektedir.
2023 yılında düzeltme kayıtlarının yapıldığı, ilgili hesabın çalıştırılamayan alt koduna ilişkin Muhasebat Genel Müdürlüğü ile iletişim halinde olunduğu kamu idaresince belirtilmiş olsa da, plan ve proje alımları ile veri tabanı aboneliklerine ilişkin tutarlar 2022 yılı bilançosunda yer almamaktadır.
Gayrimaddi hak alımları kapsamında yapılan plan ve proje alımları ile ulusal ve uluslararası yayın kullanma ve yararlanma hakkı veren veri tabanı üyelikleri dolayısıyla yapılan ödemelerin ilgili hesaplarda izlenmesi gerekmektedir.