| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, kamu idareleri tarafından doğrudan temin ve pazarlık usulü ile yapılan hizmet alımlarında, mevzuatta belirtilen %10’luk yasal limitin aşıldığı ve bu aşım için Kamu İhale Kurumundan uygun görüş alınmadığı tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na göre, bütçeye konulan ödeneklerin %10’unun aşılabilmesi için Kurulun onayı gerekmektedir. |
BULGU: Kamu İhale Kurumundan Uygun Görüş Alınmaksızın Doğrudan Temin ve Pazarlık Usulü ile Yapılan Alımlara İlişkin Yasal Limitin Aşılması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Doğrudan temin ve pazarlık usulü ile yapılan hizmet alımlarının mevzuatta öngörülen %10’luk sınırı aşmasına rağmen aşan kısım için Kamu İhale Kurumundan uygun görüş alınmadığı görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde, “Bu Kanunun 21 ve 22 nci maddelerindeki parasal limitler dahilinde yapılacak harcamaların yıllık toplamı, idarelerin bütçelerine bu amaçla konulacak ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadıkça aşamaz.” denilmektedir.
Kanun metninde yer alan “parasal limitler dâhilinde yapılacak harcamalar” ibaresi, söz konusu Kanun’un 21’inci maddesinin (f) bendi ile 22’nci maddesinin (d) bendine dayanılarak yapılan alımları kapsamaktadır.
Öte yandan 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 62’nci Maddesinin (I) Bendi Kapsamında Yapılacak Başvurulara İlişkin Tebliğ’in 4’üncü maddesi ile 4734 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin (f) bendi ile 22’nci maddesinin (d) bendine göre yapılacak alımlara sınırlama getirilmiş olup, söz konusu Kanun’un 21 ve 22’nci maddelerindeki parasal limitler dahilinde yapılacak harcamaların yıllık toplamının, idarelerin bütçelerine bu amaçla konulacak ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadıkça aşamayacağı, kurum ve kuruluşların, mal alımı, hizmet alımı veya yapım işleri için bütçelerine konan yıllık ödenekleri üzerinden her biri için ayrı ayrı %10 oranını hesaplayacakları, bütçe sahibi olan kamu idareleri tarafından % 10 oranının aşılıp aşılmadığının takip edilerek ödenek aktarılırken veya harcama yapılırken bu durumun göz önünde bulundurulması gerektiği hüküm altına alınmıştır.
Ancak yapılan incelemede, 4734 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin (f) bendi ile 22’nci maddesinin (d) bendine göre yapılan hizmet alımlarında, aşağıdaki tablodan görüleceği üzere bütçeye bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unun aşıldığı tespit edilmiştir.
Tablo 4: Hizmet Alımı İçin Ayrılan Ödenek ve Harcama Tutarları
| Hizmet Alım Giderleri (03.05) (TL) | Hizmet Alım Giderleri (03.05) (TL) |
| Toplam Ödenek | 4.968.000,00 |
| Toplam Ödeneğin %10’u | 496.800,00 |
| Doğrudan Temin ve Pazarlık Usulü ile Hizmet Alımı | 591.847,10 |
| Ödeneğin %10’unu Aşan Tutar | 95.047,10 |
Anılan mevzuat hükümleri gereğince, 4734 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin (f) bendi ile 22’nci maddesinin (d) bendine göre yapılan mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinde bütçeye bu amaçla konulan ödeneklerin Kamu İhale Kurumunun uygun görüşü alınmadan aşılmaması gerekmektedir.
Her ne kadar kamu idaresi cevabında; söz konusu Tebliğ’in 4’üncü maddesinin beşinci fıkrasının (a) bendinde, idarelerin bütçelerinde mal veya hizmet alımları ile yapım işleri için öngörülen ödenek tutarının; mal veya hizmet alımları için Kanun’un 21’inci maddesinin (f) bendi ile 22’nci maddesinin (d) bendinde yer alan parasal limitlerin toplamını geçmemesi halinde Kuruldan uygun görüş alınması şartının aranmayacağının belirtildiği, bu kapsamda yapılan toplam harcama tutarının 918.408,99 TL olduğu, 2022 yılında büyükşehir belediyeleri için belirlenen bahse konu parasal limitler toplamının 946.467,00 TL olduğu, bu üst limitler toplamının aşılmadığı için Kuruldan uygun görüş alınmadığı belirtilmişse de; anılan Tebliğ’in 4’üncü maddesinin beşinci fıkrasında, idarelerin bütçelerinde mal veya hizmet alımları ile yapım işleri için öngörülen ödenek tutarının mal veya hizmet alımları için Kanun’un 21’inci maddesinin (f) bendi ile 22’nci maddesinin (d) bendinde yer alan parasal limitlerin toplamını geçmemesi halinde Kuruldan uygun görüş alınması şartının alınmayacağı hükme bağlanmıştır.
Oysa Ajansın hizmet alımları için bütçeye koyduğu ödenek tutarı toplamı 4.968.000,00 TL olup, Kanun’un 21’inci maddesinin (f) bendi ile 22’nci maddesinin (d) bendinde yer alan parasal limitlerin toplamı ise büyükşehir belediyeleri için 2022 yılında 946.467,00 TL’dir. Görüldüğü üzere Ajansın hizmet alımlarına ilişkin ödenek tutarı Tebliğ’de belirtilen parasal limitler toplamının çok üzerindedir. Bu nedenle kamu idaresi cevabında ileri sürülen savın kabulü mümkün değildir.
Bu itibarla; 4734 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin (f) bendi ile 22’nci maddesinin (d) bendine göre yapılan mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinde bütçeye bu amaçla konulan ödeneklerin Kamu İhale Kurumunun uygun görüşü alınmadan aşılmaması gerektiği değerlendirilmektedir.