Kıdem Tazminatı Karşılıklarının Ayrılmaması (Sayıştay)

BULGU: Kıdem Tazminatı Karşılıklarının Ayrılmaması

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare

Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığında işçi kadrolarında istihdam edilen personel için ihtiyatlılık kavramı gereği ayrılması gereken kıdem tazminatı karşılıklarının ayrılmadığı görülmüştür.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Temel kavramlar” başlıklı 5’inci maddesinde; dönemsellik kavramı; kamu idarelerinin faaliyetleri, belirli dönemlerde raporlanır ve her dönemin faaliyet sonuçları diğer dönemlerden bağımsız olarak saptanır. şeklinde tanımlanmıştır. Yine aynı Yönetmelik maddesinde ihtiyatlılık kavramı ise; muhasebe uygulamasında muhtemel risklere ve olaylara karşı bu Yönetmelikte belirtilen durumlarda karşılık ayrılır şeklinde tanımlanmıştır.
01.09.1971 tarih ve 13943 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 1475 sayılı İş Kanunu’nun halen yürürlükte bulunan kıdem tazminatını düzenleyen 14’üncü maddesinde;
“Bu Kanuna tabi işçilerin hizmet akitlerinin :
Feshedilmesi veya kadının evlendiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde kendi arzusu ile sona erdirmesi veya işçinin ölümü sebebiyle son bulması hallerinde işçinin işe başladığı tarihten itibaren hizmet akdinin devamı süresince her geçen tam yıl için işverence işçiye 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödenir. Bir yıldan artan süreler için de aynı oran üzerinden ödeme yapılır.
Kıdem tazminatının hesaplanması, son ücret üzerinden yapılır. Parça başı, akort, götürü veya yüzde usulü gibi ücretin sabit olmadığı hallerde son bir yıllık süre içinde ödenen ücretin o süre içinde çalışılan günlere bölünmesi suretiyle bulunacak ortalama ücret bu tazminatın hesabına esas tutulur.”
Denilmektedir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 342’nci maddesinde; mevzuat hükümlerine göre ayrılacak uzun vadeli kıdem tazminatlarının bu hesaba kaydedileceği belirtilmiştir.
Anılan Yönetmelik’in “Hesabın işleyişi” başlık 343’üncü maddesinde; hesaplanan kıdem tazminatı karşılık tutarlarının 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına alacak, 630 Giderler Hesabına borç kaydedileceği ve vadeleri bir yılın altına düşen kıdem tazminatı karşılıklarının 472 Kıdem Tazminatı Hesabına borç, 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına alacak kaydedileceği hükme bağlanmıştır.
Mezkur Yönetmelik’in 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 291’inci maddesinde; bu hesabın mevzuat hükümlerine göre ayrılan ve faaliyet dönemi içinde ödeneceği öngörülen kıdem tazminatları karşılıklarının izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir.
Aktarılan mevzuat hükümleri doğrultusunda, Kurumda işçi statüsünde istihdam edilen personel için ihtiyatlılık ve dönemsellik kavramları gereği 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabının kullanılması suretiyle karşılık ayrılması, karşılığında 630 Giderler Hesabının kullanılması ve faaliyet dönemi içerisinde ödeneceği öngörülen kıdem tazminatlarının 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına aktarılması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri gereği, işçi statüsünde istihdam edilen personel için ayrılması gereken karşılığın ayrılmadığı tespit edilmiştir.
Sonuç olarak, dönem sonunda işçiler için mevzuat hükümlerine göre ayrılması gereken kıdem tazminatı karşılığının ayrılmaması neticesinde; faaliyet sonuçları tablosunda 630 Giderler Hesabı ayrılması gereken kıdem tazminatı tutarı kadar eksik gösterilmiştir. Ayrıca bilançoda 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı bilançoda yer almamakta ve izleyen dönemde ödeneceği öngörülen kıdem tazminatları 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına aktarılmayıp hesapta yalnızca 8.470,20 TL’lik bir tutar yer aldığından 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı da kurum bilançosunda eksik görülmektedir.
Her ne kadar gerekli kaydın 2023 yılında yapıldığı bildirilmiş ise de yapılan işlemin 2022 yılı sonu itibariyle hazırlanan mali tabloları düzeltici etkisi bulunmamaktadır.