Kurum Tarafından Aynı Anda Uygulanan ve Benzer Konuda Çelişen Hükümler İçeren Mer’i İki Yönetmeliğin Bulunması ve Sayıştayın İstişari Görüşünün Alınmaması (Sayıştay)

BULGU: Kurum Tarafından Aynı Anda Uygulanan ve Benzer Konuda Çelişen Hükümler İçeren Mer’i İki Yönetmeliğin Bulunması ve Sayıştayın İstişari Görüşünün Alınmaması

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare

Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Ödenecek Telif ve İşlenme Ücretleri Hakkında Yönetmelik ile Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Çeviri ve Yayım Yönetmeliği’nin farklı hükümler içerdiği; bazı konularda çerçeve, bazı konularda özel yönetmeliğin uygulandığı ve özel düzenlemenin aykırılık oluşturmayan durumlarda uygulanması gerektiği değerlendirildiğinden yönetsel bütünlüğün sağlanması amacıyla iki yönetmelik arasında uyumlaştırma sağlanmasının gerekli olduğu görülmüştür.
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Yönetmelikler” başlıklı 124’üncü maddesinde kamu tüzel kişilerinin kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilecekleri hüküm altına alınmıştır.
375 sayılı KHK’nın ek 1’inci maddesinde;
“Özel kanunlarındaki hükümler saklı kalmak kaydıyla, genel ve katma bütçeli kurumlar ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, fonlar ve özel bütçeli kurumların amaç ve görevleri ile ilgili olarak yayımlayacakları kitap, dergi, ansiklopedi, gazete, bülten ve broşür gibi yayınlar için ödenecek telif ve işlenme ücretleri ile basılı ve basılacak eser inceleme ücretleri ve bunlara ilişkin usûl ve esaslar Cumhurbaşkanınca yürürlüğe konulacak yönetmelikle düzenlenir.
Bu madde kapsamına giren eserlerin seçilmesi, yayımlanması, yayım ve ansiklopedi yazı kurullarının kurulması, çalışma esasları, görevleri ve yetkileri ile diğer hususlar kurumlar tarafından çıkarılacak yönetmeliklerde düzenlenir.”
Denilmektedir.
3011 sayılı Resmi Gazetede Yayımlanacak Olan Yönetmelikler Hakkında Kanun’un 1’inci maddesinde kamu tüzel kişilerinin; yetki ve görev alanlarına ait hükümleri düzenleyen, kamu personeline ait genel hükümleri kapsayan ve kamuyu ilgilendiren yönetmeliklerinin Resmi Gazete’de yayımlanacağı ifade edilmiştir.
24.02.2022 tarih ve 31760 sayılı Mevzuat Hazırlama Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in 6’ncı maddesinde
“(1) Cumhurbaşkanlığına sunulmadan önce taslaklar hakkında kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnameleri gereğince görüş alınması zorunlu olan kurumların ve ilgili bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarının görüşleri alınır…
Bu çerçevede ilgili bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarının yanı sıra;
Ekonomik ve sosyal politikalar ve tedbirlerle ilgili taslaklar, kamu gelir ve giderlerini etkileyen taslaklar ile mali konuları düzenleyen taslaklar hakkında Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığının,
Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerince Sayıştay’ın denetim alanına giren mali konularda düzenlenecek yönetmelik ve yönetmelik niteliğindeki düzenleyici işlem taslakları hakkında Sayıştay Başkanlığının,
Görüşlerinin alınması zorunludur.
(3) Sayıştay Başkanlığı, Adalet Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığından görüş alınması gereken hâllerde diğer kurum ve kuruluşlardan alınacak görüşlerin tamamlanması ve değerlendirilmiş olması zorunludur.
Denilmektedir.
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun “Daireler Kurulu” başlıklı 27’nci maddesinde, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerince malî konularda düzenlenecek yönetmeliklerin Sayıştayın istişari görüşü alınarak yürürlüğe konulacağı düzenlenmektedir.
23.01.2007 tarih ve 26412 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Ödenecek Telif ve İşlenme Ücretleri Hakkında Yönetmelik’in “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde özel bütçeli kamu idarelerinin görevleri ile ilgili olarak yayımlayacakları kitap, yayınlar için ödenecek telif ve işlenme ücretleri ile bu eserlerin eser inceleme ücretlerinin, yayın ve ansiklopedi yazı kurulu üyelerine ödenecek ücretler ve bunlara ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla hazırlandığı; “Yayın kurulları” başlıklı 21’inci maddesinde Yönetmelik kapsamına giren eserlerin seçilmesi, yayımlanması, yayın kurullarının kurulması, çalışma esasları, görevleri ve yetkileri ile diğer hususların kamu kurum ve kuruluşları tarafından çıkarılacak yönetmeliklerde düzenleneceği; “Diğer hükümler başlıklı ek 1’inci maddesinde ise Yönetmelik’in 8’inci maddesinde yer alan gösterge rakamlarının Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı için, Yayın Kurulunun gerekçeli önerisi ve Yayın Projeleri Değerlendirme Kurulu kararı ile beş katına kadar arttırılmasının önerilebileceği, ancak; zorluğu, çok büyük emek ve zaman harcandığı, alanında yenilikler getirdiği ve Türk kültür ve bilimine katkılarının olduğu tespit edilerek yayınlanacak telif ve tercüme eserler ile eleştirmeli metinlere ilişkin göstergelerin, Yayın Projeleri Değerlendirme Kurulu tarafından on katına kadar arttırılmasının önerilebileceği, bu önerinin, bütçe imkânları dikkate alınarak Yazma Eserler Kurumu Başkanı’nın oluru ile karara bağlanacağı ifade edilmiştir.
07.03.2012 tarih ve 28226 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Çeviri ve Yayım Yönetmeliği’nde Başkanlığın kuruluş, amaç ve görevleri doğrultusunda yayımlayacağı her türlü basılı ve basılı olmayan yayına ilişkin iş ve işlemleri ve yayın kurullarının kuruluş, işleyiş ve çalışma esasları ile görev ve yetkilerini belirlemek amacıyla hazırlandığı belirtilmiştir.
Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı, telif ve işlenme ücretleri, inceleme ücretleri ile kurullar hakkında, ilgili mevzuat çerçevesinde Sayıştay görüşü alınmamış olmakla birlikte Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Çeviri ve Yayım Yönetmeliği’ni çıkarmış, Yönetmelik Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Çerçeve Yönetmelik olan Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Ödenecek Telif ve İşlenme Ücretleri Hakkında Yönetmelik ile Başkanlığın Yönetmeliği arasında mali hükümler açısından farklılıklar bulunmaktadır. Yapılan denetimde çerçeve Yönetmeliğin mali hükümlerinin uygulandığı, ödemelerin çerçeve Yönetmeliğe göre yapıldığı, kurulların Başkanlık Yönetmeliğine göre oluşturulduğu, dolayısıyla her iki yönetmeliğin de uygulandığı tespit edilmiştir.
Hukuken yürürlükte olan, aynı konuda birbirinden farklı hükümler içeren, aynı anda uygulamada bulunan iki yönetmeliğin olması hukuk güvenliğine aykırılık oluşturmasının yanında taraflar arasında tenakuza ve uygulama birliğinin bozulmasına neden olmaktadır.
Bu itibarla, Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Çeviri ve Yayım Yönetmeliği’nin çerçeve yönetmelik dikkate alınarak ve ilgili kurumların görüşü alınmak suretiyle yeniden düzenlenerek yayımlanması veya maddelerine ilişkin gerekli değişikliklerin yayımlanması suretiyle uygulanabilirliğinin sağlanması ve çerçeve yönetmelik yerine Başkanlığın yönetmeliğinin özel düzenleme olması sebebiyle bir bütün olarak uygulanması gerektiği değerlendirilmektedir.