| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, kazanılan davalara ilişkin tahsil edilmesi gereken vekalet ücretleri sistem üzerinden raporlanmamış ve muhasebe kayıtlarında yer almamıştır. Taşra avukatları tarafından takip edilen davalarda, vekalet ücretlerinin dağıtımına dair gerekli veriler düzenlenmemekte, bu durum tahsilatların takipsiz kalma riskini artırmaktadır. Bakanlık, vekalet ücretlerinin muhasebe kayıtlarında yer alması gerektiğini kabul etmemektedir. |
BULGU: Kazanılan Davalara İlişkin Tahsil Edilmesi Gereken Vekalet Ücretlerinin Sistem Üzerinden Raporlanmaması ve Kazanılan Davalar Nedeniyle Kesinleşen Vekalet Ücretlerinin Muhasebe Kayıtlarında Yer Almaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Kazanılan davalara ilişkin tahsil edilmesi gereken vekalet ücretlerinin sistem üzerinden raporlanmadığı ve kazanılan davalar nedeniyle kesinleşen vekalet ücretlerinin muhasebe kayıtlarında yer almadığı tespit edilmiştir.
Bakanlıkta davalar Hukuk Bilgi Yönetim Sistemi (HBYS) aracılığıyla takip edilmektedir. Tahsil edilmesi gereken vekalet ücretleri HBYS üzerinden raporlanamamaktadır. Bakanlığın muhatap olduğu dava dosyalarının büyük çoğunluğu taşrada görevli İşkur avukatları tarafından takip edilmekte, ancak taşradaki her birim tarafından Vekalet Ücretlerinin Dağıtımına Dair Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik ekinde yer alan Vekalet Ücreti Ödemesine Esas Veri Tablosu düzenlenmemekte ve İşkur Genel Müdürlüğü tarafından konsolide edilerek Bakanlığa da gönderilmemektedir. Bu durumda Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü, saymanlık hesabına yatırılan paraları, ilgili dava ile eşleştirerek, vekalet ücretlerini ayrıştırmaktadır. Bu da, taşradaki avukatın tahsilat yapıldığı halde göndermemesi; eksik göndermesi; tahsilatı emanet hesabı dışında başka bir hesaba yatırması ya da yeterli açıklamanın yapılmaması durumlarında zorluklara neden olmaktadır.
Bakanlık tarafından, 2022 yılı ve önceki yıllara ilişkin tahsil edilmesi gereken ve tahsil edilen vekalet ücreti toplamı bilinememekte; sadece icra takip dosyasıyla tahsil edilmeye çalışılan vekalet ücreti tutarı bilinmekte olup, kazanılan davalar nedeniyle kesinleşen mahkeme kararlarına ilişkin bu tutar da muhasebe kayıtlarında yer almamaktadır. GYMY gereğince, nazım hesaplar, kamu idarelerinin varlık, kaynak, gelir ve gider hesaplarının dışında, muhasebenin bilgi verme ve izleme görevi yüklediği işlemleri, muhasebe disiplini altında toplanması istenen işlemleri ile gelecekte doğması muhtemel hak ve yükümlülüklerine ilişkin işlemlerini izlemek üzere kullanılmakta olup, kazanılan davalar nedeniyle kesinleşen vekalet ücretlerinin de Bakanlığın muhasebe kayıtlarında yer alması gerekmektedir.
73 numaralı Kararname ile Bakanlığın yeniden teşkilatlandırılması sonrasında, hem Saymanlığın değişmesi hem de 2021 yılından önceki ödeme ve emanet hesaplarının tahsilat işlemlerine dair verilere erişim izninin olmaması; İşkur avukatları tarafından yapılan tüm tahsilatların Yönetmelik ekindeki tablo düzenlenerek Bakanlığa gönderilmemesi ve HBYS’den 2022 yılı ve önceki dönemlere ilişkin tahsil edilecek ve tahsil edilen vekalet ücretlerinin raporlanmaması, tahsil edilmesi gereken vekalet ücretlerinin tahsilatında riske yol açmaktadır.
Kamu idaresi, bulguda belirtilen hususlara katılmamıştır.
Kamu idaresi, her ne kadar, avukatlık vekalet ücretlerinin tahsilat öncesinde alacak/gelir kaydının mümkün bulunmadığını ve zamanaşımı içerisinde tahsil edilmesinin yeterli olduğunu belirtmişse de, GYMY gereğince, kamu idarelerinin varlık, kaynak, gelir ve gider hesaplarının dışında, muhasebenin bilgi verme ve izleme görevi yüklediği işlemleri, muhasebe disiplini altında toplanması istenen işlemleri ile gelecekte doğması muhtemel hak ve yükümlülüklerine ilişkin işlemlerini izlemek üzere nazım hesapların kullanılması gerekmekte olup, bulguda kastedilen, tahsilat öncesinde alacak ya da gelir kaydının yapılması olmayıp, kazanılan davalar nedeniyle kesinleşen vekalet ücretlerinin muhasebe kayıtlarında uygun hesaplarda yer almasının sağlanmasıdır. Söz konusu vekalet ücretlerinin muhasebe kayıtlarında yer alması, kamu idaresi cevabında da belirtildiği üzere, bu ücretlerin zamanaşımı süresi içerisinde tahsil edilebilmesi için gereken takibi de kolaylaştıracaktır.
Kamu idaresi, ayrıca, Bakanlık tarafından tahsil edilmesi gereken avukatlık vekalet ücretlerinin muhasebe kayıtlarında görüntülenmesine gerek bulunmadığını, sadece tahsil edilenlerin hesaplara doğru kaydedilip kaydedilmediğinin incelenmesi gerektiğini belirtmiştir ancak, bulguda da belirtildiği üzere, Bakanlıkta dosyaların büyük çoğunluğunun taşrada görevli İşkur avukatları tarafından takip edilmesi; mülga Aile Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı dönemindeki dava dosyalarına ilişkin verilere erişimin olmaması; İşkur avukatları tarafından yapılan tüm tahsilatların Yönetmelik ekindeki tablo düzenlenerek Bakanlığa gönderilmemesi ve HBYS’den 2022 yılı ve önceki dönemlere ilişkin tahsil edilecek ve tahsil edilen vekalet ücretlerinin raporlanmaması, tahsil edilmesi gereken vekalet ücretlerini avukatın gayretine bağlı hale getirmekte ve tahsilatların takipsiz kalma riskini arttırmaktadır. Ayrıca, kamu idaresi cevabında, 2022 yılı ve önceki yıllara ilişkin tahsil edilmesi gereken ve tahsil edilen vekalet ücreti toplamına ilişkin bir bilgi de bulunmamaktadır.
Tahsil edilmesi gereken vekalet ücretlerinin sistem üzerinden raporlanması ve kazanılan davalar nedeniyle kesinleşen vekalet ücretlerinin de muhasebe kayıtlarında yer alması gerekmektedir.