| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Bakanlık projelerine ait usul ve esasların İl Müdürlükleri tarafından uygulanması sırasında şartnamelere uygun olmayan işlemlerin yapıldığını ortaya koymuştur. Projelerin uygulanmasında illerin farklı koşulları göz önünde bulundurulmadan yapılan ayrıntılı düzenlemeler, alımlarda eksiklik ve farklılıklara yol açmakta; bu durum, kamu kaynaklarının etkin kullanımını olumsuz etkilemektedir. |
BULGU: Bakanlık Projelerine Ait Usul ve Esasların İl Müdürlükleri Tarafından Uygulanması Sırasında Şartnamelere Uygun Olmayan İş ve İşlemlerin Yapılması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Gençlik Hizmetleri, Eğitim, Araştırma ve Koordinasyon Genel Müdürlüğü ve Sosyal İşler ve İlişkiler Dairesi Başkanlığı tarafından yürütülen projelere ait usul ve esaslarda illerin fiili, fiziki, sosyal ve benzeri imkânları arasındaki farklılıklar gözetilmeden çok ayrıntılı ve kesin düzenlemeler yapıldığı, söz konusu usul ve esaslarda mevcut duruma göre değişiklik yapılamaması sonucu il müdürlüklerinin alımlarında şartnamelere göre eksiklikler ve farklılıklar bulunduğu anlaşılmıştır.
Bakanlığın ilgili Genel Müdürlüklerinin gençlik ve spor faaliyetlerine ilişkin yürüttüğü projelerde, İl Müdürlüklerinin uyması gereken usul ve esaslar bu birimler tarafından hazırlanmaktadır. Projelerin illerde uygulanması sırasında ihtiyaç duyulan hizmet alımları da bu usul ve esaslarda belirlenmektedir. Projelerin uygulandıkları illerde yapılan alımların şartnamelerini, bu usul ve esaslar oluşturmakta ve buna göre alım gerçekleştirilmektedir.
İl Müdürlüklerinin yerinde denetiminde yapılan incelemelerde, bazı projeler kapsamında alınan hizmetlerin şartnamelerde istenen nitelik veya nicelikte olmadığı görülmüştür. Bunun sebebinin ise, şartnamelerde yapılan kesin ve ayrıntılı düzenlemelerde İl Müdürlüklerinin değişiklik yapma yetkisi olmamasından kaynaklandığı anlaşılmıştır.
“Anadoluyuz Biz”, ”Biz Bir Takımız”, “Gençler Bakanlığında”, “1 Usta 10 Çırak”, “Damla Gönüllülük”, “Mutlu Patiler” gibi projelerin usul ve esaslarında projenin yapılacağı illerin imkân ve koşulları arasındaki farklar gözetilmeksizin; katılacak kişi sayısı, ulaşımda kullanılacak araç model yılı, organizasyonlar için kiralanacak ekipman ve tefrişat, alınacak malzemeler ve benzerlerinin belirlenmesi uygulamada problemlere sebep olmaktadır.
Şöyle ki, İl müdürlükleri projelerin yürütülmesi sırasındaki alımları büyük çoğunlukla şartname üzerinden götürü bedel fiyat alarak doğrudan temin usulü ile yapmaktadır. İşin gerçekleştirilmesi sırasında bazen şartnamelerde belirtilen hususlar idareden kaynaklı sebeplerle fiilen yerine getirilememektedir. Bazı durumlarda ise, ilde şartnamede istenen alımı yapabilecek bir firmanın bulunmaması veya işin yapılacağı mekânların istenilen özellikteki alıma fiziki olarak elverişli olmaması nedeniyle şartnamede istenilenler yapılamamaktadır.
Bu kapsamda yapılan incelemeler neticesinde;
-Projelerin genelinde belirtilen, 40 katılımcı olması şartının sınav dönemlerine denk gelme ve benzeri sebeplerle sağlanamadığı,
– Eksik katılımcı sayısına bağlı olarak bunların yemek, konaklama ve ulaşım hizmetlerinin de fiilen gerçekleşmediği,
– Araç asgari model yılı, koltuk sayısı veya motor hacminin belirlendiği projelerde, özellikle küçük illerde yeterli firma bulunmadığı ve temin için kısıtlı zaman bulunduğundan bu şartların sağlanmadığı,
– Konser, seminer ve benzeri organizasyon içeren projelerde sahne kurulumu, ses ve ışık sistemi ile gerekli ekipmanlar için belirlenen metraj, adet ve teknik özelliklerin organizasyonun yapıldığı yerlerde zaten mevcut olması ya da teknik olarak yerine getirilmesinin mümkün olmaması sebebiyle eksik, farklı ya da hiç yapılmadığı,
görülmüştür.
Kamu harcamalarında alım yapılacak işe ait şartnamelerin, ihtiyaca uygun nitelik ve niceliğe göre hazırlanması esastır. Ancak bulgu konusu projelerde ihtiyacı belirleyen taraf merkez teşkilatı iken bunu uygulayan taraf ise taşra teşkilatıdır. Bu sebeple, şartnamelere uygun olmayan alımlar gerçekleşmesi kaçınılmaz olmaktadır.
Kamu idaresi cevabında, projelerde belirli bir standart oluşturulması için ayrıntılı düzenlemeler yapıldığı ancak illerde imkanlar ve gençlerin talepleri doğrultusunda farklı uygulamalar yapılabildiği, bundan sonra bu tür projeler yerine getirilirken bulguda belirtilen hususlara uygun hareket edileceği ifade edilmiştir.
Buna göre, kamu kaynaklarının kullanımında görevli olanlar ihtiyacın mevzuata ve işin şartnamesine uygun gerçekleştirilmesinden sorumludurlar. Bulgu konusu olayda, Bakanlık merkez teşkilatı tarafından yapılan uygulama taşra teşkilatı görevlilerinin sorumluluğuna sebep olmaktadır. Bu nedenle, Bakanlık projelerine ait usul ve esasların yalnızca genel çerçeveyi belirleyecek ve tasarruf yetkisini uygulayıcı İl Müdürlüklerine verecek şekilde belirlenmesi gerekmektedir.